V SA/Wa 3787/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Gmina K. (dalej jako "skarżąca" lub "gmina") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną w komparycji decyzję Ministra Finansów. Decyzją tą Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. zobowiązującą gminę do zwrotu do budżetu państwa kwoty 70.000,00 zł stanowiącej część dotacji celowej, którą w ocenie organów obu instancji skarżąca pobrała w nadmiernej wysokości. Uzasadniając wniosek gmina podniosła, iż w roku budżetowym 2015 r. nie posiada środków z których mogłaby zwrócić powyższą kwotę. Zgodnie z zapisem uchwały budżetowej w roku 2015 zaplanowany został deficyt w wysokości 1.494.815,49 zł, który ma zostać pokryty z przychodów uzyskanych z kredytów i pożyczek. Gmina jest przekonana, że zwrot orzeczonej kwoty uniemożliwi jej realizację budżetu w zaplanowanej wysokości i pociągnie za sobą konieczności zaciągania kolejnych kredytów. Odbędzie się to kosztem realizowanych przez skarżącą zadań, a w konsekwencji pogorszeniem sytuacji jej mieszkańców. Do wniosku załączono m.in. Uchwałę Rady Gminy K. nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie uchwały budżetowej na rok 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04 (dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne przywołane w postanowieniu orzeczenia) NSA stwierdził, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd, wydając orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji, opiera swoje rozstrzygnięcie zarówno na ocenie wniosku skarżącego jak i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, badając wystąpienie bądź też niewystąpienie przytoczonych powyżej przesłanek wstrzymania wykonania aktu Dokonując oceny wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Gmina uprawdopodobniła bowiem w wystarczający sposób, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd podkreśla, iż co do zasady świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże rozważając skutki zapłaty wskazanej należności, tj. 70.000,00 zł należało mieć na uwadze, że może to być kwota znaczna i trudna do zebrania, zwłaszcza dla małej jednostki samorządu terytorialnego. Sąd miał na względzie, że skarżąca jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, a zatem jej swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 371/11, z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 72/13). Wobec ww. specyfiki skarżącej, oświadczenia, iż nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami na pokrycie należności objętej zaskarżoną decyzją, a także z uwagi na zaplanowany deficyt budżetowy przekraczający kwotę 1.000.000,00 zł Sąd uznał, że obowiązek natychmiastowego uregulowania tej kwoty spowodowałby zakłócenie w finansach gminy. Skutkować to będzie koniecznością dokonania w tym zakresie istotnych przesunięć, zaciągania zobowiązań finansowych i w konsekwencji zachwianiem płynnością finansową skarżącej, co w przypadku jednostki samorządu terytorialnego ma istotne znaczenie. Nie ulega również wątpliwości, że potencjalna egzekucja należności w sytuacji gminy, związanej przecież dyscypliną budżetową, mogłaby pozbawić skarżącą środków na wykonywanie zadań oraz doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tych względów zasadne było wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpoznania skargi przez Sąd, który na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.