V SA/Wa 393/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2013r. sprawy ze skargi A.Ł. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie, z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A.Ł. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.Ł. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z dnia [...] sierpnia 2010r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. W dniu 28 kwietnia 2009 r. skarżący złożył do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. W dniach 14 maja oraz 10 czerwca 2010 r. zostały przeprowadzone przez Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR czynności kontrolne w gospodarstwie wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] ARiMR poinformowała A.Ł. o odmowie przyznania pomocy, z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 i § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 193, poz. 1397 ze zm.), dalej jako: rozporządzenie z dnia 17 października 2007 r. Organ z raportu z czynności kontrolnych PROW na 2007-2013 z przeprowadzonej na miejscu wizytacji oraz z wniosku o oszacowanie szkód powstałych w gospodarstwie rolnym w wyniku niekorzystnego zjawiska atmosferycznego wywiódł, że żywotność ekonomiczna gospodarstwa skarżącego nie osiąga wymaganego poziomu 4 ESU. W wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa ARiMR w piśmie z dnia 7 grudnia 2010 r. stwierdziła, że w sprawie nie doszło do takiego naruszenia. Skargę na informację z dnia [...] sierpnia 2010 r. wniósł A.Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011r. oddalił skargę. Uzasadniając swój rozstrzygnięcie wskazał, że zgodnie z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. jednym z warunków ubiegania się o przyznanie dofinansowania w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" jest osiągnięcie przez gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dofinansowanie wielkości ekonomicznej stanowiącej równowartość co najmniej 4 ESU (European Size Unit -Europejska Jednostka Wielkości Ekonomicznej). Składając w dniu 28 kwietnia 2009 r. wniosek o dofinansowanie skarżący zadeklarował w Planie Rozwoju Gospodarstwa wielkość ekonomiczną gospodarstwa w roku bazowym 2008 na poziomie 0,89 ESU (3,33 ha kukurydzy na ziarno). W wyniku uzupełnienia wniosku zadeklarował wartość ESU w roku 2008 na poziomie 4,43 (14,48 ha kukurydzy na ziarno i 0,40 ha ogórków gruntowych). Plan Rozwoju Gospodarstwa zawierał również określenie powierzchni upraw na kolejne lata do 2016 r. Ze złożonego przez wnioskodawcę w ARiMR w dniu 19 kwietnia 2010 r. Planu Rozwoju Gospodarstwa wynikało, że w 2010 r. miał on uprawiać 14,52 ha pszenicy, 34,19 ha owsa i 22,70 ha łąki, nie planował natomiast uprawy kukurydzy. Natomiast ze znajdującego się w aktach administracyjnych (k. 507) załącznika do złożonego przez skarżącego dnia 2 czerwca 2010 r. w Urzędzie Miejskim w R. wniosku o oszacowanie szkód powstałych w gospodarstwie rolnym w okresie od 14 do 21 maja 2010 r. na skutek deszczu nawalnego i powodzi wynikało, że A. Ł. zgłosił, iż w jego gospodarstwie zniszczeniu w 100% uległy łąki o pow. 57,12 ha oraz w 50% 9,98 ha kukurydzy. WSA stwierdził, że organ trafnie zauważył rozbieżność występującą pomiędzy planowaną strukturą upraw zgłoszoną w Planie Rozwoju Gospodarstwa, a uprawami z wniosku o oszacowanie szkód. W celu potwierdzenia faktycznego zakresu produkcji w stosunku do oświadczeń składanych w toku postępowania o przyznanie pomocy ARiMR podjęła próbę przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie. Przeprowadzenie kontroli w dniach 14 maja 2010 r. i 10 czerwca 2010 r. nie powiodło się ze względu na obfite opady deszczu, powódź i zalanie gospodarstwa rolnego wnioskodawcy. Skontrolowano tylko 9 działek. Zdaniem WSA wobec faktu wskazania we wniosku o oszacowanie szkód, prowadzenia innego rodzaju upraw niż wskazane w planie rozwoju gospodarstwa na 2010 r. (złożonym w ARiMR w kwietniu 2010 r., kiedy to opisane w planie uprawy powinny rosnąć na polach) należało uznać, że oświadczenie wnioskodawcy nie było wiarygodne. Wskazywanie przez wnioskodawcę w różnych dokumentach różnych powierzchni i rodzajów upraw, przy jednoczesnym braku możliwości weryfikacji przez ARiMR powierzchni i rodzajów upraw w terenie, sprawiło, że organ rozpoznający wniosek nie miał podstaw do uznania, że wnioskodawca wykazał, iż jego gospodarstwo spełnia określone przepisami kryterium dochodowości mogło być okolicznością usprawiedliwiającą niedochodzenie od beneficjenta zwrotu otrzymanej pomocy (art. 47 Rozporządzenia Nr 1974/2006), nie mogło natomiast stanowić podstawy zwolnienia z obowiązku spełnienia kryteriów niezbędnych do przyznania dofinansowania. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł powołując w podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. W wyniku wniesionej przez A.Ł. skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 27 listopada 2012r. sygn. akt II GSK 1717/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. NSA podzielił zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007r., który stanowi, że pomoc przyznaje się osobie fizycznej, która spełnia warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 z zastrzeżeniem § 2 ust. 3, i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o Krajowym Systemie Ewidencji Producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organy odmawiając przyznania skarżącemu pomocy finansowej ze środków unijnych stwierdziły, że nie spełnia on wymogu posiadania gospodarstwa rolnego o wielkości ekonomicznej co najmniej 4 ESU (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.). Jednak organy w odmowie przyznania pomocy z dnia 27 sierpnia 2010 r., jak również w piśmie z dnia 7 grudnia 2010 r., stwierdzającym, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, nie przeprowadziły żadnych wyliczeń, tylko arbitralnie przyjęły brak spełnienia przez skarżącego wymogu z § 2 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia. NSA wskazał, że nie można też wbrew sugestii Sądu pierwszej instancji przyjąć, że skarżący naruszył regulację art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., gdyż ze zgromadzonego materiału nie wynika, aby nie składał wyjaśnień lub coś zataił. Wręcz przeciwnie to skarżący w trakcie prowadzonej kontroli przedstawił organowi złożony przez niego wraz z załącznikami wniosek o oszacowanie szkód. Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez błędną wykładnię polega na tym, że zarówno organy administracji, jak i sąd przyjęły przy ustalaniu sposobu wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa jego rzeczywistą a nie statystyczną wielkość. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy też rozważyć, czy przy wyliczaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa nie należy posłużyć się danymi wskazanymi przez skarżącego w złożonym przez niego wniosku o oszacowanie szkód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na wstępie przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec tego w pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że podstawową rzeczą w niniejszej sprawie było wyliczenie tzw. wielkości ekonomicznej gospodarstwa ( ESU – Europejska Jednostka Wielkości Ekonomicznej ), która powinna wynosić – aby pomoc w ramach działania, o którą ubiegał się skarżący, mogła zostać przyznana – co najmniej 4 ESU. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny jest to wielkość statystyczna i jest ona wyliczana w oparciu o Regionalne Współczynniki Standartowych Nadwyżek Bezpośrednich, a polega na pomnożeniu areału poszczególnych upraw przez ich współczynnik. Istotne jest to, że standardowa nadwyżka bezpośrednia odzwierciedla przeciętne warunki produkcyjne w gospodarstwach rolnych funkcjonujących w danym regionie. Taki sposób wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa wynika z instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy, do której zastosował się przy wypełnianiu wniosku skarżący i taki sposób wyliczenia tej wielkości winien zastosować organ ponownie rozpoznając sprawę. Jednocześnie przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę to, na co również położył nacisk Naczelny Sąd Administracyjny, iż złożony przez skarżącego wniosek o oszacowanie szkód stał się podstawą kontroli w gospodarstwie A.Ł., która nie została ukończona, jednak nie z winy skarżącego, lecz z uwagi na złą pogodę. Nie można też zarzucić skarżącemu, iż naruszył obowiązki wynikające z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007r., nr 64, poz. 427 ze zm.) – nie składał wyjaśnień, czy coś zataił, wręcz przeciwnie – to sam skarżący w trakcie kontroli przedstawił organowi wniosek o oszacowanie szkód. Przy ponowny rozpatrzeniu sprawy należy szczegółowo rozważyć czy wniosek ten mógłby być podstawą do wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa A.Ł. Jednocześnie organ wyjaśni, co było motywem wystosowania do Dyrektora Departamentu Działań zapytania w tym przedmiocie, zawartego w piśmie z dnia 15.06.2010r. (k. 516), na co zwrócił uwagę w swym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, a czego nie potrafił wyjaśnić pełnomocnik skarżącego na rozprawie 25 lutego 2013r. Dochodząc do rozstrzygnięcia, po ponownym przeprowadzeniu postępowania z uwzględnieniem powyższych uwag, organ zawrze w nim konkretne wyliczenia odnoszące się do spełnienia (lub nie) przez gospodarstwo skarżącego wymaganej przez przepisy wielkości ekonomicznej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu ( jak również w piśmie z 7 grudnia 2010r. stwierdzającym, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa) brak było jakichkolwiek wyliczeń, a tylko arbitralne stwierdzenie o niespełnieniu przez skarżącego wymogu z art. § 2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. Z tych względów na podstawie art. 146 par. 1 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji, o kosztach postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.