V SA/Wa 446/13

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T. R. wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z 28 grudnia 2012 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwiema córkami, posiada dom o pow. [...] m2 oraz działkę o pow. [...] m2, a także [...] samochody i koparko-ładowarkę, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani oszczędności. Oświadczył nadto, iż żona posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha. W rubryce 10 wniosku wskazał, że uzyskuje miesięczny dochód z tytułu działalności własnej w wysokości 6.500 zł, zaś jego żona z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym w wysokości 400 zł. W uzasadnieniu podniósł, iż komornik ziajał mu wszystkie konta i wartościowe rzeczy. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 5 marca 2013 r. wskazał, iż wprawdzie komornik zajął wszystkie konta, rzeczy wartościowe, samochody, koparki, jednakże pozostawił je do dalszej dyspozycji wnioskodawcy, który korzysta z nich przy wykonywaniu "drobnych prac", z których osiąga dochód w wysokości 6.500 zł. Skarżący przedstawił w sposób szczegółowy wydatki swojej rodziny związane z niezbędnym utrzymaniem. Do pisma załączył m. in. wyciąg z rachunku bankowego żony z okresu 1.01.2013 – 5.03.2013 z saldem końcowym: 2.399,47 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 500 zł), z drugiej zaś strony jego możliwości majątkowe i finansowe. Oceniając złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jego rodziny uznano, iż nie wykazał tego, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że zarówno wnioskodawca, jak też i jego żona posiadają stałe źródła dochodów, których łączna miesięczna wysokość (6.900 zł) nie pozwala zaliczyć skarżącego do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Przywołać w tym miejscu wypada stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu [...] przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku". Poglądy te znajdują odpowiednie zastosowanie w stanie faktyczny niniejszej sprawy. Porównując zatem wysokość wpisu sądowego od skargi (500 zł) z możliwościami zarobkowymi skarżącego i jego żony, przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych dla utrzymania, nie można uznać, że zasługuje na prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć bowiem należy, iż sumując oświadczone wydatki w wysokości 5.500 zł, nadal pozostaje wnioskodawcy kwota wolna, która pozwala na partycypowanie w kosztach sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania rodziny. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.