V SA/Wa 446/10

WyrokWSA w Warszawie2010-04-26

Skład orzekający: Krystyna Madalińska – Urbaniak, Barbara Mleczko – Jabłońska, Mirosława Pindelska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy błąd w systemie elektronicznym, który uniemożliwił złożenie wniosku o dofinansowanie w ustawowym terminie, może być podstawą do przywrócenia tego terminu lub uznania wniosku za złożony w terminie?
Ratio decidendi
Termin do złożenia wniosku o dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże, udokumentowana próba przekazania wniosku w wymaganej formie i terminie, zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych niezależnych od pracodawcy, powinna być traktowana jako zachowanie terminu. W przypadku, gdy system elektroniczny jest jedyną dopuszczalną formą składania wniosków, organ musi wykazać, że system jest niezawodny i czytelny, a błędy systemu nie uniemożliwiają prawidłowego złożenia wniosku.
Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. złożyła wniosek o wypłatę dofinansowania za maj i czerwiec 2005 r. z opóźnieniem, twierdząc, że próby wysłania wniosku elektronicznie w wymaganym terminie (do 20.07.2005 r.) zakończyły się niepowodzeniem z powodu błędu w systemie PFRON. Wniosek został wysłany 21.07.2005 r. i odrzucony jako złożony po terminie. Organy administracji odmówiły wypłaty dofinansowania, uznając termin za materialnoprawny i brak dowodów na problemy techniczne po stronie PFRON. Spółka wniosła skargę, która została oddalona przez WSA. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę ponownej oceny stanu faktycznego i dowodów dotyczących funkcjonowania systemu elektronicznego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o w P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy wypłaty dofinansowania oraz umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania. I Uchyla zaskarżoną decyzję. II Zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. Sp. z o.o. w P. kwotę 9414 zł (dziewięć tysięcy czterysta czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 27 lipca 2007 r. A. Sp. z o.o. w P. wniosła o wypłatę miesięcznego dofinansowania za maj i czerwiec 2005 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż próby wysłania wniosku (dokumentu WnD) w formie elektronicznej, w wymaganym terminie tzn. do 20.07.2005r. zakończyły się niepowodzeniem. Wniosek został przekazany do PFRON dopiero następnego dnia 21 lipca 2005 r., lecz jako złożony w niedopuszczalnym terminie został odrzucony. Dofinansowanie za powyższy okres nie zostało wypłacone. Spółka wskazała, że powodu błędu w systemie elektronicznym b została pozbawiona możliwości złożenia wniosku w wymaganej formie i ustawowym terminie, a tym samym pozbawiona wypłaty dofinansowania. Decyzją z [...] września 2007 r., wydaną na podstawie art. 104 oraz 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej k.p.a. w związku z art. 26c ust. 1 pkt 2 i ust. 4a oraz art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) Prezes Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych odmówił wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące maj/czerwiec 2005 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące (Wn-D) za ww. okres. W związku ze złożonym przez Spółkę odwołaniem decyzją z [...] lutego 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 104 i 105 k.p.a. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PFRON. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że podziela pogląd organu pierwszej instancji odnośnie materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Uprawnienie do otrzymania dofinansowania jest uwarunkowane złożeniem informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych – w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, którego informacja dotyczy, oraz złożeniem wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące – w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy. Materialnoprawny charakter terminu powoduje, że niezłożenie wniosku w ustawowym terminie skutkuje wygaśnięciem prawa do dofinansowania. Wykluczone jest stosowanie do terminów przewidzianych w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, instytucji przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k. p. a. Odwołując się do orzecznictwa sądowego organ wywiódł, że tylko próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie i w ustawowym terminie zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy np. błędu w systemie SOD, albo leżących po stronie operatora łączy teleinformatycznych powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia wniosku. W ocenie organu Strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wysłanie w dniu 20 lipca 2005 r. wniosku (Wn-D) za maj i czerwiec 2005 r. Dołączyła pisma informujące ogólnie o problemach w użytkowaniu programu SOD spowodowanych słabą jakością łącza internetowego oraz infrastruktury informatycznej, ale nie świadczących, aby takie problemy wystąpiły w dniu 20 lipca 2005 r. Natomiast Dział Obsługi Dofinansowań Pracodawców w Wydziale Finansowym Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych pismem z dnia 6 listopada 2007 r. poinformował organ odwoławczy, iż w dniu 20 lipca 2005 r. System Obsługi Dofinansowań nie był zablokowany, był dostępny dla pracodawców i nie odnotowano żadnych problemów technicznych związanych z jego funkcjonowaniem. Z przeprowadzonego przez organ I instancji w dniu 24 sierpnia 2007 r. protokolarnego sprawdzenia historii logowania oraz czynności podjętych przez A. Sp. z o. o. w SOD w okresie od 1 do 20 lipca 2005 r. wynika, że strona w dniu 20 lipca 2005 r. utworzyła dokument Wn-D za 05/06 2005 r. Pracodawca wprowadził datę wypełnienia informacji 21 lipca 2005 r., po czym zapisał dokument nie wysyłając go. Dokument został wysłany 21 lipca 2005 r. Oznacza to, że strona nie dotrzymała materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku Wn-D, a w konsekwencji utraciła prawo do otrzymania dofinansowania za okres maj i czerwiec 2005 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. Sp. z o.o. Skarżąca wskazała, iż przedmiotowa decyzja narusza: art. 26c ust. 1 pk 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; art. 7, 8, 9 i 10 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd I instancji przywołując treść art. 26c ustawy z dnia ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w lipcu 2005 r., stwierdził, że był on materialnoprawną podstawą do orzekania w sprawie. WSA wskazał, iż nie budzi wątpliwości fakt, że terminy zawarte w art. 26c ust. 1 ww. ustawy mają charakter materialnoprawny, powołując na poparcie tego stanowiska wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1288/05) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt P 25/06. Sąd I instancji podniósł, iż materialny charakter terminów powoduje, że nie podlegają one przywróceniu, tak jak terminy o charakterze procesowym (np. na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.), a ich upływ, bez wykonania przez stronę obowiązków nałożonych przez ustawę, powoduje, że określone uprawnienie – wygasa. Sąd stwierdził, iż udokumentowana próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie (teletransmisji danych) i ustawowym terminie, zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy, np. błędu w programie SOD, albo leżących po stronie operatora łączy teleinformatycznych powinna być traktowana, jako zachowanie terminu do złożenia tego wniosku. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie taka sytuacja jednakże nie miała miejsca. Z pisma Działu Obsługi Dofinansowań Pracodawców w Wydziale Finansowym PFRON, z dnia 6 listopada 2007r., znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 20 lipca 2005 r. System Obsługi Dofinansowań nie był zablokowany, był dostępny dla pracodawców i nie odnotowano żadnych problemów technicznych związanych z jego funkcjonowaniem. Skarżąca nie kwestionowała prawdziwości informacji zawartych w tym piśmie. Z przeprowadzonego przez organ I instancji w dniu 24 sierpnia 2007 r. protokolarnego sprawdzenia historii logowania oraz czynności podjętych przez A. w SOD w okresie od 1 do 20 lipca 2005 r. wynika, że strona w dniu 20 lipca 2005 r. utworzyła dokument Wn-D za 05/06 2005 r., pracodawca wprowadził datę wypełnienia informacji 21 lipca 2005 r., po czym zapisał dokument nie wysyłając go. Dokument został wysłany 21 lipca 2005 r. Sąd stwierdził, iż sama skarżąca w odwołaniu, jak i w skardze podniosła, że w dniu 20 lipca 2005 r. podejmowała wielokrotne próby wysłania drogą elektroniczną wniosku Wn-D za okres sprawozdawczy maj-czerwiec 2005 r., za każdym razem system odrzucał wniosek i pojawiał się komunikat, że nie można wysłać dokumentu na jeden dzień przed terminem. Zdaniem strony prawdopodobną przyczyną odrzucenia wniosku było wpisanie w formularzu Wn-D poprzez przypadkowe kliknięcie przez pracownika, który wypełnił formularz – daty 21 lipca 2005 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła: na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przepisu art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity z 2008 r. Dz. U. Nr 14, poz. 92 ze zm.) w zw. z art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że oświadczenie woli skarżącej spółki w postaci złożenia informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych nie dotarło do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w terminie 20 lipca 2005 r., a w konsekwencji nie został zachowany termin materialnoprawny określony w art. 26c ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wskutek czego uprawnienie do otrzymania dofinansowania ze środków PFRON wygasło; na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy — art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na wybiórcze ustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w skardze oraz oparcie się na wadliwie ustalonym stanie faktycznym i niepełnym materiale dowodowym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę w skardze, ani nie wyjaśnił podstaw prawnych swojego stanowiska. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Sądu, iż ocena stanu faktycznego jest bezsporna. Zdaniem Spółki Sąd nie wyjaśnił dlaczego przyjął za właściwe twierdzenia organów obu instancji, że PFRON nie mógł zapoznać się z przesłanym do niego wnioskiem o dofinansowanie, pomimo iż z bezspornych ustaleń organów wynika, iż adresat wniosku miał wszystkie wymagane dokumenty na swoich serwerach w dniu 20 lipca 2005 r., a więc w terminie wymaganym przez ustawę. Zdaniem skarżącej Sąd nie odniósł się do oceny protokołu kontroli działania systemu SOD jaki prezentowały organy obu instancji oraz całkowicie pominął omówienie art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego. Na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymując zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej, dodatkowo argumentował, że system informatyczny SOD został w całości zaprogramowany przez PFRON, przez co strona skarżąca nie miała możliwości ingerencji w ten program. Oznacza to, że komunikaty ukazujące się na ekranie komputera są komunikatami SOD. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie o sygn. akt II GSK 197/09 z dnia 1 grudnia 2009r. uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił rozstrzygnięcie Sądu I instancji przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził jednocześnie na rzecz skarżącej koszty postępowania . W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd II instancji w pierwszej kolejności omówił mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa - art. 26c ust. 1, ust 1 a i ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w dniu 20 lipca 2005 r., oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt P 25/06 (OTK-A-2007/2/9), który uznał, że art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 1 a i ust. 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zakresie, w jakim ogranicza możliwość złożenia miesięcznych informacji o wynagrodzeniu, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników oraz możliwości złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące tylko do formy transmisji danych w formie dokumentu elektronicznego, bez zapewnienia innego sposobu dokonania tych czynności w sytuacji, gdy skorzystanie z tej drogi transmisji danych stało się obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 oraz z art. 69 Konstytucji RP. Wskazał, że w uzasadnieniu tegoż wyroku Trybunał Konstytucyjny przede wszystkim przychylił się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, że termin określony w art. 26c ust. 1 pt 1 i 2 ww. ustawy jest terminem prawa materialnego. Reasumując, NSA stwierdził, że istota treści art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym na dzień 20 lipca 2005 r., przy uwzględnieniu treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r. jest taka, że udokumentowana próba przekazania wniosku w wymaganej formie i ustawowym terminie zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy powinna być traktowana jako zachowanie terminu wskazanego w tym przepisie. W tym stanie rzeczy w orzecznictwie sądowym wskazywano, że ustawowy brak innej niż elektroniczna drogi do składania informacji i wniosków, o których mowa w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy nie może prowadzić do uznania wniosków za nieterminowe ich złożenie, w sytuacji gdy skorzystanie z tej jedynej formy przekazywania danych i przesyłania wniosków stało się z przyczyn obiektywnych niemożliwe lub znacznie utrudnione (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 307/07, Lex nr 471042). Podkreślano też w orzecznictwie, że udokumentowana próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie i w ustawowym terminie, zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy, np. błędu w programie SOD, albo po stronie operatora łączy teleinformatycznych, powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia tego wniosku (wyrok WSA z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1663/05, Lex nr 183805). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy NSA stwierdził, że przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej skarżącej wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące maj-czerwiec 2005 r. nie uwzględniała wszystkich aspektów sprawy. W szczególności w ocenie Sądu odwoławczego nie można uznać, że kontrola Sądu I instancji odnosząca się do prawidłowości oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wynikających z tej oceny przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych jest zgodna z regułami dowodzenia i oceny materiału dowodowego zawartymi w K.p.a., obowiązującymi organ administracji publicznej, a w konsekwencji, że Sąd dokonując tej oceny nie naruszył art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Badając w kontekście skargi kasacyjnej legalność zaskarżonego wyroku - NSA zakwestionował prawidłowość dokonanego przez Sąd I instancji ustalenia stanu faktycznego sprawy wskazując, że przyjęty z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, stan faktyczny ustalony przez organy administracji publicznej, prowadzi do wniosku, że z ustaleń tych nie wynika, aby wysłanie przez skarżącą spółkę wniosku w dniu 20 lipca 2005 r. w formie transmisji danych było obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione, lecz wręcz przeciwnie – wynika z niego, iż opóźnienie było spowodowane przez samą stronę. Odrzucenie wniosku przez system wynikało jak podał Sąd I instancji nie z przyczyn obiektywnych, ale z błędnego wprowadzenia daty jego wypełnienia (21 lipca 2005 r.), co z kolei powodowało niemożność wysłania go przed datą. W konkluzji tej oceny Sąd I instancji stwierdził, że jeżeli strona powierzyła wypełnienie wniosku osobie niepełnosprawnej, to winna także zapewnić kontrolę i ewentualną pomoc, tak aby ewentualne błędy mogły zostać skorygowane i wniosek należycie wypełniony. W związku z takim stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zarówno w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do przyczyn wprowadzenia we wniosku daty jego wypełnienia na dzień 21 lipca 2005 r. oraz okoliczności dotyczących przyczyn odrzucenia wniosku w dniu 20 lipca 2005 r. Jak wskazał NSA ustalenia co do "przyczyn odrzucenia wniosku" pojawiają się dopiero w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, który w tym zakresie wskazuje na treść odwołania i skargi. W tej sytuacji, zdaniem Sądu odwoławczego nie można przyjąć, że przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia stanu faktycznego są ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej w postępowaniu przez nich prowadzonym przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Powołując się na treść art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. NSA wskazał ,że rola sądu sprowadza się m.in. do wyraźnego wskazania, które ustalenia organu administracji publicznej zostały przyjęte przez Sąd I instancji, a które nie; ale także stwierdzenia — gdy taka sytuacja zachodzi — że organy administracji publicznej nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w całości bądź też w określonym zakresie istotnym dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy oraz z jakich przyczyn. Obowiązek przyjęcia określonego stanu faktycznego przez Sąd I instancji wynika, jak dalej podkreślił Sąd odwoławczy pośrednio ze zdania drugiego art. 188 p.p.s.a., a także z art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie dokonuje samodzielnych ustaleń stanu faktycznego, natomiast zobligowany jest w uzasadnieniu orzeczenia wyraźnie wskazać jaki stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym jest stanem faktycznym przyjętym przez sąd. Przyjęcie określonej podstawy faktycznej jest warunkiem sine qua non kontroli legalności decyzji administracyjnej. W przeciwnym razie w procesie subsumcji zabrakłoby podstawowego elementu dającego się porównać ze wzorcem ustawowym (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2132/04, opubl. ONSAiWSA 2006/1/9). Zatem, jak wskazał NSA skoro Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku formułuje ustalenia co do istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, i dokonuje ich oceny prawnej, w sytuacji, gdy ustaleń takich brak w zaskarżonej decyzji, to tym samym narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto jeżeli Sąd w motywach wydanego rozstrzygnięcia stwierdza, że organ administracji publicznej nie pominął dowodów i oświadczeń przedstawionych przez stronę, lecz ocenił je w całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób zgodny z art. 7, 77 i 80 k.p.a., a z motywów tych wynika, że w rzeczywistości organ pominął część materiału dowodowego w przeprowadzonej ocenie i do tego się nie ustosunkował w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia to nie można uznać, że Sąd I instancji nie uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w ustaleniach poczynionych przez organ administracji publicznej brak jest ustaleń odnoszących się do twierdzeń strony związanych z przyczyną odrzucenia wniosku przez system SOD w dniu 20 lipca 2005 r., tj. faktem pojawienia się w tym dniu na ekranie monitora komputerowego komunikatu określonej treści. Zauważył ponadto, że przy ustalaniu tych okoliczności oraz ocenie tych zdarzeń należy uwzględnić cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, wskazując jednocześnie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji winien mieć na uwadze podnoszone na wstępie niniejszego uzasadnienia wywody dotyczące prawidłowej wykładni art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ponadto NSA podał, że przy wykładni art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy należy mieć na uwadze, że udokumentowana próba przekazania wniosku o dofinansowanie zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia wniosku. Jednocześnie należy uwzględnić w tej ocenie, że w sytuacji gdy strona nie dopełniła warunków formalnych będących warunkami przyznania stronie określonego uprawnienia, to organ musi wykazać, że narzucony stronie elektroniczny system przekazywania dokumentów jest na tyle niezawodny i czytelny w obsłudze, że wykluczone jest zaistnienie takiej sytuacji, w której strona składa prawidłowy wniosek i mimo tego, z powodu wad sytemu, które mogą dotyczyć też wad oprogramowania w zakresie jego czytelności, wniosek ten nie dociera do organu. Powyższe na gruncie rozpoznawanej sprawy w ocenie NSA oznacza, że Sąd winien rozważyć czy pojawiający się na ekranie monitora komunikat, będący trwałym elementem programu informatycznego systemu SOD, narzuconym przez PFRON, był na tyle czytelny, że pozwalał na korektę danych w formularzu, która umożliwiałaby wygenerowanie wniosku w dniu, w którym rzeczywiście takie próby były przez skarżącą podjęte. Ponieważ istotne w sprawie okoliczności związane z ustaleniem i oceną stanu faktycznego dokonaną przez organy administracji publicznej wymagały ponownej oceny ze strony Sądu I instancji, dlatego zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym strony pozostały przy dotychczasowym stanowisku w sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 197/09 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. P. Mając powyższe na uwadze, ponownie rozpoznając sprawę, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego art. 7, 77, 80 k.p.a. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W tym miejscu podkreślić należy iż rozstrzyganie w ramach zasad obowiązującej procedury administracyjnej wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) Przypomnieć należy, że postępowanie niniejsze zainicjowane zostało pismem skarżącej z dnia 27 lipca 2007 r., w którym wniosła o wypłatę miesięcznego dofinansowania za maj i czerwiec 2005 r. uzasadniając, iż próby wysłania wniosku (dokumentu WnD) w formie elektronicznej, w wymaganym terminie tzn. do 20.07.2005r. zakończyły się niepowodzeniem. Wniosek został przekazany do PFRON dopiero następnego dnia tj. 21 lipca 2005 r., lecz jako złożony w niedopuszczalnym terminie został odrzucony. Dofinansowanie za powyższy okres nie zostało wypłacone. W ocenie spółki z powodu błędu w systemie elektronicznym została ona pozbawiona możliwości złożenia wniosku w wymaganej formie i ustawowym terminie, a tym samym pozbawiona wypłaty dofinansowania. Organy administracyjne odmowę wypłaty dofinansowania uzasadniły natomiast przyjęciem następujących okoliczności: bezspornie w sprawie niniejszej ustaliły ( na podstawie historii logowania ), że istotnie skarżąca, jak podaje, w dniu 20 lipca 2005 r. wprowadziła dokument do systemu SOD wprowadzając jednocześnie datę 21 lipca 2005r. po czym zapisała ten dokument. Dalej natomiast organy przyjęły, że dokument ten nie został wysłany tego dnia, a dopiero w dniu 21 lipca 2005r. tj. z uchybieniem terminu , o którym mowa w art. 26c ust. 1 pkt 1ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w dniu 20 lipca 2005r. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się zatem do ustalenia, czy istotnie jak twierdzi skarżąca wprowadzony i zapisany w dniu 20 lipca 2005r. w systemie SOD dokument Wn-D za 05/062005r. spółka usiłowała wysłać, a z powodu błędu systemu informatycznego i pojawiającego się komunikatu, iż "wniosek nie może być wysłany na 1 dzień przed terminem" system wniosek ten odrzucał, a tym samym, jak twierdzi wysłanie tego dokumentu w dniu 20 lipca 2005r. w formie transmisji danych było obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione, czy wręcz przeciwnie – jak uznają organy orzekające opóźnienie było spowodowane przez samą stronę bowiem spółka uchybiła terminowi wysłania wniosku wysyłając go dopiero w dniu następnym tj. 21 lipca 2005r. (po upływie wymaganego terminu), co spowodowało tym samym odmowę wypłaty dofinansowania. Swoje stanowisko w tej sprawie organ odwoławczy uzasadnił jedynie informacją Działu Obsługi Dofinansowań Pracodawców z dnia 6 listopada 2007r. ,iż System Obsługi Dofinansowań w dniu 20 lipca 2005r. był dostępny dla pracodawców i nie odnotowano żadnych problemów technicznych związanych z jego funkcjonowaniem. W świetle stanowiska skarżącej zawartego we wniosku jak i odwołaniu od decyzji organu I instancji stwierdzić należy ,że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do wszystkich podniesionych przez spółkę zarzutów. Spółka podnosiła i wskazywała w toku postępowania że wysłanie dokumentu w dniu 20 lipca 2005r. było niemożliwe z powodu odrzucenia wniosku i ukazywania się komunikatów o konkretnej treści. Spółka wskazywała również , że w jej ocenie być może wpisanie błędnej daty wniosku mogło być powodem jego odrzucenia. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się w żaden sposób do podniesionych zarzutów co czyni zasadnym zarzut przeprowadzenia postępowania z naruszeniem art. 77k.p.a.i 80 k.p.a Zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w kwestii ustalenia czy narzucony stronie elektroniczny system przekazywania dokumentów jest na tyle niezawodny i czytelny w obsłudze ma zasadnicze znaczenie w sprawie niniejszej skoro obowiązujący w owym czasie przepis ust. 1 a art. 26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowił, że informacje i wniosek, o których mowa w ust. 1 pracodawca przekazuje w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku. Wyjątek od tej formy przesłania wymaganych dokumentów przewidywał ust. 2 art. 26c ustawy – dla pracodawcy zatrudniającego nie więcej niż 5 pracowników, który mógł przekazać informację i wniosek w formie dokumentu pisemnego. W tym stanie rzeczy w orzecznictwie sądowym wskazywano, że ustawowy brak innej niż elektroniczna drogi do składania informacji i wniosków, o których mowa w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy nie może prowadzić do uznania wniosków za nieterminowe ich złożenie, w sytuacji gdy skorzystanie z tej jedynej formy przekazywania danych i przesyłania wniosków stało się z przyczyn obiektywnych niemożliwe lub znacznie utrudnione (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 307/07, Lex nr 471042). Podkreślano również , że udokumentowana próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie i w ustawowym terminie, zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy, np. błędu w programie SOD, albo po stronie operatora łączy teleinformatycznych, powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia tego wniosku (wyrok WSA z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1663/05, Lex nr 183805). W kontekście powyższego brak zebrania i jak również rozpatrzenia przez organ dowodów na okoliczności podnoszone przez skarżącą i wskazujące, że niewysłanie przez spółkę w dniu 20 lipca 2005r. wprowadzonego tego dnia do systemu SOD dokumentu nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych ( wad, czy błędu systemu ) uzasadnia z mocy art. 145 §1 pkt 1lit p.p.s.a uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności ustali czy obowiązujący w dacie składania wniosków w sprawie niniejszej system SOD przewidywał komunikat o treści wskazywanej przez skarżącą i w jakich sytuacjach. Jeżeli tak to czy komunikat ten był na tyle czytelny, że pozwalał na korektę danych w formularzu, która umożliwiałaby wygenerowanie wniosku w tym dniu, w którym takie próby były przez Spółkę podjęte. Ustali i wskaże czy instrukcja obsługi systemu była jasna i czytelna dla użytkownika, a także czy system wykluczał takie sytuacje, w których strona składa prawidłowy wniosek i mimo tego z powodu jego wad w tym oprogramowania, wniosek ten nie dociera do organu. Organ odwoławczy odniesie się również i oceni te okoliczności, które Spółka wskazuje w sprawie jako przyczyny bezskuteczności wysłania wniosku w dniu 20 lipca 2005r. Rozstrzygając ponownie sprawę Minister Pracy i Polityki Społecznej winien więc uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego w sposób wyczerpujący w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Winien przy tym wziąć pod uwagę okoliczności przedstawiane przez stronę w kierowanej do organu korespondencji. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, oraz art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło