V SA/Wa 405/07
PostanowienieWSA w Warszawie2009-01-19
Skład orzekający: sędzia NSA - Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, wniesiony w trybie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, powinien być rozpoznany przez sąd, a jeśli tak, to według jakich stawek?Ratio decidendi
Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje utratą mocy przez to postanowienie i ponownym rozpatrzeniem wniosku przez sąd. Sąd, rozpoznając wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, powinien zastosować stawki wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, uwzględniając charakter sprawy i etap postępowania, na którym pomoc była świadczona. W przypadku sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz udziału w rozprawie przed NSA, należne wynagrodzenie wynosi 100% stawki minimalnej, powiększone o podatek VAT.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu adwokatowi, który reprezentował stronę w postępowaniu kasacyjnym. Wcześniej WSA oddalił skargę strony, a następnie przyznano jej prawo do pomocy prawnej z urzędu. Pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów, a referendarz sądowy przyznał określoną kwotę. Pełnomocnik wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, domagając się zastosowania innych stawek. Sąd rozpoznał wniosek po wniesieniu sprzeciwu.Rozstrzygnięcie
Przyznano ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata kwotę 292,80 złotych, w tym opłatę w wysokości 240 złotych i podatek VAT w wysokości 52,80 złotych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia NSA - Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zasądzenie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia; p o s t a n a w i a: - przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. K. P. z Kancelarii Adwokackiej przy. ul. [...], [...] W. : tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści), tytułem 22% podatku od towarów i usług 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy).
Wyrokiem z 16 maja 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] września 2006 r.
Postanowieniem z 25 lipca 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata.
W skardze kasacyjnej datowanej na 2 października 2007r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Natomiast na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oświadczył, iż koszty te nie zostały opłacone.
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2008 r. referendarz sądowy przyznał na rzecz adw. K. P. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292, 80 złotych.
W dniu 22 grudnia 2008 r. pełnomocnik strony skarżącej od wyżej powołanego postanowienia wniósł sprzeciw, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu poprzez przyznanie ww. kosztów z zastosowaniem stawek wynikających z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik ww. postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:
§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez nieprawidłowe zastosowanie;
§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości poprzez niezastosowanie.
Rozpoznając wniosek należało zwarzyć, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek pełnomocnika strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Aktem prawnym regulującym powyższe zasady jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późniejszymi zmianami).
Przepis §19 ww. rozporządzenia stanowi, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zgodnie z § 20 wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części.
Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a cytowanego rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100% tej stawki, w obu przypadkach, nie mniej niż 120 zł. Wobec tego, iż w niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja o odmowie umorzenia należności pieniężnej, przyjąć należało dla wyliczenia kosztów zastępstwa procesowego stawkę minimalną określoną w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ww. rozporządzenia tj. 240 zł. Zauważyć bowiem należy, iż decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności nie rozstrzyga kwestii związanych z wysokością tych należności, lecz przesądza o braku podstaw do umorzenia kwoty pieniężnej co do zasady. Stanowisko takie zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II GZ 89/08 ponosząc, iż jakkolwiek przedmiotem żądania ubezpieczonego jest umorzenie określonej kwoty zaległej, to wysokość tej kwoty nie ma bezpośredniego znaczenia dla ustalenia całkowitej nieściągalności długu.
Wobec powyższego nie można było przyjąć dla obliczenia wynagrodzenia pełnomocnika, zaproponowanej przez niego w sprzeciwie podstawy ustalenia stawki minimalnej, tj. przyjąć, iż przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest należność pieniężna.
W przedmiotowej sprawie adwokat został ustanowiony po wydaniu wyroku z 16 maja 2007r., celem ewentualnego sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, czyli nie brał udziału w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji. Natomiast brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dnia 8 kwietnia 2008r. Zatem przyjąć należy, iż należne wynagrodzenie w sprawie wynosi 100% stawki minimalnej, tj. 240 złotych.
Zgodnie natomiast z § 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty (...) sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, iż pełnomocnik skarżącego sporządził i wniósł skargę kasacyjną, brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jak również wobec jego oświadczenia, że koszty pomocy nie zostały pokryte przez stronę skarżącą, orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło