V SA/Wa 40/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant ref. staż. - Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi C. Stowarzyszenia [...] w T. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części dotacji oddala skargę Po rozpoznaniu wniosku C. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w T. o ponowne rozpoznanie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. [...] zobowiązującą Stowarzyszenie do zwrotu części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 55 630,17 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, tenże organ rozstrzygnięciem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia [...] września 2014 r. przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej, zobowiązał C. Stowarzyszenie [...] w T., do zwrotu części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, udzielonej na realizację zadania publicznego w ramach konkursu ,, [...]" w kwocie 55 630,17 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tj. od dnia [...] czerwca 2013 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. Stowarzyszenie [...] w T. zaskarżyło w całości decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2014 r., zarzucając jej naruszenie: I. prawa materialnego: 1. art. 169 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.), poprzez błędne zastosowanie (Skarżąca nie naruszyła umowy, ani przepisu prawa w sposób uzasadniający orzeczenie zwrotu dotacji); 2. art. 169 ust. 5 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odsetki należą się od dnia [...] czerwca 2013 r. a nadto, że należą się one począwszy od tego dnia od całej orzeczonej do zwrotu kwoty chociaż ustalenia NIK dotyczyły kwoty 13.029,59 zł. II. prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie prowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, która powinna znaleźć zastosowanie w prowadzonym przez Ministra postępowaniu; 2. art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sprawie pełnego materiału dowodowego i brak wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; 3. art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie wbrew zebranym dowodom, że nie nastąpiło zachowanie procentowego udziału dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego na poziomie nie wyższym niż 80 %; 4. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego dla wskazania dnia stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tj. od dnia [...] czerwca 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że zarzuty podniesione przez C. Stowarzyszenie [...] w T. są bezzasadne. Podkreślił jednocześnie, że na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, dotacje pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia jej nienależnego pobrania. W myśl art. 169 ust. 2 ww. ustawy dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Obowiązek zwrotu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości, wynika z przepisu art. 169 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. Zatem za nieuzasadniony należy uznać zarzut Strony dotyczący naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, że wniesiony przez Stronę wkład własny wynosił 1.475,55 zł, natomiast z zawartej w dniu [...] lipca 2011 r. umowy wynika, że środki własne Strony będą wynosić 24.144 zł. Tym samym Stowarzyszenie naruszyło zapisy umowy i pobrało dotację celową w wysokości wyższej niż wynikało to z limitu procentowego określonego w § 4 umowy z dnia [...] lipca 2011 r. Tak pobrana dotacja stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości i podlega zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami. Zdaniem organu wysokość kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości została wyliczona prawidłowo. W ocenie organu ustalenia Najwyższej Izby Kontroli co do faktu pobrania dotacji w nadmiernej wysokości są w pełni zasadne, a zatem datą stwierdzenia nieprawidłowości jest data protokołu Najwyższej Izby Kontroli, tj. [...] czerwca 2013 r. Co do tej kwestii organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 288/09, który potwierdził, iż początkowym dniem naliczania odsetek od dotacji podlegającej zwrotowi jest dzień stwierdzenia nieprawidłowości w toku przeprowadzenia kontroli ,,...Pogląd odmienny prowadziłby do sytuacji, że przez cały czas trwania postępowania o zwrot nienależnie pobranej dotacji, strona korzystałaby z nienależnie pobranych pieniędzy publicznych całkowicie ,,bezkosztowo’’, tj. bez obowiązku zapłaty odsetek za ten okres’’. W ocenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej, stwierdzenie nieprawidłowego naliczenia odsetek może wynikać z różnych dokumentów potwierdzających ten fakt np. z dokumentów kontrolnych lub wezwania do zwrotu dotacji. Zdaniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej zarzuty Strony dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego nie są również uzasadnione. Bezsprzecznie bowiem postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z procedurą określoną w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przede wszystkim podjęte zostały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy tak, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a samo postępowanie administracyjne prowadzono w taki sposób, by pogłębić zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa i zapewnić Stronie czynny udział na każdym etapie postępowania. Ponadto dokonano wszechstronnej oceny okoliczności, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadniono w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem organu żadne z zarzucanych przepisów, dotyczących procedury administracyjnej nie zostały pominięte, a Stronie zapewniono czynny udział w postepowaniu administracyjnym. Organ poza tym przywołał przepisy prawa materialnego oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2014 r. zaskarżyło C. Stowarzyszenie [...] w T. zarzucając jej naruszenie: 1. prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie prowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, 2. art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sprawie pełnego materiału dowodowego i jego brak wszechstronnej analizy, 3. art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie wbrew zebranym dowodom, że nie nastąpiło zachowanie procentowego udziału dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego na poziomie nie wyższym niż 80 % oraz dowolną a nie swobodną ocenę dowodu w postaci protokołu kontrolnego NIK w zakresie daty i kwoty przypadającej do zwrotu, 4. art. 136 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów pomimo żądania strony i braku pełnych ustaleń faktycznych w pierwszej instancji, 5. art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których oparł się organ, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz poprzez brak uzasadnienia prawnego dla wskazania dnia stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tj. dnia [...] czerwca 2013 r., 6. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącemu czynnego udziału w sprawie podczas, gdy Skarżący mając możliwość wypowiedzenia się odnośnie zebranego materiału dowodowego zwróciłby uwagę na jego niekompletność; 2. prawa materialnego art. 169 ust. 5 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odsetki należą się od dnia [...] czerwca 2013 r. a nadto, że należą się one począwszy od tego dnia od całej orzeczonej do zwrotu kwoty chociaż ustalenia NIK dotyczyły kwoty 13.029,59 zł. Podnosząc powyższe zarzuty Skarżący wniósł o: 1. uchylenie decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2014 r. w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2014 r. w całości; 2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in. że w § 4 umowy określono procentowy udział dotacji w kosztach zadania publicznego, w ten sposób, że Skarżący zobowiązany był zachować procentowy udział dotacji wynoszący nie więcej niż 80 % w całkowitych kosztach zadania. Zarówno w ofercie, jak i w umowie wskazano, że Skarżący ma na realizację zadania przeznaczyć środki finansowe własne w wysokości 24.144 zł. Wskazanie takie było skutkiem omyłkowego wykazania przez Skarżącego w ofercie kwoty 24.144 zł w pozycji środki własne zamiast w pozycji środki finansowe z innych źródeł publicznych. Omyłka była wynikiem błędnej interpretacji obu tych pojęć. Skarżący pod pojęciem środki własne rozumiał bowiem również kwoty pochodzące z innych dotacji, ale znajdujące się już w dyspozycji Skarżącego. Pod pojęciem środków finansowych z innych źródeł Skarżący rozumiał natomiast takie dotacje, o które dopiero ubiega się oferent. Ostatecznie wydatki pochodzące z przekazanej dotacji wyniosły 73.243,96 zł a niewykorzystaną kwotę Skarżący zwrócił na rachunek bankowy MPiPS. W dniu [...] maja 2013 r. Skarżący dokonał wpłaty na rachunek Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej kwoty 13.029,59 zł tytułem: ,,zwrot w związku z pomyłką w realizacji projektu’’. Następnie w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli Delegatura w B., NIK stwierdził pobranie w nadmiernej wysokości przez Skarżącego dotacji przyznanej w umowie z dnia [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu wskazano, że rozstrzygnięcie to nie dotyczy kwoty 13.029, 59 zł wpłaconej uprzednio przez Skarżącego. Skarżący wskazał jednocześnie, że otrzymana kwota w całości była potrzebna dla realizacji dotowanego zadania, a przepisy, ani kwotowo ani procentowo nie określają granicznej wysokości finansowania zadania zleconego umową z dnia [...] lipca 2011 r. Poza tym powołana powyżej umowa w § 4 określiła procentowy udział dotacji w kosztach zadania publicznego na 80 % i ten procentowy udział dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego Skarżący był zobowiązany zachować przy realizacji zleconego zadania. W tej sytuacji, jako pobraną w nadmiernej wysokości można by traktować co najwyżej kwotę 13.029,59 zł, która została już wpłacona na rachunek bankowy Ministerstwa. Taką też wysokość nadmiernie pobranej dotacji ustalił NIK (str. 19 wystąpienia pokontrolnego). Nadto Skarżący udowodnił, że poniósł jeszcze inne wydatki własne niż wykazane w sprawozdaniach dotacyjnych. Zdaniem Skarżącego w świetle treści postanowień umowy dotacyjnej nie można stawiać znaku równości pomiędzy zobowiązaniem Skarżącego do wniesienia wkładu własnego a zachowaniem 80 %-owego udziału w całkowitych kosztach zadania. Poza tym nawet wadliwe rozliczenie dotacji nie jest – w świetle jednoznacznej definicji ustawowej – samo w sobie podstawą do stwierdzenia jej za pobraną w nadmiernej wysokości i nie zwalnia organu z przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego. Skarżący zwraca uwagę, że w § 10 ust. 3-4 umowy dotacyjnej za pobranie dotacji w nadmiernej wysokości uznane zostało jedynie przekroczenie limitów dotyczących zawartych w kosztorysie kosztów finansowanych z dotacji. Brak takiego stwierdzenia w przypadku ponoszenia innych niż wymienione w kosztorysie kosztów ze źródeł nie pochodzących z dotacji MPiPS. Skarżący przyznaje jednak, że wykazane w sprawozdaniu dotacyjnym środki w kwocie 24.144 zł nie stanowiły środków własnych a pochodziły z innych źródeł publicznych. Fakt ten nie miał jednak żadnego znaczenia ani dla oceny oferty Skarżącego, ani dla możliwości uzyskania dotacji. Był tez obojętny dla sposobu i stopnia zrealizowania zadania, jak również celu dotacji. Mimo tego Skarżący jest zdania, że w rzeczywistości przekazał na realizację zadania własne środki finansowe w wymaganej wysokości i wykorzystał je zgodnie z celem określonym w umowie, pomimo niewykazania ich w sprawozdaniach, zatem udzielona dotacja nie została pobrana w nadmiernej wysokości a organ powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Na wstępie przypomnieć należy, że Skarżący zawarł w dniu [...] lipca 2011 r. z Ministrem Pracy i Polityki Społecznej umowę o wsparcie realizacji zadania publicznego ,, [...]". Na mocy tejże umowy Minister zobowiązał się do przekazania na wykonanie zadania kwoty dotacji w wysokości 75 000,00 zł w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy i kwotę tę faktycznie przekazał w dniu [...] lipca 2011 r. Z kolei Skarżący zobowiązał się przeznaczyć na realizację zadania środki własne w wysokości 24.144 zł. Mało tego zobowiązał się zachować procentowy udział dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego na poziomie nie wyższym niż 80 % ( co wynika z § 4 umowy z dnia [...] lipca 2011 r.). Z okoliczności sprawy niespornie wynika że wniesiony przez Skarżącego własny wkład na realizację zadania wyniósł jednak 1475,55 zł. Zaistniały stan rzeczy Skarżący tłumaczy tym, że w ofercie jak i w umowie wskutek omyłki wskazano, że ma on przeznaczyć na realizację zadania własne środki finansowe w kwocie 24 144 zł. Omyłka ta była wynikiem błędnej interpretacji pojęć ,,środki własne’’ i ,,środki finansowe z innych źródeł publicznych’’. Skarżący bowiem pod pojęciem środki własne rozumiał także środki pochodzące z innych dotacji, które znajdowały się w jego dyspozycji, natomiast pod podjęciem środków finansowych z innych źródeł rozumiał takie, o które dopiero ubiega się a nie takie które już uzyskał. Odnosząc się w pierwszej kolejności do powyższego stwierdzić należy, iż rozumowanie jakie zaprezentował Skarżący co do obu ww. pojęć jest błędne i nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Środki pochodzące z tej czy innej dotacji nie mogą być uznane za środki własne tego który się o nie ubiega i to także wtedy kiedy znajdują się na jego koncie, a więc wówczas kiedy są już w jego dyspozycji. Przez uzyskanie możliwości ich wydania nie stają się one środkami własnymi. Decydujące znaczenie ma bowiem to skąd pochodzą (jakie jest ich źródło). Rzeczywiście wniesiony wkład własny Strony wyniósł więc 1475,55 zł i to w sytuacji, kiedy umową z dnia [...] lipca 2011 r. zobowiązała się ona zachować procentowy udział dotacji w całkowitych kosztach zadania na poziomie nie wyższym niż 80 %. Skarżąca nie może więc twierdzić zwracając organowi kwotę 13 029,59 zł (w dniu [...] maja 2013 r.), że zwrot ten ma związek z pomyłką w realizacji projektu. Zarówno bowiem oferta Skarżącej jak i zawarta przez nią z organem umowa były jasne także gdy chodzi o wysokość wskazanych tamże wielkości (wkładu własnego Strony oraz przewidzianej dotacji). Potwierdzeniem zaistniałej po stronie skarżącej nieprawidłowości jest udzielona przez nią organowi (w następstwie skierowanego wezwania do zwrotu kwoty 55 630,17 zł) odpowiedź, w której zwraca się ona z prośbą o zaliczenie innego wkładu własnego niż przewidziany w umowie z dnia [...] lipca 2011 r. Przy wniesionym przez Skarżącą wkładzie własnym w wysokości 1475,55 zł kwota dotacji nie mogła bowiem przekroczyć 4 584,20 zł. Tym samym dotacja uzyskana ponad tą kwotę musiała zostać uznana za pobraną w nadmiernej wysokości. Sąd zwraca uwagę także na to, że w kwestii oceny charakteru środków wydatkowanych przez Skarżącą na realizację zadania sam Skarżący popada w sprzeczność. Z jednej strony przyznaje bowiem (str. 6 skargi) że wykazane w sprawozdaniu dotacyjnym środki w kwocie 24 144 zł nie stanowiły środków własnych i pochodziły z innych źródeł publicznych. Z drugiej zaś podnosi (str. 7 skargi) że w rzeczywistości przekazał na realizację zadania własne środki finansowe w wymaganej wysokości. W związku z tym, o czym wyżej mowa przypomnieć należy, że stosownie do art. 126 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) dotacja to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie ustawy o finansach publicznych, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Z kolei zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu państwa pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 art. 169 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, tzn. stwierdzenia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Z przywoływanej regulacji prawnej wynika, że dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu państwa w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umownie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania ( art. 169 ust. 2 ustawy o finansach publicznych). Przypomnieć również należy, że zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 169 ust. 4 ustawy o finansach publicznych). Analiza z jednej strony wyżej przywołanych przepisów, z drugiej zaś ustalonego przez organ stanu faktycznego (który nie budzi wątpliwości Sądu) pozwala na uznanie, iż ów stan faktyczny rodził konsekwencje przewidziane przez te właśnie przepisy. Skarżąca uchybiła bowiem wymaganiom przewidzianym w zawartej z organem umowie. Polegały one (o czym była mowa już wcześniej) na nieprzekazaniu środków finansowych własnych w wysokości uprzednio zadeklarowanej. Sąd zatem podziela stanowisko organu co do obowiązku zwrotu części uzyskanej przez Skarżącą dotacji, oraz argumentację przywołaną w tej materii. Zgadza się także w kwestii ustalenia terminu naliczania odsetek od kwoty dotacji podlegającej zwrotowi. Wskazanie tu na dzień stwierdzenia nieprawidłowości ujawnionej przez NIK w toku kontroli nie budzi kontrowersji i znajduje oparcie w orzecznictwie sądowym (por. przywołany przez organ wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn.. akt II GSK 288/09). Sąd zwraca uwagę także na to, iż prawa strony skarżącej nie zostały w żaden sposób naruszone w toku postępowania przed organem. Skarżący mógł składać wnioski dowodowe, został poinformowany również o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (pismem z dnia [...] maja 2014 r.). Z prawa tego nie skorzystał. Nie wykazał również tego, aby organ nie uwzględnił zgłaszanych przez niego wniosków dowodowych. Mając to wszystko na względzie Sąd uznał, iż podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, co oznacza, iż kwestionowana decyzja nie narusza prawa. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.