V SA/Wa 378/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-06
Skład orzekający: Marek Krawczak, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady konkurencyjności w postępowaniach o udzielenie zamówienia, dotyczących usług najmu sal szkoleniowych oraz wyboru trenerów, uzasadnia nałożenie korekty finansowej na beneficjenta środków unijnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie zasady konkurencyjności, wynikające z niezasadnego odrzucenia oferty lub wyboru oferty złożonej po terminie, a także nierównego traktowania wykonawców, stanowi podstawę do uznania wydatków za niekwalifikowalne i nałożenia korekty finansowej. Wskazano, że takie naruszenia mogą spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej, co uzasadnia zastosowanie korekty finansowej.Stan faktyczny
Spółka z o.o. zawarła umowę o dofinansowanie projektu z Wojewódzkim Urzędem Pracy. W trakcie realizacji projektu stwierdzono naruszenie zasady konkurencyjności w postępowaniach o udzielenie zamówień na usługi najmu sal szkoleniowych oraz wybór trenerów. W konsekwencji organy administracji zobowiązały Spółkę do zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błędną ocenę dowodów. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania; oddala skargę.
W dniu 27 czerwca 2013 r. Samorząd Województwa (...) - Wojewódzki
Urząd Pracy w K. zawarł z T. Sp. z o. o. w W., (dalej "Strona", "Skarżąca", "Beneficjent" lub "Spółka"), umowę o dofinansowanie projektu pn. "Baza biznesu", dalej: "umowa o dofinansowanie", "umowa". Umowa w sposób szczegółowy określała zasady, tryb i warunki, na jakich przekazywane, wykorzystywane i rozliczane są środki na realizację projektu. Projekt realizowany był w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytetu VIII - Regionalne kadry gospodarki, Działania 8.1- Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie,
Poddziałania 8.1.1 - Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla
przedsiębiorstw, w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. W dniu 14
października 2014 r. został podpisany aneks do umowy nr [...]. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie
projektu nr [...], stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie, głównym celem
projektu było podniesienie kwalifikacji 210 pracowników z zakresu nowoczesnych
rozwiązań bazodanowych oraz BI (Business Intelligence) do potrzeb małych i
średnich przedsiębiorstw branży ICT w województwie (...), w tym wyrównanie
dysproporcji kompetencji zawodowych u kobiet do końca grudnia 2014 r. Cel projektu
miał zostać osiągnięty, między innymi, poprzez realizację następujących celów
szczegółowych: wyposażenie 210 pracowników (42 kobiet i 168 mężczyzn) z 177
MŚP branży technologii informatycznych i telekomunikacji z terenu województwa
(...)w umiejętności tworzenia zaawansowanych rozwiązań bazodanowych oraz
BI, uzyskanie przez 210 pracowników certyfikatów Microsoft Certified Technology
Specjalist. Na podstawie umowy o dofinansowanie Beneficjentowi zostało przyznane
na realizację projektu dofinansowanie w łącznej kwocie 1.624.490,76 zł.
Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie stanowiącego załącznik nr 1 do
umowy o dofinansowanie projektu, Strona postępowania zaplanowała realizację
trzech zadań: "Rekrutacja" - w kwocie 25.515 zł; "Szkolenia" - w kwocie 1.259.290 zł;
"Zarządzanie projektem" - w kwocie 251.045,76 zł. Budżet projektu uwzględniał
również koszty pośrednie w kwocie 88.640 zł. Przyjęto, że przedmiotowe koszty
rozliczane będą na podstawie rzeczywiście poniesionych wydatków.
Wojewódzki Urząd Pracy w K., jako Instytucja Pośrednicząca II
stopnia (dalej: "IP") w dniach 25-27, 30-31.03.2015 r. oraz 13-14.04.2015 r.
przeprowadził w projekcie kontrolę planową końcową nr (...).
Przedmiotem kontroli była weryfikacja dokumentacji projektowej pod kątem
prawidłowej efektywnej realizacji projektu zgodnie z założeniami określonymi w
umowie o dofinansowanie oraz zapisami wniosku o dofinansowanie projektu. Po
przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w realizowanym projekcie w dniu (...)
listopada 2015 r. wydał zalecenia pokontrolne, w treści których uznał za częściowo
niekwalifikowalne wydatki poniesione na: obsługę prawną projektu, obsługę
księgową projektu, usługę najmu sal szkoleniowych wraz ze sprzętem i obsługą
techniczną, wyżywienie dla uczestników szkoleń i trenerów oraz zakwaterowania dla
uczestników szkoleń - z uwagi na naruszenie zasady konkurencyjności w
postępowaniu nr [...] oraz usługę najmu trenerów szkoleń i
trenerów warsztatów przedegzaminacyjnych - z uwagi na naruszenie zasady
konkurencyjności w postępowaniu nr [...].
W dniu 14 stycznia 2016 r. IP wystosowała do Beneficjenta wezwanie do
zwrotu środków w kwocie 205.030 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości
podatkowych. Spółka nie zwróciła środków w zakreślonym terminie, co spowodowało
wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków.
W dniu (...) sierpnia 2016 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w
K., (dalej: "Dyrektor" lub "organ I instancji"), wydał decyzję nr [...], którą
zobowiązał Spółkę do zwrotu kwoty nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania
przyznanego na realizację Projektu "Baza biznesu" w łącznej wysokości 289.370,49
zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych. Na
powyższą kwotę składały się:
a) kwota 164.770,49 zł - stanowiąca część wydatków poniesionych na
usługę najmu sal szkoleniowych wraz ze sprzętem i obsługą techniczną, wyżywienie
dla uczestników szkoleń i trenerów oraz zakwaterowania dla uczestników szkoleń,
które zostały zakwestionowane z uwagi na naruszenie zasady konkurencyjności w
postępowaniu nr [...]; wysokość wydatków została ustalona przy
zastosowaniu metody dyferencyjnej;
b) kwota 124.600 zł - stanowiąca część wydatków poniesionych na usługę
najmu trenerów szkoleń i trenerów warsztatów przedegzaminacyjnych, które zostały
uznane za niekwalifikowalne z uwagi na naruszenie zasady konkurencyjności w
postępowaniu nr [...]; wysokość środków określonych do zwrotu
z tego tytułu została ustalona przy zastosowaniu korekty finansowej w wysokości
25%. W pozostałym zakresie organ I instancji nie stwierdził podstaw do uznania za
niekwalifikowalne wydatków poniesionych na obsługę prawną i księgową Projektu.
Po rozpoznaniu odwołania Minister Rozwoju decyzją z [...] maja 2017 r. uchylił
w całości decyzję Dyrektora z [...] sierpnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego
rozpatrzenia organowi I Instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr
[...] zobowiązał Beneficjenta do zwrotu kwoty nieprawidłowo wykorzystanego
dofinansowania przyznanego na realizację Projektu "Baza biznesu" w łącznej
wysokości 272.807,15 zł powiększoną o wysokość odsetek określonych jak dla
zaległości podatkowych. Na powyższą kwotę składały się:
a) kwota 148.207,15 zł - stanowiąca część wydatków poniesionych na
usługę najmu sal szkoleniowych wraz ze sprzętem i obsługą techniczną, wyżywienie
dla uczestników szkoleń i trenerów oraz zakwaterowania dla uczestników szkoleń,
które zostały zakwestionowane z uwagi na naruszenie zasady konkurencyjności w
postępowaniu nr [...]; wysokość wydatków została ustalona przy
zastosowaniu korekty finansowej w wysokości 25 % dla I i II części zamówienia oraz
metody dyferencyjnej dla III części zamówienia;
b) kwota 124.600 zł - stanowiąca część wydatków poniesionych na usługę
najmu trenerów szkoleń i trenerów warsztatów przedegzaminacyjnych, które zostały
uznane za niekwalifikowalne z uwagi na naruszenie zasady konkurencyjności w
postępowaniu nr [...]; wysokość środków określonych do zwrotu
z tego tytułu została ustalona przy zastosowaniu korekty finansowej w wysokości
25%.
W dniu 20 lutego 2018 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I
instancji z [...] stycznia 2018 r. zaskarżając przedmiotową decyzję w całości.
Po rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] stycznia 2018 r. Minister Inwestycji i
Rozwoju, (dalej: "Minister", "organ II instancji", "organ odwoławczy") decyzją z [...]
grudnia 2018 r., znak: [...]:
1) uchylił decyzję z [...] stycznia 2018 r. w części dotyczącej kwoty
19.177,15 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie;
2) w pozostałym zakresie utrzymał decyzję organu I instancji uznając, że:
a) łączna kwota wydatków niekwalifikowalnych w związku z
postępowaniem ofertowym na zlecenie usługi najmu sal szkoleniowych wraz ze
sprzętem i obsługą techniczną, wyżywieniem dla uczestników szkoleń i trenerów oraz
zakwaterowaniem dla uczestników szkoleń wynosi 129.030 zł, a składają się na nią:
z tytułu naruszenia zasady konkurencyjności 117.550 zł (tj. 25% z 471.020 zł
wartości wydatków rozliczonych w ramach cz. I i II zamówienia), 10.835 zł (tj. 25% z
43.340 zł wydatków rozliczonych w ramach cz. III zamówienia), z tytułu niespełnienia
kryteriów kwalifikowalności dot. usługi wykonanej 440 zł (koszt 2 noclegów po 220 zł,
niepotwierdzonych przez Hotel "Z.");
b) łączna wartość wydatków niekwalifikowanych w związku z naruszeniem
przez Beneficjenta zasady konkurencyjności w postępowaniu ofertowym na wybór
trenerów szkoleń i trenerów warsztatów przedegzaminacyjnych wynosi 124.600 zł (tj.
25% z 498.400 zł).
Ocenę decyzji wydanej w I instancji w świetle zarzutów podniesionych w
odwołaniu Minister rozpoczął od przypomnienia, że zgodnie z § 3 pkt 4 umowy o
dofinansowanie Spółka zobowiązała się przy wydatkowaniu środków otrzymanych w
ramach dofinansowania Projektu stosować aktualnie obowiązującą treść
"Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL", (dalej:
"Wytyczne") zamieszczonych na stronie internetowej Wojewódzkiego Urzędu Pracy
w K. Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądów
administracyjnych przyjmuje się, że pod pojęciem procedur, o których mowa w art.
207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone
w powszechnie obowiązującym prawie publicznym. Pod pojęciem "innych procedur"
należy rozumieć również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia
danego projektu do dofinansowania. Powołując orzecznictwo sądowe Minister
wskazał, że podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę
wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną,
jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., należy przyjąć, że w
pojęciu i "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na
wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i
wyłonionych do dofinansowania projektów. Ponadto w § 21 umowy o dofinansowanie
Spółka zobowiązała się przy realizacji zamówienia w ramach projektu stosować
zasadę konkurencyjności w rozumieniu Wytycznych (pkt 1). Zaakceptowała także
uprawnienie Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K., jako instytucji
bezpośrednio nadzorującej projekt, do zastosowania w ramach projektu korekt
finansowych zgodnie z powołanymi już powyżej Wytycznymi dotyczącymi określania
korekt finansowych za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków
współfinansowanych z EFS w przypadku naruszenia zasady konkurencyjności. W
ocenie Ministra organ I instancji w zaskarżonej decyzji słusznie przywołał
uregulowania Wytycznych (rozdz. 3.1.3 pkt 2) odnoszące się do przejrzystości i
konkurencyjności wydatków, zobowiązujące beneficjentów projektów realizowanych
ze środków europejskich, aby postępowanie o udzielenie zamówienia były
przygotowywane i prowadzane z zachowaniem uczciwej konkurencji i równego
traktowania wykonawców.
Oceniając konkretne kategorie wydatków uznanych za niekwalifikowalne
Minister stwierdził, że odrzucenie przez Spółkę oferty U. Spółka z o.o. (jako
jednego z oferentów) ze wskazaniem na rażąco niską cenę oraz złożenie jej po
terminie, stanowiło naruszenie uregulowań Wytycznych. Z analizy materiału
dowodowego wynikało, iż powołana Spółka jako oferent w postępowaniu ofertowym
spełniała wszystkie wymogi formalne. Oferta U. Spółka z o.o. złożona została z
dochowaniem wyznaczonego terminu. Niedopuszczalnym, bo nieznajdującym
oparcia w stanie faktycznym, było przyjęcie przez Skarżącą, że terminem złożenia
oferty było przekazanie przez Spółkę U. zaktualizowanych stawek za zlecenie
zamówienia. W przekonaniu organu odwoławczego nieprecyzyjny opis przedmiotu
zamówienia miał wpływ na przebieg postępowania, o czym świadczy przyjęcie przez
Spółkę U. (oferenta) zaniżonych parametrów określających zapotrzebowanie
Skarżącej w przedmiocie zamówienia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w
"Zapytaniu ofertowym" Skarżąca nie wymagała opisu sposobu kalkulacji ceny. Mimo
to zwróciła się do U. Sp. z o.o. o takie wyjaśnienia. W ocenie Ministra
niezrozumiałe było niezwrócenie się do drugiego z oferentów o analogiczne
wyjaśnienia. Działanie to nosiło znamiona nierównego traktowania oferentów, co
naruszało zasadę konkurencyjności. Za chybione organ odwoławczy uznał zarzuty
Strony, która jako powody zobowiązania U. Spółka z o.o. do przedstawienia
dodatkowych wyjaśnień wskazała potrzebę ustalenia, czy oferent był wykonawcą
projektów współfinansowanych ze środków unijnych. Minister zwrócił uwagę, że
okoliczności takie nie zostały wymienione w kryteriach oceny.
W ocenie Ministra z zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, to
wyłoniony wykonawca czyli Spółka A. zawyżył stawki w złożonej
ofercie. Również, w przypadku tej oferty doszło do przekroczenia terminu na jej
złożenie, co powinno było skutkować jej odrzuceniem.
Bezpodstawnym był również zarzut nieumożliwienia przeprowadzenia wizji
lokalnej sal komputerowych wskazanych w ofercie przez U. Spółka z o.o. Za
nietrafioną organ odwoławczy uznał argumentację, w ramach której z jednej strony
Beneficjent przekonywał, że "dokonanie wizji lokalnej umożliwiłoby weryfikację
realnej sposobności wykonania zamówionych usług, tym ich jakości", z drugiej zaś
zarzucił U. Spółka z o.o. nieprzedstawienie choćby listów intencyjnych
podwykonawców. Organ II instancji zauważył, że Strona nie wymagała od oferentów
przedstawiania listów intencyjnych, jak również nie określiła kryteriów innych niż cena
za zlecaną usługę do weryfikacji zdolności podmiotu do realizacji przedmiotowej
usługi. Skarżąca w zakresie wymagań wobec oferentów zobowiązana była treścią
"Zapytania ofertowego". Stosowanie niejednolitych wymogów wobec oferentów i
nierównego ich traktowania potwierdza brak konsekwencji wobec A. Spółka z o.o., która nie poinformowała
Spółki o planowanym i
dokonanym, podzleceniu zamówienia, pomimo, że zapisy umowy nie przewidywały
podzlecenia usługi.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał wniosek Spółki o przeprowadzenie
dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu ekonomii, funduszy europejskich i
finansów celem sporządzenia opinii w przedmiocie wyliczenia wartości rynkowej
usług najmu komputerowych sal szkoleniowych wraz ze sprzętem i obsługą
techniczną, dostarczenia lunchu i poczęstunku oraz zakwaterowania uczestników
szkolenia organ odwoławczy, ponieważ w jego ocenie dotyczył on okoliczności już
stwierdzonych innymi dowodami. Przedstawiona analiza stanu faktycznego w ocenie
organu odwoławczego bezsprzecznie dowodziła naruszenia zasady
konkurencyjności z uwagi na niezasadne odrzucenie oferty oraz wybór oferty
podlegającej odrzuceniu z uwagi na złożenie jej po terminie.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że szacując wydatki niekwalifikowalne w
związku z naruszeniem zasady konkurencyjności organ I instancji zastosował
Wytyczne dotyczące określania korekt finansowych za naruszenie zasady
konkurencyjności dla wydatków współfinansowanych z EFS, zwane "Taryfikatorem"
stanowiące załącznik do Zasad finansowania PO KL (w wersji z dnia 9 września
2014 r.). Według Taryfikatora wystąpienie ww. naruszeń skutkuje korektą finansową
na poziomie od 5% do 25%. Jednocześnie, w dokumencie określono, iż w przypadku
zbiegu tytułów do naliczenia korekty finansowej, nalicza się ja według wskaźnika o
najwyższej wartości. Stąd, w analizowanym zakresie sprawy organ l instancji orzekł
wydatki niekwalifikowalne w kwocie odpowiadającej 25% wartości zamówienia
rozliczonej w kwestionowanym postępowania. Przy czym, organ ten uznał brak
przesłanek, które uzasadniałyby obniżenie korekty, choć Taryfikator stwarzał taką
możliwość. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Dyrektora.
Oceniając zasadność wydatków poniesionych przez Spółkę w związku z
realizacją zadania "Podzlecenie usługi zakwaterowania i wyżywienia uczestników
projektu", organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uznania
za niekwalifikowalne wydatków w kwocie 660 zł rozliczonych w projekcie tytułem
kosztów zakwaterowania, ponieważ nie zostało dowiedzione niezrealizowanie usługi
w tym zakresie. Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji co do uznania za
niekwalifikowalne wydatków w kwocie 440 zł uznanej za wydatek niekwalifikowalny z
uwagi na niezrealizowanie usługi. W ocenie organu II instancji Hotel "Z." w
K., u którego A. Sp. z o. o. w W. zakupił usługę
zakwaterowania uczestników szkoleń nie potwierdził skorzystania z usługi
zakwaterowania wraz z wyżywieniem przez 3 uczestników projektu, w terminach
określonych przez Skarżącą.
Oceniając zasadność zakwestionowania przez organ I instancji wydatków
podniesionych na usługi zakwaterowania i wyżywienia uczestników projektu w
związku z niezgodnością terminów realizacji usługi potwierdzonych przez Hotel
"Z." z okresami objętymi fakturami wykonawcy w ujęciu miesięcznym organ
odwoławczy stwierdził, że usługa zakwaterowania w ramach kwestionowanych przez
organ I instancji 41 osobonoclegów została zrealizowana na rzecz uczestników
projektu, dlatego uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej kwoty 9.020
zł, jako spełniającej kryteria kwalifikowalności.
Oceniając prawidłowość przeprowadzenia postępowanie ofertowego na wybór
trenerów szkoleń i trenerów warsztatów przedegzaminacyjnych Minister podzielił
ocenę organu I instancji, iż w analizowanym zakresie sprawy doszło do naruszenia
przez Stronę zasady konkurencyjności w zakresie nieuprawnionego dopuszczenia do
udziału w postępowaniu ofert, które nie spełniały wymogów formalnych, przez co
powinny były zostać odrzucone.
Ostatecznie po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Spółka została
zobligowana do zwrotu kwoty 253.630 zł wraz z odsetkami. Strona nie zgodziła się z
uznaniem, że w postępowaniach nr [...] oraz
[...] doszło po jej stronie do uchybienia zasadzie
konkurencyjności, a nałożona korekta finansowa nie znajduje uzasadnienia.
W skardze na decyzję z [...] grudnia 2018 r. Strona wniosła o:
1. uchylenie decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju w części utrzymującej w
mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z [...] stycznia
2018 r.;
2. mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a. - uchylenie decyzji Dyrektora w
części, w jakiej została utrzymana w mocy;
3. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w
tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa
materialnego oraz przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w
konsekwencji nałożenie na Skarżącą dotkliwej korekty finansowej w miejsce
uchylenia w całości decyzji organu I instancji, poprzez:
1. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. art. 77 § 1 i 3 k.p.a, art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2
k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 k.p.a., art. 86 k.p.a., art. 89 § 1 i 2 k.p.a., art. 81a § 1
k.p.a. w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst
jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 869, dalej: "u.f.p.") poprzez:
a. niedopuszczenie dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu ekonomii,
funduszy europejskich i finansów celem sporządzenia opinii w przedmiocie
wyliczenia wartości rynkowej usług najmu komputerowych sal szkoleniowych wraz ze
sprzętem i obsługą techniczną, dostarczenia i podawania lunchu i poczęstunku dla
uczestników szkolenia i trenerów, zakwaterowania uczestników szkolenia wraz ze
śniadaniem i kolacją według wartości usług aktualnych na lipiec 2013 roku oraz na
pozostałe okoliczności wskazane we wniosku dowodowym z 27 kwietnia 2018 r.
(wniosek złożony również 29 września 2017 r. organowi I instancji) przy założeniu, że
podmioty realizujące te usługi musiałyby się liczyć z obowiązkiem pozostawania w
pełnej gotowości do ich realizacji w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2014
r. i ograniczeniem w realizacji swoich usług w tym czasie na rzecz innych
zamawiających;
b. niedopuszczenie dowodu z przesłuchania Strony postępowania oraz
świadków: A. S. i D. S. celem wyjaśnienia
okoliczności dotychczas niewyjaśnionych w sprawie, a dotyczących m.in. daty,
mechanizmu i procedury wpływu oferty A. Sp. z o.o. w odpowiedzi
na Zapytanie ofertowe sformułowane przez Stronę;
c. niedopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków - wspólników U.
s.c. celem weryfikacji, czy podmiot ten byłby ponad wszelką wątpliwość w stanie w
sposób rzetelny i należyty wywiązać się ze zobowiązania wynikającego z
ewentualnie zawartej umowy (wykonać całą usługę - wszystkie jej części łącznie w
czasie, terminie, miejscu i według stawek wynikających z ofert tego podmiotu), w
szczególności, czy ewentualne przekonanie tego podmiotu o zdolności wywiązania
się z ciążącego zobowiązania jest podparte jego doświadczeniem w udziale w
projektach finansowanych ze środków Unii Europejskiej o tożsamym przedmiocie;
d. niedopuszczenie dowodu z wyjaśnień podmiotów trudniących się
zawodowo realizacją usług tego samego rodzaju, jak realizowane w ramach Projektu
(najmu sal szkoleniowych wraz ze sprzętem i obsługą techniczną, dostarczenia i
podawania lunchu i poczęstunku dla uczestników szkolenia i trenerów,
zakwaterowania uczestników szkolenia wraz ze śniadaniem i kolacją) celem
ustalenia, czy ceny ich usług byłyby takie same jak wskazane w cennikach
zamieszczonych na stronie internetowej, gdyby termin realizacji usług nie był z góry
znany i przy założeniu, że podmioty realizujące te usługi musiałyby się liczyć z
obowiązkiem pozostawania w pełnej gotowości do ich realizacji w okresie od 1
czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. i ograniczeniem w realizacji swoich usług w
tym czasie na rzecz innych zamawiających;
2. art. 9, art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez brak
zapewnienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa
wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed zakończeniem postępowania;
3. art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 9, art. 184 u.f.p. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a.
poprzez uznanie, że otrzymane w ramach dofinansowania środki zostały
wykorzystane przez Beneficjenta z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184
ust. 1 u.f.p. będące konsekwencją naruszenia przez organy:
a. postanowień Rozdziału 3 Podrozdziału 1 Sekcja 3 pkt 2), Rozdziału 3
Podrozdziału 1 Sekcja 3 Podsekcja 1 Punkt 5) i 9) oraz Rozdziału 3 Podrozdziału
3.1. pkt 1 lit b Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL
oraz punktu 3 załącznika nr 3 do Wytycznych poprzez uznanie, że Skarżąca
naruszyła zasadę konkurencyjności i równego traktowania wykonawców w
postępowaniu ofertowym nr [...] oraz zasadę konkurencyjności i
równego traktowania wykonawców oraz zapewnienia właściwej ścieżki audytu w
postępowaniu ofertowym [...], podczas gdy do takiego
naruszenia po stronie Skarżącej nie doszło;
b. postanowień Rozdziału 3 Podrozdziału 1 Sekcja 3 punkt 3) Wytycznych w
zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL w zw. z art. 98 ust. 2 oraz z art. 2
ust. 7 Rozporządzenia (WE) 1083/2006 poprzez nałożenie na Beneficjenta korekty
finansowej w sytuacji braku uchybienia zasadzie konkurencyjności oraz uznanie, że
zachowanie Beneficjenta stanowiło nieprawidłowość w rozumieniu ww. przepisów,
podczas gdy organy administracji nie wykazały zaistnienia wszystkich czterech
przesłanek, o których mowa w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia (WE) 1083/2006
niezbędnych do stwierdzenia nieprawidłowości uzasadniającej nałożenie korekty
finansowej, w szczególności nie uprawdopodobniły, że działanie lub zaniechanie
Beneficjenta spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym
Unii Europejskiej, a w konsekwencji sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z tego
budżetu, a z ostrożności procesowej również poprzez ustalenie wysokości korekty
finansowej bez należytego uwzględnienia charakteru i wagi ewentualnej
nieprawidłowości, w tym formalnego charakteru naruszenia, a nadto z ostrożności
brak uzasadnienia przyczyny, dla której organy administracji nie ustaliły wobec
Beneficjenta korekty finansowej w oparciu o metodę wskaźnikową przy zastosowaniu
wskaźnika procentowego w wysokości 5 %;
4. art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art.
81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej
oceny dowodów i wyprowadzenie wniosków pozostających z materiałem
dowodowym w sprzeczności oraz rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony;
5. art. 8, art. 11, art. 12 k.p.a. polegającego na wydaniu decyzji wadliwej,
naruszającej zasadę zaufania do organów administracji publicznej, nie dość wnikliwej
i niedostatecznie wyjaśniającej zasadność przesłanek, którymi organy kierowały się
przy załatwieniu sprawy;
6. art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora
z (...) stycznia 2018 r., podczas gdy decyzja ta jako wydana z naruszeniem przepisów
prawa materialnego i procesowego wskazanych w odwołaniu Skarżącej z 29 stycznia
2016 r., powinna zostać uchylona na podstawie art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a. w części
zobowiązującej Skarżącą do zwrotu kwoty 253.630 zł wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując
stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły
przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art.
207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów
finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem
procedur, o których mowa w art. 184 podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z
odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia
przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust.
9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Zgodnie
z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów
finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane
zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi
procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
W przedmiotowej sprawie procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p., stanowi
umowa o dofinansowanie projektu pt. "Baza biznesu" (nr [...]) została zawarta w dniu 27 czerwca 2013 r.,
aneksowana 14 października
2013 r.
W § 21 umowy Skarżąca zobowiązała się przy realizacji zamówienia w
ramach projektu stosować zasadę konkurencyjności w rozumieniu Wytycznych (pkt
1). Zarazem zaakceptowała także uprawnienie WUP w K., jako instytucji
bezpośrednio nadzorującej projekt, do zastosowania w ramach projektu korekt
finansowych zgodnie z powołanymi już powyżej Wytycznymi dotyczącymi określania
korekt finansowych za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków
współfinansowanych z EFS w przypadku naruszenia przez Stronę zasady
konkurencyjności.
W zaskarżonej decyzji wskazano jakie procedury zostały naruszone przy
wydatkowaniu środków z dofinansowania, tj. Wytyczne z zakresie kwalifikowania
wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (rozdz. 3.1.3 pkt 2) w
zakresie prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady konkurencyjności z
uwagi na niezasadne odrzucenie oferty oraz wybór oferty podlegającej odrzuceniu z
uwagi na złożenie jej po terminie (rozdz. 3.1.3 pkt 1 i 2).
Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo wymienionych w
zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a które sąd uznaje za prawidłowe,
należy stwierdzić, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, działanie
Skarżącej spowodowało nierówne traktowanie wykonawców, co również naruszyło
procedurę konkurencyjności w zakresie przejrzystego i konkurencyjnego wyboru
wykonawcy usług. Skarżąca naruszyła też Wytyczne (rodz. 3.1. pkt 1)
zobowiązujące, aby wydatek miał bezpośredni związek z celem projektu (lit. a),
dotyczył usługi zrealizowanej (lit. d) i był udokumentowany (lit. g). Wskazane
naruszenia jednocześnie stanowiły naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie
projektu zawartych w § 3 ust. 4, §17 ust. 2 oraz § 21 ust. 1.
Sąd w pełni podziela opinię organu, iż Skarżąca podpisując umowę o
dofinansowanie zobowiązała się do realizacji projektu na podstawie aktualnego
wniosku o dofinansowanie, stanowiącego załącznik do umowy, oraz do stosowania
aktualnie obowiązującej treści Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w
ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (zgodnie z § 3 pkt 4 w związku z § 1
pkt 6 umowy o dofinansowanie). Analiza stanu faktycznego i prawnego
przedmiotowej sprawy doprowadziła organ do wniosku, że Skarżąca podczas
realizacji projektu naruszyła art. 184 u.f.p. Stwierdzenie naruszenia takich procedur
stanowi z kolei podstawę do wydania przez Organ, w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 2 i
ust. 9 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p., decyzji zobowiązującej Skarżącą do zwrotu
środków uznanych za niekwalifikowalne.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w
przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zasady konkurencyjności w dwóch
postępowaniach prowadzonych przez Skarżącą.
Sąd w pełni podziela opinię organu, iż odrzucenie w postępowaniu ofertowym
na zlecenie usługi najmu sal szkoleniowych wraz ze sprzętem i obsługą techniczną,
wyżywienia i zakwaterowania oferty Spółki U., ze wskazaniem na rażąco niską
cenę oraz złożenie jej po terminie, stanowiło naruszenie przywołanych uregulowań
Wytycznych (rozdz. 3.1.3 pkt 2) odnoszących się do przejrzystości i konkurencyjności
wydatków, zobowiązujących beneficjentów projektów realizowanych ze środków
europejskich, aby postępowania o udzielenie zamówienia były przygotowywane i
prowadzane z zachowaniem uczciwej konkurencji i równego traktowania
wykonawców.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem Ministra, iż powołana Spółka jako oferent w
analizowanym postępowaniu ofertowym spełniała, wbrew twierdzeniom Skarżącej,
wszystkie wymogi formalne. Oferta została złożona na ustalonym przez Skarżącą
wzorze formularza. Do oferty Spółka załączyła wymagane dokumenty. Oferta Spółki
U. Sp. z o.o. złożona została z dochowaniem wyznaczonego terminu.
Nieprawidłowe było przyjęcie przez Skarżącą, że terminem złożenia oferty było
przekazanie przez Spółkę U. zaktualizowanych stawek za zlecenie
zamówienia.
Jak wynika z akt sprawy Spółka U. wyjaśniła, iż wcześniej dokonane
szacowanie uwzględniało mniejszą liczbę zapotrzebowania na sprzęt komputerowy,
co nierozłącznie wiązało się z zapotrzebowaniem w tym zakresie samej Skarżącej.
W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazano, iż uchybienie Skarżącej co do liczby
zamawianych sal komputerowych nie może być w tej ocenie pominięte, jak również
nie było podstaw do przeniesienia przez Skarżącą odpowiedzialności za uchybienie
w tym względzie na oferenta. Rozbieżności w opisie przedmiotu zamówienia - wbrew
stanowisku Skarżącej - miały wpływ na przebieg postępowania, o czym świadczy
zaistniałe zdarzenie, tj. przyjęcie przez Spółkę oferenta (U.) zaniżonych
parametrów określających zapotrzebowanie Skarżącej w przedmiocie zamówienia.
Należy również zwrócić uwagę, że w Zapytaniu ofertowym Skarżąca nie
wymagała opisu sposobu kalkulacji ceny. Jednakże zwróciła się do U. Sp. z
o.o. o takie wyjaśnienia. W dokumentacji postępowania brak jest dokumentów
uzasadniających wątpliwości Skarżącej. Bezspornym jest również fakt niezwrócenia
się do drugiego z oferentów o analogiczne wyjaśnienia.
Słusznie Minister w zaskarżonej decyzji zauważył, iż takie działanie przejawia
znamiona nierównego traktowania oferentów, co narusza zasadę konkurencyjności.
Różnica w poziomie zaproponowanych cen za usługę przez obydwu oferentów nie
stanowiła dowodu na zaniżenie ceny jednej z ofert. Skarżąca powinna była
przeprowadzić rozeznanie rynku i dopiero na tej podstawie ocenić rynkowość cen
zaproponowanych przez oferentów. Nie sposób uznać wyjaśnień Skarżącej, iż znała
potencjał organizacyjny Spółki A. Sp. z o.o. z uwagi na
wcześniejszą współpracę, stąd nie wymagała od Spółki dodatkowych wyjaśnień.
Należy zaznaczyć, iż doświadczenie podmiotów nie było oceniane w ramach
ustalonych przez Skarżącą kryteriów oceny, przez co Skarżąca stosowała nierówne
standardy względem oferentów ubiegających się o zlecenie w tym samym
postępowaniu. Skarżąca w żaden sposób nie zweryfikowała rynkowości ceny oferty
Spółki wybranej w postępowaniu, a w konsekwencji co do zasady jej nie
kwestionowała.
Nie zasługuje na uznanie zarzut Skarżącej, iż w postępowaniu nie
przesłuchano wspólników U. na okoliczność ustalenia, czy podmiot ten brał
udział jako wykonawca w projektach współfinansowanych ze środków UE,
ewentualnie z jakim skutkiem lub na jakiej podstawie podmiot ten ocenił swój
potencjał do realizacji kwestionowanego zamówienia. Trafnie organ odwoławczy
zauważył, że jeżeli dla Skarżącej miało znaczenie doświadczenie podmiotuzleceniobiorcy w realizacji
podobnych usług w przeszłości, mogła ten aspekt
uwzględnić w kryteriach oceny, a przez to premiować podmioty w większym stopniu
spełniające to oczekiwanie.
Przypomnieć należy, iż przedmiotem zamówienia była usługa wynajmu sal
szkoleniowych, wyżywienia i zakwaterowania, stąd doświadczenie w realizacji
projektów unijnych nie mogło być bezwzględnie wymagane przez Spółkę. Skarżąca
nie miała podstaw prawnych, by podważać zdolność Spółki U. do rzetelnego i
należytego wykonania przedmiotu zamówienia, tj. wszystkich części łącznie w
określonym czasie, terminie, miejscu i według stawek określonych w ofercie tegoż
podmiotu, tylko dlatego, iż w jej nie podpartej żadnymi przesłankami opinii,
wykonawca zaproponował rażąco niską cenę za wykonanie usługi. Stronę skarżącą
obowiązywała procedura konkurencyjności i do niej powinna była się zastosować.
W tym miejscu zauważyć należy, iż wyłoniony wykonawca czyli Spółka A. zawyżył stawki w złożonej ofercie
(413,75 zł/jedn.), a mimo to Skarżąca
jego oferty nie odrzuciła. Również, w przypadku tej oferty, w ocenie organu
odwoławczego doszło do przekroczenia terminu na jej złożenie w analizowanym
postępowaniu, co powinno było skutkować jej odrzuceniem. Materiał dowodowy, w
szczególności odręczna adnotacja pełnomocnika Skarżącej D. S.
na ofercie Spółki A. potwierdza, że oferta ta wpłynęła w dniu 20
lipca 2013 r., podczas gdy termin składania ofert upływał w dniu 3 lipca 2013 r. Brak
jest podstaw dla przyjęcia, jak to postuluje w odwołaniu i w skardze Strona, że była to
omyłka pisarska.
Tym samym niezasadne są również argumenty dotyczące braku
przeprowadzenia przez organy obu instancji dowodu z zeznań świadków D. S. i A.S., celem wyjaśnienia
okoliczności
dotychczas niewyjaśnionych w sprawie, a dotyczących mechanizmu i procedury
wpływu do Skarżącej oferty A. Sp. z o.o., jej otwarcia i
sporządzenia protokołu. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy
wniosek dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Przypomnieć w
tym miejscu należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że na etapie
postępowania pierwszoinstancyjnego, Skarżąca pismem z dnia 14 czerwca 2016 r.
została wezwana m.in. do przedłożenia ewidencji czasu pracy D. S. za okres obejmujący miesiąc lipiec 2013
r., oraz rejestru
korespondencji przychodzącej Spółki. Skarżąca nie przekazała przedmiotowych
dowodów, informując, że nie prowadziła ewidencji czasu pracy. Przywołane
wyjaśnienia Skarżącej stanowiły dowód braku dokumentów potwierdzających wpływ
kwestionowanej oferty w terminie, które mogłyby uwierzytelnić wersję zdarzeń
forsowaną przez Skarżącą. W myśl Wytycznych podstawowym warunkiem
kwalifikowalności wydatków jest ich udokumentowanie, w ramach którego
uwzględnia się nie tylko dowody księgowe, ale również dokumenty potwierdzające
prawidłowość przeprowadzonych postępowań ofertowych w przypadku usług
zlecanych. Skarżąca na żadnym z etapów postępowania administracyjnego nie
zmieniła swoich wyjaśnień w tym zakresie, co ewentualnie stwarzałoby przesłankę
do zweryfikowania stanowiska organu odwoławczego względem zebranego w
sprawie materiału dowodowego.
Reasumując, prawidłowo uznały organy, iż skoro Skarżąca nie przedstawiła
dowodów, które uprawdopodobniłyby wersję zdarzeń Odwołującej, tj. dochowania
terminu złożenia oferty przez A., to właśnie oferta tej spółki powinna
była zostać odrzucona w zakwestionowanym postępowaniu, podczas gdy Strona
wybrała ją do realizacji usługi bezzasadnie, doszukując się uchybień w ofercie Spółki
U.
W kwestii postępowania ofertowego na wybór trenerów szkoleń i trenerów
warsztatów przedegzaminacyjnych wskazać należy, że Spółka w zapytaniu
ofertowym określiła szczegółowe wymagania merytoryczne wobec wykonawców
usługi. Skarżąca wymagała, by kopie dokumentów potwierdzających kwalifikacje
trenerów, potwierdzone za zgodność z oryginałem, były załączone do złożonej oferty.
Skarżąca określiła wymagania wobec kadry wykładowców, trenerów i
instruktorów, którzy mieli wykonywać zlecaną usługę szkoleniową. Wymogi
sformułowane przez Skarżącą dotyczyły kwalifikacji i doświadczenia w realizacji
analogicznych usług, zatem wpisywały się w przedmiot zamawianej usługi i wpływały
na jakość wykonania usługi i rezultaty działań podejmowanych w projekcie. Ocena
ofert złożonych w kwestionowanym postępowaniu wymagała przede wszystkim
oceny spełnienia ww. warunków, aby oferta mogła zostać uznana za ofertę w
przedmiocie zamawianej usługi, a tym samym by mogła być dopuszczona do udziału
w postępowaniu.
W ocenie Sądu organy zasadnie zauważyły, że w ramach kwestionowanego
postępowania brak jakichkolwiek dowodów, aby Skarżąca przeprowadziła analizę
złożonych ofert pod kątem ich zgodności z przedmiotem zamówienia. Do żadnej ze
złożonych ofert nie zostały załączone dokumenty dotyczące kwalifikacji i
doświadczenia trenerów, od których zależała ocena zgodności oferty z przedmiotem
zamówienia. Jednakże, Skarżąca wyłoniła wykonawcę, któremu zleciła zamówienie.
Powyższe dowodzi braku przejrzystości w prowadzonym postępowaniu. Co więcej,
ponieważ od załączonych dokumentów zależało spełnienie przez wykonawców
warunków udziału w postępowaniu, bez względu na zakres posiadanego
doświadczenia i kwalifikacji trenerów, wszyscy oferenci byli zobowiązani przedstawić
Skarżącej wymagane dokumenty, na podstawie których zostałaby przeprowadzona
weryfikacja ofert w tym zakresie.
W ramach kryteriów oceny ofert Skarżąca wskazała tylko na cenę oferty.
Wymagania wobec trenerów, instruktorów i wykładowców określone w "Zapytaniu
ofertowym" stanowiły minimum wymagane przez Skarżącą. Jeśli któryś z oferentów
spełniałby te warunki na poziomie wyższym, nie miało to znaczenia dla Skarżącej,
nie przekładało się na lepszą pozycję konkurencyjną względem pozostałych
oferentów uczestniczących w postępowaniu. Niemniej, wymogi minimalne musiały
być spełnione przez każdego oferenta. Nie ma znaczenia, że wyłoniony wykonawca
faktycznie spełniał te kryteria, gdyż ocena ich powinna była być przeprowadzona na
etapie aplikowania o zlecenie. Tymczasem, oferenci nie załączyli wymaganych
dokumentów, a Skarżąca tej weryfikacji nie przeprowadziła. Wymagało tego równe
traktowanie wszystkich oferentów. Gdyby Skarżąca nie określiła wymogu
dokumentowania posiadanych kwalifikacji i doświadczenia, to więcej podmiotów
mogło być zainteresowanych uzyskaniem tego zlecenia i przystąpić do postępowania
ofertowego, proponując bardziej konkurencyjną cenę, niż stawka w ofercie wybranej
przez Spółkę. Stanowi to o szkodzie w budżecie UE.
Sąd zgadza się z Ministrem, iż Spółka swoim postępowaniem naruszyła
zasady konkurencyjności w zakresie nieuprawnionego dopuszczenia do udziału w
postępowaniu ofert, które nie spełniały wymogów formalnych, przez co powinny były
zostać odrzucone, a czego strona skarżąca nie uczyniła. Naruszenie w postaci
dopuszczenia do postępowania ofert niespełniających wymogów formalnych
skutkowało wystąpieniem kolejnych naruszeń będących podstawą do naliczenia
korekty finansowej, tj.
- naruszenie w zakresie wyboru najkorzystniejszej oferty m.in. poprzez wybór
jako najkorzystniejszej oferty podlegającej odrzuceniu - korekta 25% (poz. 14
Taryfikatora),
- naruszenie w zakresie dokumentowania postępowania dokumentowanie
postępowania w sposób uniemożliwiający zapewnienie właściwej ścieżki audytu -
korekta 25% (poz. 14 Taryfikatora).
Odnosząc się do naruszenia przez organ przepisów postępowania, stwierdzić
należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organ, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1
k.p.a. podjął wystarczające kroki do wyjaśnienia sprawy, zebrał i rozpatrzył w
wyczerpujący sposób materiał dowodowy, a następnie dokonał jego właściwej oceny
(art. 80 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do uzupełniania materiału
dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. Fakty istotne zostały bowiem prawidłowo
ustalone i rozważone w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do poczynienia
prawidłowych ustaleń faktycznych. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału
dowodowego, nie było podstaw do uznania wnioskowanych przez skarżącą
dowodów za spełniające warunek z art. 78 § 1 k.p.a., tj. mających za przedmiot
okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Zawarty w art. 78 § 1 i 2 k.p.a. obowiązek
organu uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu nie oznacza, że ma on
przeprowadzić wszelkie wnioskowane dowody. Przewidziane w art. 78 § 1 i 2 k.p.a.
uprawnienie strony podlega ograniczeniom ze względu na celowość i szybkość
postępowania. Z tych powodów nie podlegają przeprowadzeniu dowody zgłoszone
przez stronę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy i zgłoszone przez
stronę na okoliczność już dostatecznie wyjaśnioną innymi dowodami. Organ może
nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie
sprawy (por. m.in. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 2 października 1998 r., I SA/Gd
1863/96, LEX nr 37600). Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca
znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest związany w tej mierze
przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia (por. A.
Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu
postępowania administracyjnego, komentarz do art. 178, pkt 3, LEX/el. 2016).
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż niepodzielanie przez
Skarżącą wniosków z przeprowadzonej przez organ analizy rynku, nie przesądza o
trafności zarzutów przez nią formułowanych. Organ I instancji bowiem szczegółowo
wyjaśnił przesłanki, którymi się kierował dokonując porównania cen oferowanych
przez inne podmioty świadczące podobne usługi. Przede wszystkim wskazał na
potencjał podmiotów do realizacji zlecanej usługi, a także ich bliską lokalizację
względem miejsca realizacji projektu. Podkreślić należy, że Skarżąca była zdolna
określić przybliżony termin realizacji poszczególnych zadań w projekcie i nie powinna
była wymagać od oferentów dyspozycyjności przez cały okres realizacji projektu.
Rację ma Minister wskazując, iż w każdym projekcie sporządzany jest
harmonogram, na podstawie którego Beneficjent ma możliwość poinformowania
oferentów o przybliżonym terminie realizacji usługi. Stąd zarzuty Skarżącej dotyczące
nieuwzględnienia w analizie rynkowej pełnej gotowości podmiotów do wykonania
usługi przez cały okres realizacji projektu jest niezasadny. Wbrew twierdzeniom
Skarżącej, termin realizacji usługi nie był niepewny, wynikał z harmonogramu
projektu. Wskazać należy również, że choć Skarżąca kwestionuje wyliczenia cen
rynkowych zawarte w zaskarżonej decyzji, to nie przedstawiła innych dowodów, które
uwiarygodniłyby postulowany przez nią stan sprawy, że cena usługi zaoferowana
przez wybranego przez nią wykonawcę nie jest zawyżona w stosunku do cen
rynkowych.
Podsumowując uznać należy, iż organ dokonał prawidłowej wykładni
przepisów prawa materialnego uznając, iż w sprawie wystąpiły przesłanki, o których
mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. polegające na wykorzystaniu środków z
naruszeniem procedur, co obligowało organ do podjęcia działań mających na celu
zwrot środków. Obowiązek taki stanowi konsekwencję art. 2 ust. 7 rozporządzenia
(WE) 1083/2006 definiującego nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie
przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu
gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie
ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z
budżetu ogólnego. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z dnia 14 lipca 2016r., sygn. akt C- 406/14, "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt
7, uzasadniająca konieczność dokonania korekty finansowej na mocy art. 98,
występuje o ile nie można wykluczyć, że uchybienie to miało wpływ na budżet
odnośnego funduszu. Dalej TSUE wskazał, że z definicji zawartej w art. 2 pkt.7
wynika, iż naruszenie prawa Unii stanowi nieprawidłowość w rozumieniu tego
przepisu jedynie wtedy, gdy powoduje ono lub mogłoby spowodować szkodę w
budżecie ogólnym Unii w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku.
Naruszenie takie należy uznać za nieprawidłowość, o ile może ono jako takie mieć
skutki budżetowe. Natomiast nie trzeba udowadniać wystąpienia konkretnych
skutków finansowych.
W przedmiotowej sprawie wykazane zostało przez organy obu instancji:
nieprawidłowe działanie Skarżącej, które polegało na braku zachowania procedur
określonych dla zasady konkurencyjności zawartych w dokumentach regulujących
sposób wydatkowania środków unijnych, naruszenie przepisów prawa, tj. zapisów
Wytycznych oraz umowy o dofinansowanie projektu, wystąpienie potencjalnej szkody
- stwierdzone nieprawidłowości mogły bowiem wywołać szkodę w budżecie UE,
sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, bowiem Skarżąca
rozliczyła wydatki niekwalifikowalne w ramach projektu współfinansowanego ze
środków europejskich.
Niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 98 ust. 2 rozporządzenia (WE)
1083/2006 w zw. z art. 2 ust. 7 tego rozporządzenia(Dz. U.UE.L.2006.210.25) w
kontekście naliczania korekt za stwierdzone nieprawidłowości. Podkreślić bowiem
należy, iż organ dokonał wnikliwej oceny charakteru i wagi nieprawidłowości działań
skarżącego naruszających normy prawa unijnego, o czym świadczy uzasadnienie
zaskarżonej decyzji (m.in. analiza stwierdzonych naruszeń Wytycznych w zakresie
kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki), a sam
fakt wykazania szkody dla budżetu UE, o co najmniej potencjalnym charakterze
wynikał ze zrefundowania ze środków publicznych wydatku poniesionego z
naruszeniem zasady konkurencyjności. Jak już wskazano powyżej, warunkiem
prawidłowego naliczenia korekt finansowych nie jest wykazanie realnej szkody, a
jedynie takiej która może powstać potencjalnie (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z
dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 881/14, LEX nr 1682990).
Bezzasadne są również zarzuty dotyczące braku uwzględnienia przez Organ
charakteru i wagi stwierdzonych nieprawidłowości przy ustalaniu wysokości
nałożonej korekty finansowej. Zdaniem Skarżącej, jedynie formalny charakter
naruszeń zasady konkurencyjności uprawniał organ do obniżenia wysokości korekty
z 25% do 10% lub 5%, bo taką możliwość przewidywał Taryfikator. Wbrew
twierdzeniom Skarżącej słusznie Minister wskazał, iż charakter i waga stwierdzonego
przez organy obu instancji naruszenia zasady konkurencyjności w zakresie równego
traktowania wykonawców wynikającego z działania Skarżącej, które doprowadziło do
wyboru oferty podlegającej odrzuceniu, uzasadniał nałożenie na Skarżącą korekty
finansowej w wysokości wskazanej w Taryfikatorze. Jednocześnie organy obu
instancji uznały, że w sprawie nie zaszły przesłanki, które uzasadniałyby możliwość
obniżenia nałożonej korekty finansowej.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia przez organ art. 8, 11 i 12 k.p.a.
Wyczerpujące odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz wykazanie
argumentów przemawiających za prawidłowością decyzji organu I instancji wypełnia
w należyty sposób dyrektywy art. 8 i art. 11 k.p.a. Organ w żaden sposób nie
naruszył również wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości, przeprowadzając
postępowanie w sposób sprawny, jednocześnie wnikliwie badając stan faktyczny i
prawny sprawy.
Wreszcie nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art.
9, art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez brak zapewnienia
Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa wypowiedzenia się co do
zebranych materiałów przed zakończeniem postępowania. Skarżąca nie wykazała
bowiem, iż w toku postępowania uniemożliwiono jej podjęcie jakichkolwiek czynności
procesowych, tj. ustosunkowanie się do stawianych jej zarzutów, co jest warunkiem
skutecznego podnoszenia zarzutu z art. 10 k.p.a. (por wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 27 marca 2015, I OSK 1767/13, LEX nr 1773573).
Podkreślić bowiem należy, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie
jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej.
Niewątpliwie zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą
jest wyznaczany zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej
instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy.
Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w
granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów
prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie
rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie powinna być jedynie formalna w
znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być
poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności
decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego, co w istocie
miało miejsce.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., jak również art. 207 ust. 1 pkt 2 w
zw. z art. 207 ust. 9 organ administracyjny zebrał bowiem i rozpatrzył cały materiał
dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające ustosunkowując się
przy tym szczegółowo do dokonanych na ich skutek ustaleń, wydanie decyzji przez
organ I instancji zostało zaś poprzedzone wystosowaniem stosownego wezwania do
zwrotu środków. Materiał dowodowy zebrany w sprawie, zdaniem Sądu obejmował
zatem całokształt badanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zaskarżona decyzja
odpowiada prawu, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.),
orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło