V SA/Wa 45/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska- Jóźków, Asesor WSA - Piotr Kraczowski (spr.), , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym; 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego I. R., Kancelaria Radcy Prawnego, ul. [...], [...] W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. (zwany dalej: "Dyrektorem WAM w S.") [...] grudnia 2004 r. wysłał do M. B. (zwanego dalej: "Skarżącym") upomnienie nr [...], wskazując na istniejące zaległości z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego w łącznej kwocie 2.969,04 zł. (doręczone Skarżącemu 24 grudnia 2004 r.). Powyższe pouczenie zawierało pouczenie, że w przypadku nieuregulowania należności w terminie 7 dni, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wobec braku wpłaty powyższych należności, Dyrektor WAM w S. [...] stycznia 2005 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] na łączną kwotę 2.041,70 zł. (kwota należności głównej 1.817,80 zł. plus odsetki 213,90 zł.), a następnie [...] lutego 2005 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności (Wojskowego Biura Emerytalnego w S.). Ww. tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostały doręczone Skarżącemu 15 lutego 2005 r. Skarżący [...] lutego 2005 r. złożył zarzuty do tytułu wykonawczego i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący zakwestionował wysokość kwoty wierzytelności tj. 1.817,80 zł., wskazał, iż powyższa kwota nie uwzględnia istnienia wzajemnych wierzytelności przysługujących Skarżącemu wobec wierzyciela np. z tytułu nie pobranego równoważnika remontowego, obciąża go nieprawidłowo kosztami zużycia wody oraz powstałą także wskutek błędnego opomiarowania mieszkanie. Zdaniem Skarżącego jego zadłużenie wynosi jedynie 801,76 zł., którą to kwotę zobowiązał się wpłacić do końca marca 2005 r. Skarżący zarzucił, iż zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu winno zostać doręczone upomnienie, a jego brak stanowi naruszenie art. 33 pkt 7 ww. ustawy, bowiem nie można uznać za dopełnienie obowiązku ciążącego na wierzycielu doręczenia upomnienia z 20 grudnia 2004 r., gdyż opiewa ona na kwotę 2.969,04 zł., a zatem inną niż tytuł wykonawczy (2.040,50 zł.). Ponadto Skarżący wskazał, że złożył do Sądu Rejonowego powództwo o ustalenie nieistnienia wierzytelności objętej tytułem wykonawczym. Powyższe zarzuty Skarżącego były kilkukrotnie rozpoznawane przez organy administracji. Najpierw Dyrektor WAM w S. postanowieniem z [...] marca 2005 r. odrzucił zarzuty Skarżącego. Na skutek zażalenia Prezesa WAM postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego. Dyrektor WAM w S. postanowieniem z [...] czerwca 2005 r. "umorzył postępowanie". Następnie Prezes WAM postanowieniem z [...] stycznia 2006 r. stwierdził nieważność postanowienia z [...] czerwca 2005 r. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z [...] marca 2006 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2006 r. Dyrektor WAM w S. postanowieniem z [...] stycznia 2006 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, które Prezes WAM postanowieniem z [...] sierpnia 2006 r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor WAM w S. postanowieniem z [...] września 2006 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, które Prezes WAM postanowieniem [...] stycznia 2007 r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor WAM w S. postanowieniem z [...] lutego 2007 r., wydanym na podstawie art. 34 § 4 i 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; zwanej dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 124 z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanego dalej: "k.p.a.") odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor WAM w S. wskazał, że tylko podniesiona przez Skarżącego wątpliwość dotycząca różnic w kwotach należności zawartych w upomnieniu i tytule wykonawczym może być uznana za zarzut z art. 33 u.p.e.a. Organ wskazał, że zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji w administracji jest m.in. nieistnienie obowiązku w wysokości wskazanej w tytule wykonawczym. Organ stwierdził, iż z przeprowadzonej analizy konta z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich Skarżącego, zadłużenie wg stanu na 13 grudnia 2004 r. wynosiło 2.960,24 zł. (należność główna 2.777,75 zł. plus odsetki w wysokości 182,49 zł.). 20 grudnia 2004 r. zostało wystawione, na powyżej wymienioną kwotę, upomnienie z 20 grudnia 2004 r. W ww. upomnieniu zostały doliczone również koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł., co w sumie dało kwotę 2.969,04 zł. Dyrektor WAM w S. wystawił [...] stycznia 2005 r. tytuł wykonawczy na kwotę 1.817,80 zł. (należność główna), co stanowi kwotę z upomnienia pomniejszoną o wpłaty dokonane przez Skarżącego [...] grudnia 2004 r. w wysokości 480 zł. i [...] stycznia 2005 r. w wysokości 480 zł. W związku z tym – w opinii organu – zarzut nieistnienia obowiązku zgłoszony przez Skarżącego jest bezzasadny. Następnie Dyrektor WAM w S. wyjaśnił, że nie zachodzi okoliczność wymieniona w art. 33 pkt 7 u.p.e.a. – brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wymaganego art. 15 § 1 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 15 u.p.e.a. –egzekucja może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do dokonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Taka okoliczność – zdaniem organu – nie miała miejsca, ponieważ upomnienie z [...] grudnia 2004 r. zostało skutecznie doręczone Skarżącemu 24 grudnia 2004 r. W opinii Dyrektora WAM w S. pozostałe zarzuty Skarżącego nie mieszczą się w wykazie z art. 33 pkt 1 – 7 u.p.e.a., dlatego też, jako wykraczające poza ustawowe ramy zarzutów w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym musiały być odrzucone. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł [...] lutego 2007 r. zażalenie. Prezes WAM postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 18, art. 23 § 1 § 4 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] lutego 2007 r. Prezes WAM w uzasadnieniu – odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku w wysokości określonej w tytule wykonawczym opartego na art. 33 pkt 1 u.p.e.a. – wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie natomiast z art. 35a u.p.e.a., jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. W związku z powyższym – powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1931/06 – stwierdził, że w zakresie zarzutu kwestionującego istnienie i wysokość należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego lub opłat pośrednich, Skarżący może skutecznie go podnieść jedynie w drodze powództwa. Przy czym organ zaznaczył, iż wyliczenia dokonane przez Dyrektora WAM w S. w zaskarżonym postanowieniu znajdują odzwierciedlenie w przesłanej kartotece finansowej. Odnosząc się do zarzutu opartego na art. 33 pkt 7 u.p.e.a., Prezes WAM wskazał, że zarzut ten jest nieuzasadniony, ponieważ Skarżącemu zostało skutecznie doręczone upomnienie 24 grudnia 2004 r. Przy czym wykładnię Skarżącego postulującą obowiązek identyczności kwoty należności głównej upomnienia i wystawionego następnie tytułu wykonawczego, Prezes WAM uznał za nieuzasadnioną, gdyż w żaden sposób nie wynika z przepisów u.p.e.a. Ponadto mogłaby prowadzić do całkowitego sparaliżowania prowadzonych postępowań egzekucyjnych, ponieważ zobowiązany mógłby bowiem zawsze po otrzymaniu upomnienia, wpłacać na rzecz wierzyciela symboliczne kwoty (np. 1 zł.), co faktycznie uniemożliwiałby już wystawienie tytułu wykonawczego, gdyż kwota należności głównej uległaby zmianie. Prezes WAM wyjaśnił, że inna wysokość odsetek ustawowych wskazanych w upomnieniu i tytule wykonawczym, wynika z obowiązku wierzyciela ich naliczenia za każdy kolejny dzień zwłoki dłużnika w zapłacie świadczenia pieniężnego zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego. Prezes WAM podzielił także podgląd organu I instancji, że pozostałe zarzuty i zastrzeżenia Skarżącego nie mieszczą się w zamkniętym katalogu zarzutów zawartych w art. 33 u.p.e.a., co uniemożliwia ich rozpatrzenie w ramach tego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W skardze sformował generalny zarzut o nieprawidłowym naliczeniu przez Dyrektora WAM w S. opłat za lokal mieszkalny oraz wysokości tego zadłużenia. Skarżący zarzucił, że tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2005 r. został wystawiony nielegalnie i niezgodnie z upomnieniem z [...] grudnia 2004 r. Podniósł również, iż w sprawie nie zostało przeprowadzone prawidłowo postępowanie wyjaśniające. W odpowiedzi na skargę, Prezes WAM wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z 13 marca 2009 r. pełnomocnik Skarżącego – w związku z zobowiązaniem Sądu wydanym na rozprawie z 3 marca 2009 r. w sprawie wskazania sądu i sygnatury akt pod którą toczy się sprawa z powództwa Skarżącego o ustalenie nieistnienia wierzytelności objętej tytułem wykonawczym o jakiej mowa w jego piśmie z 16 lutego 2005 r. – poinformowała, że sprawa ta została wniesiona do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w K. [...] marca 2009 r. i nie ma jeszcze nadanej sygnatury akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) – opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm.). Przepis ten oprócz tego, że wskazuje w jakim trybie ma być prowadzona egzekucja, stanowi także podstawę do wystawiania tytułów wykonawczych przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. Zgodnie z powyższym przepisem wystawienie tytułu wykonawczego jest możliwe przy łącznym wypełnieniu trzech przesłanek. Pierwsza to istnienie decyzji dającej prawo do zajmowania przedmiotowego lokalu, druga to przesłanka faktyczna – zajmowanie tego lokalu przez adresata decyzji, trzecia zaś dotyczy faktu nieuiszczenia stosownych opłat z tym lokalem związanych. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie zostały spełnione wszystkie trzy przesłanki, bowiem jak wynika z akt sprawy na podstawie decyzji z [...] lipca 1972 r. Skarżącemu został przydzielony przedmiotowy lokal mieszkalny, który zajmuje do chwili obecnej, poza tym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego istniało zadłużenie z powodu nieuiszczenia stosowanych opłat z tym lokalem związanych (co Skarżący przyznał w piśmie z 16 lutego 2005 r. określając kwotę zadłużenia na 801,76 zł.), a więc niewątpliwie istniała podstawa do wystawienia tytułu egzekucyjnego przez Dyrektora WAM w S. Natomiast kwestią sporną w sprawie jest – w jakiej wysokości było to zadłużenie, czy była to kwota 1.817,80 zł. plus odsetki na jaką wystawiono tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2005 r., czy też kwota 801,76 zł., jaką Skarżący wskazał w swoim piśmie z 16 lutego 2005 r. Jednakże w tym miejscu należy wyraźnie zaznaczyć – jak to podkreślały kilkukrotnie w swych orzeczeniach sądy administracyjne [por. wyroki: WSA w Warszawie z 20 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1931/06 (Lex nr 311967), WSA w Warszawie z 19 grudnia 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1848/07 (nie pub.), a także WSA w Krakowie z 15 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 997/07 (nie pub.)] – że kwestionowanie istnienia i wysokości należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego lub opłat pośrednich może być skuteczne jedynie na podstawie art. 35a u.p.e.a. W myśl tego przepisu – jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Jak wynika z akt administracyjny sprawy oraz oświadczeń pełnomocnika Skarżącego złożonych w piśmie procesowym z 13 marca 2009 r. oraz na rozprawie z 23 kwietnia 2009 r., Skarżący na etapie postępowania administracyjnego nie dysponował orzeczeniem sądu powszechnego dotyczącym istnienia bądź też nieistnienia oraz wysokości należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego, a co więcej nie wniósł skutecznie powództwa do sądu powszechnego w tym przedmiocie. Natomiast złożenie przez Skarżącego [...] marca 2009 r. powództwa do Sądu Rejonowego w K. o ustalenie nieistnienia zadłużenia mieszkania Skarżącego na dzień 15 lutego 2005 r. pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności wydania zaskarżonego postanowienia, ponieważ fakt ten w dniu rozstrzygania przez organ administracyjne sprawy nie miał miejsca, a sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt na podstawie stanu faktycznego i prawnego z chwili jego wydania. Mając na uwadze powyższe wszelkie zarzuty skargi dotyczące istnienia zadłużenia wobec WAM oraz jego wysokości należało uznać za chybione, ponieważ zarzuty te można podnosić w drodze powództwa przed sądem powszechnym, a nie w skardze do sądu administracyjnego. Sąd za chybione uznał także zarzuty skargi dotyczące rozbieżności między kwotą zadłużenia podaną w upomnieniu z [...] grudnia 2004 r. (kwota główna - 2.777,75 zł.), a kwotą z tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2005 r. (kwota główna – 1.817,80 zł.). Prezes WAM wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że różnica ta była spowodowana zmniejszeniem się zadłużenia poprzez zaksięgowanie dwóch wpłat po 480 zł. w okresie pomiędzy sporządzeniem upomnienia a wystawieniem tytułu wykonawczego, tak więc kwota podana w tytule wykonawczym była kwotą aktualnego zadłużenia. Ponadto przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymagają, aby upomnienie i tytuł wykonawczy opiewały na identyczną kwotę. W związku z czym Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi, jakoby w sprawie zaszła sytuacji o jakiej mowa w art. 33 pkt 7 u.p.e.a. tj. przed wszczęciem egzekucji wystąpił brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. Chybione są również zarzuty Skarżącego o charakterze procesowym. Należy zaznaczyć, iż stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia skargi tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W opinii Sądu żaden z zarzutów skargi dotyczący przebiegu postępowania administracyjnego, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie organu. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach przyznanej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.