V SA/Wa 4743/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... października 2015 r. nr ... w przedmiocie nałożenia kary porządkowej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu R. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 27 maja 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący R. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną. Podał, że miesięczne dochody jego oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żony i małoletniej córki wynoszą 700 zł netto. Jednocześnie wskazał, iż miesięcznie wydatkuje kwotę 250 zł tytułem spłaty grzywny nałożonej na jego małżonkę oraz kwotę 150 zł tytułem spłaty jego grzywny. Z powodu poważnych problemów zdrowotnych skarżący był zmuszony zrezygnować z pracy zarobkowej. Ponadto musiał zająć się wychowaniem dziecka. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w części domu należącego do jego rodziców i w związku z tym partycypuje w uiszczaniu opłat za media, na które składają się: opłata za energię elektryczną – 508 zł, opłata za odpady komunalne – 135 zł, opłata za telefon – 154 zł i opłata za wodę – 500 zł. Skarżący oświadczył również, że ani on ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie dysponują żadnym majątkiem. Dodał też, iż jego małżonka "ponosi odpowiedzialność z czasu kiedy prowadziła jeszcze swoją działalność gospodarczą". Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 29 czerwca 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za 2015 r. (ewentualnie zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego, że takie zeznanie nie zostało złożone), b) zaświadczenia pracodawcy żony skarżącego o wysokości jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę, c) oświadczenia, czy skarżący figuruje w ewidencji osób bezrobotnych – jeżeli tak, to należy przedłożyć zaświadczenie z właściwego urzędu pracy (ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, e) oświadczenia, czy rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej, ewentualnie z pomocy finansowej innych osób (jeżeli tak, to zobowiązano do przedstawienia kopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie rodzina skarżącego jest utrzymywana), f) dokumentów potwierdzających zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej przez żonę skarżącego, g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. grzywna, o której mowa w rubryce nr 5 formularza PPF, kredyty, pożyczki). Powyższe wezwanie Sądu doręczono skarżącemu 12 lipca 2016 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 53 akt sądowych) i dotychczas nie zostało ono wykonane. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych informacji i dokumentów, nie można stwierdzić, iż R. K. nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.