V SA/Wa 400/13

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy E.S. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a podstawę utrzymania rodziny stanowią świadczenia rentowe ZUS w łącznej wysokości 2.200 zł (miesięcznie). Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, posiada dom o powierzchni około [...] m.kw. i garaż. Wskazał również, że większość uzyskiwanych dochodów przeznaczają wraz z żoną na leczenie. W związku z tym, iż złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 1 marca 2013 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał decyzje w sprawie wymiaru należnych zobowiązań podatkowych ustalanych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 oraz na rok 2013. Przedstawił również kartę informacyjną leczenia oraz wyciągi bankowe za okres od 1 grudnia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek należy mieć na uwadze zarówno wysokość kosztów sądowych od uiszczenia których jest uzależniona realizacja prawa skarżącego do Sądu, wysokość dochodów oraz majątku posiadanego przez skarżącego oraz osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jak również kwoty niezbędnych wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Wpis sądowy od uiszczenia którego zależy rozpoznanie złożonej skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na uwadze, że skarżący złożył w tut. Sądzie dwie skargi, a wpis sądowy w drugiej zarejestrowanej sprawie wynosi również 100 zł, oceniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy mieć na uwadze, że skarżący łącznie jest zobowiązany do zapłaty kwoty 200 zł. Należy również zwrócić uwagę, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Z dokumentów przesłanych przez skarżącego oraz złożonych dodatkowych oświadczeń wynika, że skarżący otrzymuje świadczenie ZUS w wysokości 1.551,78 zł. W dniu 31 grudnia 2012 r. na jego konto wpłynęła kwota [...] zł tytułem: "wypłata odszkodowania zgodnie z wnioskiem". Analiza obrotów na rachunku bankowym skarżącego wskazuje, że skarżący wypłaca jednorazowych i w całości środki pieniężne wpływające na jego konto. Należy również zauważyć, że skarżący nie wskazał i nie udokumentował wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie, wyjaśniając jedynie: "nie przewidywałem, że mogą być potrzebne, ale wydaje na nie całe nasze dochody". Złożonych wyjaśnień nie można uznać za wystarczające. Przyjmując, że skarżący nie dysponuje dowodami ponoszenia kosztów utrzymania, nie można uznać za wystarczające do oceny sytuacji finansowej stwierdzenia, że na bieżące wydatki przeznacza całe dochody, w sytuacji gdy nie wskazał nawet rodzaju tych wydatków. Na kondycję finansową gospodarstwa domowego mogą również wpływać środki otrzymywane tytułem dopłat bezpośrednich (około 3000 zł rocznie), które to środki skarżący przeznacza na utrzymanie gospodarstwa rolnego oraz dochody z tego gospodarstwa (sprzedaż zboża). Skarżący nie określił wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. Skarżący wyjaśnił, że jego żona nie wyraziła zgodny na przedstawienie informacji i dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i zdrowotną, w szczególności nie przedstawił wyciągów z jej rachunków bankowych. Ponadto wyjaśnił, że żona nie angażuje się w prowadzenie należącego do niego gospodarstwa. Wskazał, że żona otrzymuje rentę w wysokości [...] zł (netto) oraz posiada na koncie bankowym około [...] zł, z przeznaczeniem na "czarną godzinę". Warto jednak zauważyć, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a więc należy przyjąć, że wspólnie ponoszą koszty utrzymania. W konsekwencji, pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącego można dokonać mając na uwadze dochody oraz sytuację majątkową wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Oceniając wyjaśnienia skarżącego złożone w opisanym zakresie wskazać należy na przepisy prawa rodzinnego, które nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej powoływana jako k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie mają m.in. obowiązek do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Można dodać, że powyższe obowiązki spoczywają na małżonkach niezależnie od łączącego ich ustroju majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 października 2004r. sygn. akt GZ 61/04 (niepubl.) stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W świetle konstrukcji instytucji prawa pomocy, nieprzedstawienie dokumentów potwierdzających sytuację majątkową żony skarżącego nie pozostaje w zgodzie z dobrze pojętym interesem strony, ponieważ obowiązek udokumentowania sytuacji uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych nie spoczywa na Sądzie, ale na podmiocie z takim wnioskiem występującym. W świetle powyższych rozważań, zasadne jest stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że skarżący nie jest pozbawiony dochodu, otrzymuje bowiem świadczenie emerytalne, a źródłem dochodu (okresowym) jest też prowadzone gospodarstwo rolne wspomagane rocznymi dopłatami bezpośrednimi. Stwierdzić należy, że uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł nie spowoduje powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.