V SA/Wa 3833/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział ZUS w W. z dnia ... lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Przedmiotem skargi E. W. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżąca") jest decyzja ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. (dalej jako: "Zakład US" lub "organ odwoławczy") z dnia ... lipca 2015 r., nr ..., utrzymująca w mocy decyzję tego organu (dalej jako: "Zakład US" lub "organ I instancji") z dnia ... czerwca 2015 r., nr ..., którą umorzono postępowanie w przedmiocie umorzenia składek za pracowników na ubezpieczenie zdrowotne oraz na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia ... kwietnia 2015 r. Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek. Swój wniosek uargumentowała złym stanem zdrowia i podeszłym wiekiem. Wskazała, iż zadłużenie powstało nie na skutek "złej woli", ale z powodu wystąpienia w jej życiu niekorzystnych zdarzeń losowych, które spowodowały m.in. konieczność czasowego pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Do wniosku dołączono zaświadczenie z Poradni Zdrowia Psychicznego w Warszawie oraz zaświadczenie potwierdzające, iż Skarżąca spłaca kredyt udzielony przez R. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, w dniu ... czerwca 2015 r. Zakład US wydał decyzję o umorzeniu postępowania dotyczącego umorzenia składek za pracowników na ubezpieczenie zdrowotne oraz na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek za pracowników na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pismem, które wpłynęło do organu dnia ... czerwca 2015 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, ... Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. decyzją z dnia ... lipca 2015 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania Zakład ustalił, że na koncie Strony figuruje zadłużenie za osobę prowadząca działalność gospodarczą oraz z tytułu należnych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika i w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Organ wskazał, iż na podstawie art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 963, dalej jako: "ustawa o sus") w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, Zakład wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Zdaniem ZUS-u, decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość nie ma charakteru uznaniowego. Zakład nie może rozstrzygać merytorycznie o istnieniu, bądź nie podstaw do umorzenia, gdy przepis prawa wyłącza określone kategorie należności spod stosowania wobec nich instytucji umorzenia. Umorzenie należności z tytułu składek uregulowane zostało w art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o sus. Natomiast w art. 30 ustawy o sus zawarto ograniczenie, które bezwzględnie wyłącza stosowanie instytucji umorzenia do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W efekcie składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o sus. Z kolei przepis art. 28 ust. 3a ustawy o sus dotyczy wyłącznie ubezpieczonych (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą), którzy opłacają składki na własne ubezpieczenia, zatem – zdaniem organu odwoławczego - nie znajduje zastosowania do składek należnych za pracowników. Pismem z dnia ... sierpnia 2015 r. Strona wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej oraz o ponowne przekazanie sprawy Zakładowi US. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) Obrazę prawa materialnego poprzez: a) wydanie decyzji o umorzeniu postępowania mimo przedawnienia części zobowiązania, b) naruszenie art. 30 ustawy o sus poprzez stwierdzenie, że organ umarza postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez ubezpieczonych, ale nie rozstrzygnięcie innych należności "z tytułu składek", jak chociażby odsetek. 2) Obrazę prawa procesowego poprzez: a) naruszenie zasad określonych w art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpującej analizy stanu majątkowego i zdrowotnego Strony, jej choroby przewlekłej. Organ nie wykazał jakie Skarżąca ma możliwości płatnicze, b) niewzięcie pod uwagę art. 28 ust. 3a i art. 30 ustawy o sus, nieuznanie choroby Strony jako choroby przewlekłej usprawiedliwiającej niewykonanie zobowiązania w opłacaniu składek i niemożność jego spłacenia dzisiaj i w przyszłości, nierozważenie możliwości umorzenia innych "należności z tytułu składek". W odpowiedzi na skargę, Zakład US wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie na etapie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ... Oddział w W. z dnia ... lipca 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia ... czerwca 2015 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a."), oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawą wydanej w kontrolowanej sprawie decyzji jest art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Regulacja ta w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje umocowanie w art. 123 ustawy o sus który stanowi, iż w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa ta stanowi inaczej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jednym z przejawów bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, prowadzącym do umorzenia tego postępowania, jest sytuacja, w której organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych z sytuacją taką mamy do czynienia jeżeli ich przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędacych płatnikami składek. Zważywszy bowiem na art. 30 ustawy o sus, w stosunku do tego typu składek wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 28 przedmiotowej ustawy. Wobec tego postępowanie administracyjne w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a. (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1357/09, CBOSA). Zakład w rozpatrywanej sprawie umorzył zatem postępowanie administracyjne w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami składek, działając w zgodzie z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ustawy o sus, co należy uznać za działanie legalne i słuszne. Na uwzględnienie nie zasługiwały przy tym zarzuty podniesione przez Skarżącą. Skoro art. 30 ustawy o sus jednoznacznie wyłącza możliwość zastosowania umorzeń zaległych należności "pracowniczych", to zły stan zdrowia Skarżącej nie może być przyczyną dokonywania jakichkolwiek umorzeń. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania wskazać należy, iż Skarżąca sformułowała go w sposób ogólny na etapie skargi do WSA. Skoro zarzut ten nie został podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dlatego decyzja organu II instancji nie zawiera stanowiska ZUS-u w tym zakresie. Wskazać jednak należy, iż organ zweryfikował okoliczność przedawnienia na etapie postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o przedawnieniu zobowiązania, a przedmiotowy zarzut podlega oddaleniu. Niecelny jest także zarzut braku rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji kwestii innych "należności z tytułu składek", jak chociażby odsetek. Należy wskazać, iż takie działanie organu było prawidłowe, bowiem art. 30 sus wymienia jedynie składki finansowane przez ubezpieczonych. Zdaniem Sądu, organ zasadnie nie objął swym rozstrzygnięciem należności Skarżącej z tytułu odsetek za zwłokę powstałych w wyniku nieopłacenia składek. Jak bowiem słusznie podkreśla się w orzecznictwie, bezprzedmiotowość postępowania nie dotyczy w takiej sytuacji pozostałych elementów wspomnianych składek - odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 46/11). Wobec powyższego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.