V SA/Wa 450/13

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. B. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W. B. wystąpił z wnioskiem – uzupełnionym na formularzu PPF z 12 lutego 2013 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi sam, posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz dzierżawi nieruchomość o pow. [...] ha, posiada ciągnik ii inne maszyny rolnicze, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych. W rubryce 10 wniosku wskazał, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 2.180,35 zł z tytułu działalności rolniczej. Jednocześnie w dniu 12 lutego 2013 r. wnioskodawca dokonał przelewu na rachunek bankowy Sądu kwoty 100 zł, tytułem wpisu sądowego od skargi. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać przede wszystkim trzeba, iż przy ocenie czy wnioskująca strona zasługuje na udzielenie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, brana jest pod uwagę ich wysokość, tj. wysokość kosztów jakie jest ona obowiązana ponieść w postępowaniu sądowym. Nadto, nie bez znaczenia jest to, czy ubiegająca się strona posiada stałe źródło utrzymania. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu [...] przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Należy przy tym rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku" (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, dostępne w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem wnioskodawca uiścił należny wpis od skargi uznać należało, iż był w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, zaś na obecnym etapie nie ciążą już na nim inne opłaty sądowe. Podnieść również należy, iż odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi strony możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie, jeżeli skarżący uzna i wykaże, że nie jest w stanie partycypować w ewentualnych innych kosztach postępowania sądowego. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.