V SA/Wa 4102/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. K. (dalej: skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister Rolnictwa", "organ odwoławczy") z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes Agencji") z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie umorzenia należności ustalonej decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powiększonej o odsetki. Do zapłaty należności w wysokości 6.188,04 zł. została zobowiązana skarżąca. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. uzupełnionym pismami z dnia 21 stycznia i 14 lutego Skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie w całości należności z tytułu nienależnie pobranych płatności. Jako podstawę umorzenia zadłużenia Skarżąca wskazała trudną sytuację materialną, uniemożliwiającą dokonanie spłaty całości zadłużenia. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Prezes Agencji odmówił umorzenia należności ustalonych decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji z dnia [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że biorąc pod uwagę przedstawione przez Skarżącą niepełne informacje na temat dochodów i stanu majątkowego, należy stwierdzić, że organ I instancji zasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust 1 pkt. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. Z załączonych dokumentów i oświadczenia wynika, iż sama prowadzi gospodarstwo rolne swoich rodziców o powierzchni 6 ha. Skarżąca nie dołączyła żadnych innych dokumentów ani tez nie złożyła oświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych ruchomościach i nieruchomościach. Do wniosku załączyła dokumenty świadczące o posiadanym zadłużeniu w Banku Eurobank. Pismem z dnia 17 września 2015 r. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazała, że w roku 2005 prowadziła wspólnie z mężem gospodarstwo rolne w W.. Wskazała, że część płatności jest z prowadzonego razem z mężem gospodarstwa a część z jej gruntów własnych. Skarżąca podała, że zboże z pola w W. skosiła i zebrała T. O. i to ona powinna zwrócić dopłaty. Oświadczyła, że razem z mężem i swoimi dziećmi ciężko pracowała w tym gospodarstwie od 2001 r. do końca 2005 r. i włożyła swoje oszczędności na uprawę i zasiew tych gruntów, nawozy i opryski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. 2010, poz. 1747 – dalej: ""rozporządzenie RM z 21 grudnia 2010 r."), wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm). Przepisy powołanego wyżej rozporządzenia określają szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ agencji płatniczej w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zwanych dalej "dłużnikami", przypadających agencjom płatniczym. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. (w brzmieniu na datę rozstrzygania) organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należność w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: • należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; • dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku (...); • dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego; • kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; • zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; • postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r., prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro (...). W przedmiotowej sprawie miał zastosowanie - jak słusznie wskazał Minister - kurs euro z dnia 30 czerwca 2014 r., który wynosił 4,1568 zatem równowartość 100 euro wynosiła 415,68 zł. Tymczasem kwota należności ustalona Skarżącej do zwrotu wynosiła łącznie 6.188,04 zł. a więc znacznie przekraczała równowartość 100 euro. Prawidłowo zatem organy orzekające uznały, że nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca umorzenie należności na podst. przepisu z § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Mając ponadto na uwadze przedstawiony przepis § 3. ust.1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. należy zauważyć, że przewiduje on możliwość umorzenia należności tylko w przypadkach w nim wskazanych. Z treści powołanego przepisu wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia przedmiotowych należności jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, organy są związane określonymi w tych przepisach przesłankami podejmowania decyzji w tej materii. Katalog przesłanek pozwalających na umorzenie należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej został precyzyjnie określony i wyznacza granice swobodnego uznania organu. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle orzecznictwa sądowego decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli podlega to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Organ ustalił i zbadał wszystkie okoliczności istotne dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia wnioskowanej należności. Zgodnie z treścią powołanych wyżej przepisów sam fakt znajdowania się dłużnika w trudnej sytuacji materialnej nie może stanowić przesłanki umorzenia przedmiotowych należności. W odniesieniu do Skarżącej rozważać można było jedynie przesłankę określoną w pkt 5 wskazanego przepisu. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, oceniając stan jej posiadania, że przesłanka ta, czyli że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kwoty dochodzonej należności – w przypadku Skarżącej nie zachodzi. Skarżąca uprawia gospodarstwo rolne o pow. 6 ha oraz hoduje zwierzęta. Figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel i współwłaściciel nieruchomości. Pomimo wezwania organu z dnia 3 lipca 2015 r. nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej. Oświadczyła jedynie, że jest osobą samotną i sama prowadzi gospodarstwo rolne i że z gospodarstwa nie uzyskuje żadnego dochodu. Do pisma nie dołączyła żadnych dokumentów ani też nie złożyła oświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych ruchomościach i nieruchomościach. W związku z przedstawionymi przez Skarżącą niepełnymi informacjami na temat dochodów i stanu majątkowego zasadnie organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt. 5 ww. rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Zasadnie też organ wyjaśnił, że w sprawie nie może być zastosowany przepis z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Przepis ten stanowi, że prezes agencji płatniczej może umarzać należności, jeżeli postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. W dniu 8 kwietnia 2014 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. został skierowany wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji i jednoczesnego potwierdzenia faktu nieściągalności należności przez prowadzącego sprawę Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie można umorzyć skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności. Z uwagi na to, że wszystkie zarzuty skargi okazały się niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.