V SA/Wa 469/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi O. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie) z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji; oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał w dniu [...] listopada 2015r postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. 11. 2015r. wystawionego na pana D. K.. W wyniku złożonego przez O. w [...] zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] (Dyrektor, Organ) postanowieniem z dnia (...) .O1. 2016r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotowy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r. poz. 1619 z pózn. zm.), dalej ustawa egzekucyjna, bowiem wierzyciel – O. w [...] – błędnie wskazał, iż podstawa prawna egzekwowanego obowiązku wynika z mocy prawa. W sprawie chodzi o nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Brak, zdaniem organu, konkretyzacji podmiotu, na którym spoczywa obowiązek i treść tego obowiązku aby było możliwe wykonanie tego obowiązku w drodze przymusu administracyjnego. Ponieważ uchwała w sprawie określenia wysokości składki członkowskiej nie jest ani decyzją, ani postanowieniem ani ,,innym orzeczeniem’’(art. 4 ustawy egzekucyjnej), nie określa wysokości długu członka izby lekarskiej, dlatego – w przypadku braku dobrowolnego uiszczenia składki członkowskiej - niezbędnym jest, aby należności te wynikały ze stosownego prawomocnego orzeczenia sadowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. W skardze, wniesionej przez O. (Skarżąca, OIL) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, postanowieniu Dyrektora IS zarzucono: 1) Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a. poprzez niezachowanie przez Organ zasady praworządności, polegające na tym, że w niniejszej sprawie działając na podstawie przepisów prawa pominął obowiązujące regulacje prawne i bezpodstawnie uznał, że nie jest zobowiązany do przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].11. 2015r wystawionego na D. K., 2) Naruszenie przepisów postępowania tj. Art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Organ działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego , co doprowadziło do błędnych ustaleń przez Organ skutkujących brakiem przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], 3) Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 116 ustawy z dnia 2 grudnia 2009r. o izbach lekarskich poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek uiszczenia składki nie wynika z przepisów prawa, pomimo że nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postepowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 4) Naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Organ, że tytuł wykonawczy wystawiony w niniejszej sprawie nie spełnia wymogów określonych w wyżej wymienionym przepisie, pomimo że ów tytuł te wymogi spełnia, 5) Naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo że nieopłacone w terminie składki członkowskie lekarzy mieszczą się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, w tym również na podstawie ustawy o izbach lekarskich, 6) Naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia przez Organ o nieprzystąpieniu do egzekucji. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r, Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718) dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszenie prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż wystawiony w sprawie wykonawczy nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej , gdyż nie zawiera podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Zgodnie z § 2 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej , egzekucji administracyjnej podlegają należności i pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Ustawodawca wprowadził jednak zastrzeżenie, że w takim przypadku stosuje się egzekucję administracyjną wówczas, gdy obowiązki określone w art. 2 wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa. Chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (zob. art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej ). Jednocześnie przewidział, że do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią (art. 4 ustawy egzekucyjnej ). Ustawą przekazującą do egzekucji administracyjnej należności pieniężne jest ustawa o izbach lekarskich, która w art. 116 stanowi, że nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kompetencję do określenia wysokości składki członkowskiej posiada naczelna rada lekarska i czyni to w drodze uchwały. Z powyższego wynika, iż składka członkowska z tytułu przynależności do samorządu lekarskiego przypada na rzecz organu samorządu zawodowego nie będącego organem administracji rządowej ani jednostką samorządu terytorialnego. Obowiązek jej uiszczenia nie wynika z decyzji lub postanowień właściwych organów ani też bezpośrednio z przepisów prawa, albowiem nie pochodzi od organu realizującego obowiązki z zakresu administracji rządowej lub administracji samorządu terytorialnego. Nieodzownym jest więc na tyle konkretna konstrukcja przepisu prawa, która pozwala na jednoznaczne określenie podmiotu na którym spoczywa obowiązek i wysokości przypadającego do spełnienia obowiązku. Przepis art. 116 ustawy o izbach lekarskich takich warunków nie spełnia, ograniczając się do odesłania do trybu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym należności z tytułu składek członkowskich izb lekarskich nie wypełniają warunków przewidzianych w art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z treścią art. 4 ustawy egzekucyjnej ww. należności stosuje się egzekucję administracyjną, gdy obowiązek ich uiszczenia wynika z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń, niż określone w art. 3 § 1 tej ustawy i tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Uchwała okręgowej izby aptekarskiej określająca wysokość składki członkowskiej nie może być zatem uznana ani za decyzję, ani za postanowienie. Nie jest też "innym orzeczeniem", o których mowa w art. 4 ustawy egzekucyjnej . Nie określa bowiem wysokości długu członka izby aptekarskiej. Z podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, niezależnie od tego, czy obowiązek wynika z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń, niż określone w art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej muszą wynikać wszystkie istotne elementy umożliwiające jego wykonanie w drodze przymusu administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym. Istotna jest konkretyzacja podmiotu, na którym spoczywa obowiązek i treść tego obowiązku. Wszystkich tych elementów uchwała w sprawie określenia wysokości składki członkowskiej nie posiada. Dlatego trafnie organ wskazał, że egzekucja będzie mogła być prowadzona dopiero po uzyskaniu przez wierzyciela orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego nie wykonanie obowiązku opłacenia przez lekarza w terminie składek członkowskich i kosztów postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej lub dyscyplinarnej (tak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku I SA/BK 236/12 z dnia 3 października 2012 r.). W związku z powyższym uchwała okręgowej izby lekarskiej określająca wysokość składki członkowskiej nie stanowi podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził, że tytuł wykonawczy nie zawiera podstawy prawnej podlegającej egzekucji obowiązku., co w świetle art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i art. 29 § 2 u.p.e.a. uzasadnia jego zwrot wierzycielowi. Sąd podzielił również stanowisko organu, iż skoro należność objęta tytułem wykonawczym, jest świadczeniem o charakterze cywilnoprawnym to tytułem prawnym potwierdzającym jej wymagalność jest prawomocne orzeczenie sądowe zaopatrzone w klauzule wykonalności. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6 i art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego; organ prawidłowo prowadził postępowanie i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz wskazał i wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną wydanego orzeczenia. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.