V SA/Wa 472/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych p o s t a n a w i a: oddalić wniosek skarżącego. Postanowieniem z 5 lipca 2012r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy oparł się na treści złożonego formularza urzędowego "PPF" oraz podkreślił, że skarżący nie wykonał należycie zarządzenia z 4 czerwca 2012r., zgodnie z którym został zobowiązany do podania informacji oraz złożenia dokumentów mających na celu lepszą ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. Zasadność przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy winna zostać rozpatrzona w dwóch aspektach, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zmuszony ponieść zobowiązany w postępowaniu, z drugiej strony realne możliwości majątkowe i finansowe takiej osoby. W przedmiotowej sprawie taka ocena była niemożliwa, gdyż zabrakło rzetelnej i wyczerpującej odpowiedzi skarżącego na konkretne pytania dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej. Niezależnie, jak wskazał autor postanowienia od toczącego się postępowania w przedmiocie prawa pomocy w innej sprawie (V SA/Wa 242/11), w tym postępowaniu oceniany jest aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Wobec niewniesienia przez T. P. sprzeciwu na postanowienie z 5 lipca 2012r., orzeczenie to stało się prawomocne, a skarżącemu doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego należnego od wniesionej skargi. Skarżący w 7 -dniowym terminie uiścił żądany wpis. Pismem z 6 lutego 2013r. T. P. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, co umożliwi mu skuteczną jego zdaniem obronę przed NSA. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 18 marca 2013r. skarżący został wezwany do wskazania zmiany okoliczności sprawy w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy poprzez wykazanie, że sytuacja majątkowa lub rodzinna skarżącego uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę postanowienia z 5 lipca 2012r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący pismem z 31 marca 2013r. wskazał, że w sprawie V SA/Wa 242/11 postanowieniem z 20 września 2011r. zostało mu przyznane żądane prawa pomocy. Podkreślił jednocześnie, że tam też znajdowały się niezbędne zaświadczenia wymagane przez Sąd. Autor pisma zapewnił także, że gdyby Sąd wezwał go o stosowne dokumenty, to by je złożył. Wskazał także na dużą zasadność skargi kasacyjnej do NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie był już rozpoznawany wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W wyniku rozpoznania tego wniosku, postanowieniem z 5 lipca 2012r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że strona nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania tego rodzaju zwolnienia. Z uwagi na niewniesienie przez skarżącego sprzeciwu, orzeczenie to stało się prawomocne. Pismem z 6 lutego 2013r., uzupełnionym następnie na urzędowym formularzu "PPF", T. P. wystąpił z ponownym wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. W takiej sytuacji Sąd uznał, że aktualny wniosek powinien być rozpatrywany jako żądanie zmiany postanowienia z 5 lipca 2012 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do takich postanowień niekończących postępowania w sprawie zaliczane są postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kwestią podstawową wymagającą przesądzenia w przypadku złożenia przez stronę ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sytuacji istnienia prawomocnego postanowienia w tym przedmiocie, będzie ustalenie, czy nastąpiła taka zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę wydanego wcześniej w sprawie postanowienia. Wskazać przy tym należy, że w literaturze i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że znajduje się w sytuacji, która przemawia za przyznaniem jej wnioskowanej pomocy. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, rzetelne by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony (vide np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; 18 października 2011 r. o sygn. akt II GZ 460/11; 15 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 175/12 - opublikowane w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odwoływanie się przez skarżącego w treści pisma z 31 marca 2013r. do dokumentów będących podstawą przyznania prawa pomocy w innej sprawie, jest niezasadne, gdyż celem jest ocena aktualnego stanu majątkowego skarżącego. Zabrakło ze strony wnioskodawcy wskazania na okoliczności, które jego zdaniem stanowią przesłanki do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, nie wystarczy zapowiedź ich nadesłania do Sądu. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem, czego zabrakło w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. T. P., składając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie wskazał, że w jego przypadku nastąpiło pogorszenie sytuacji materialnej ani nie wykazał istnienia nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę stanowiska co do oceny jego zdolności płatniczych. Podkreślenia wymaga, że skarżący w dalszym ciągu uchyla się od wykazania rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W nadesłanym drugim formularzu "PPF", dochody rodziny uległy poprawie, skarżący wskazuje wyższy dochód brutto swój i matki oraz zaznacza, że brat P. P. posiada pracę zarobkową. Nadal brak jest informacji o wydatkach, jakie ponosi skarżący oraz osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym na miesięczne utrzymanie domu, wyżywienie, leki itp. W ocenie Sądu w sytuacji majątkowej skarżącego nie wystąpiły takie zmiany, które uzasadniałyby zmianę stanowiska zajętego w postanowieniu z 5 lipca 2012 r., a stan majątkowy rodziny P. uległ poprawie z uwagi na podjęcie pracy przez brata skarżącego. W tych warunkach, uznając, iż skarżący nie wykazał, że - po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy - jego sytuacja majątkowa i rodzinna uległa istotnej zmianie (pogorszeniu) w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w tymże postanowieniu, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie, co oznacza konieczność oddalenia wniosku o orzeczenie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.