V SA/Wa 50/15
WyrokWSA w Warszawie2015-07-22
Skład orzekający: Andrzej Kania, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Barbara Mleczko-Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, biorąc pod uwagę sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy oraz wcześniejsze orzeczenie sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności składkowych. Organ administracji należycie ocenił sytuację faktyczną i majątkową wnioskodawcy, uwzględniając jego dochody, posiadany majątek (nieruchomości, pojazdy) oraz skuteczność prowadzonej egzekucji. ZUS wykazał, że nie zaszły przesłanki do umorzenia należności, a decyzja mieściła się w granicach uznania administracyjnego, wyważając interes społeczny i słuszny interes strony.Stan faktyczny
Wnioskodawca W.K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organ odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez wnioskodawcę nieruchomości i dochodów z renty, a także na skuteczną egzekucję. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, ZUS ponownie odmówił umorzenia, szczegółowo analizując stan majątkowy i zdrowotny wnioskodawcy, w tym posiadanie dwóch nieruchomości i pojazdów, a także otrzymywane świadczenie rentowe po potrąceniach. Wnioskodawca wniósł skargę do WSA, zarzucając nieprawidłowe ustalenie jego sytuacji życiowej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - ref. staż. Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2015 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę
Wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. W. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie jego zadłużenia wobec ZUS-u z tytułu składek na ubezpieczenie osoby prowadzącej działalność w kwocie 13.260,78 zł. Uzasadniając wniosek powołał się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną oświadczając, iż nie jest w stanie pokryć zaległości bez uszczerbku w jego podstawowej egzystencji.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W.K. umorzenia należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenie społeczne za okres od marca 2009 r. do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 4.042,40 zł.,
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2006 r. do grudnia 2007 r. i od marca 2009 r. do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 8.870,14 zł.,
- Fundusz Pracy za okres od marca 2009 r. do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 362,24 zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Zakład, powołując się na treść art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 24 ust. 2 i 28 ust. 4 i w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i dokonał oceny sytuacji majątkowej Wnioskodawcy w oparciu o przedstawione przesłanki umorzenia należności składkowych. Zakład stwierdził, iż nie zachodzą w sprawie okoliczności określone przywołanymi przepisami prawa. Argumentując swoją ocenę Zakład podniósł, iż Zainteresowany wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe otrzymując 561 zł netto miesięcznego świadczenia rentowego, że ma problemy zdrowotne, co potwierdza orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy – jednakże zdaniem organu możliwa jest poprawa sytuacji materialnej w momencie podjęcia pracy a orzeczenie o niezdolności zostało wydane do dnia 30 listopada 2014 r. Zakład ustalił nadto, że Wnioskodawca jest właścicielem nieobciążonej nieruchomości o powierzchni 0,07 ha, położonej w P. przy ul. W., zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 66 m kw.
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznający sprawę jako organ II instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Odniósł się do wysokości świadczenia rentowego Strony, wskazanych przez nią kosztów utrzymania domu jednorodzinnego a także do jej stanu zdrowia i kosztów leczenia. Wskazał, że wyżywienie Wnioskodawca otrzymuje od rodziny, jest natomiast właścicielem domu jednorodzinnego.
Organ II instancji uznał, iż brak jest przesłanek określonych przepisem art. 28 powoływanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazał, iż po stronie W.K. nie wystąpiły także przesłanki z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o umorzenie zaległości składkowych. Wskazał w uzasadnieniu, iż jego dochód netto wynosi 561,51 zł. Jest osobą samotną, bardzo schorowaną. Nie może podjąć żadnej pracy ze względu na pogarszający się stan zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 812/14 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, iż jakkolwiek decyzje podejmowane przez organ mają charakter uznaniowy, to tym bardziej muszą jednak być oparte na realiach konkretnej sprawy, a organ przyjmując, iż Skarżący dysponuje na swoje potrzeby kwotą 400 zł (po egzekucji ok. 150 zł mies.) na miesiąc i żyje dzięki pomocy rodziny uznał, iż jego wniosek o umorzenie należności nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd nakazał, aby ponownie rozpoznając sprawę organ działał w granicach zakreślonych wypływającą z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji, równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co powinno doprowadzić do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a następnie – zgodnie z art. 7 kpa - wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa.
Decyzją nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. ponownie utrzymał decyzję odmowną w mocy.
W uzasadnieniu ZUS wyjaśnił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy uaktualniono i uzupełniono materiał dowodowy, dokonano ponownej oceny stanu sprawy i powtórnie poddano analizie zebrany materiał dowodowy. Dla ustalenia stanu faktycznego pozyskano m.in. informacje o aktualnej kwocie pobieranego świadczenia rentowego, o realizacji zadłużenia w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz informacje o składnikach majątkowych.
I tak organ przypomniał, że zawiadomieniem doręczonym w dniu [...].10.2014 r. poinformowano Stronę o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie.
W piśmie złożonym w dn.[...].10.2014 r. Skarżący poinformował, że uzyskiwany dochód nie zapewnia możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Po opłaceniu rachunków i podatku od nieruchomości, nie pozostają mu wolne środki finansowe na pokrycie kosztów leczenia i zakup żywności. Nadto stan zdrowia ulega znacznemu pogorszeniu z powodu występujących licznych schorzeń. Wskazał, że przebywa pod stałą opieką poradni zdrowia psychicznego. Oświadczył też, że na skutek występujących schorzeń nie może podjąć pracy, z trudem utrzymuje się ze świadczenia rentowego, po potrąceniach egzekucyjnych do wypłaty pozostaje kwota 410 zł, korzysta z posiłków w C. oraz pomocy finansowej rodziny.
W uzasadnieniu decyzji organ opisał ustalony stan faktyczny. I tak podał, że Skarżący obecnie pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie brutto 648,13 zł, netto 569,80 zł. Z renty dokonywane są potrącenia egzekucyjne w kwocie 162,03 zł, co oznacza, że do wypłaty pozostaje kwota 407,77 zł. Z renty dokonywane są potrącenia egzekucyjne na rzecz Oddziału ZUS w P. i Komornika Sądowego. Wysokość dochodzonych zobowiązań wynosi 30.299,16 zł. Od września 1993r. Skarżący jest rozwiedziony, obecnie samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Koszty utrzymania związane opłatami eksploatacyjnymi wynoszą aktualnie miesięcznie: gaz - ok. 120 zł, woda - ok. 17 zł, energia elektryczna - ok.126 zł, podatek od nieruchomości 41 zł miesięcznie. W 2013 r. Skarżący nie korzystał z pomocy społecznej.
Dalej organ podał, że Wnioskodawca jest właścicielem zabudowanej nieruchomości - działki nr [...] o obszarze 0,0789 ha położonej w P. przy ul. W.. Powyższa nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o pow. 66 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] (akt notarialny Repertorium A nr [...]). W dziale IV księgi wieczystej nie odnotowano wpisów hipotecznych. Ponadto Skarżący posiada lokal mieszkalny nr [...] o pow.25 m kw. składającego się z pokoju, kuchni łazienki i przedpokoju w P. przy ul. S., Kw nr [...]. W dziale IV księgi wieczystej nie odnotowano wpisów hipotecznych.
Z informacji Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dn.[...].09.2014 r. wynika, że Wnioskodawca posiada trzy pojazdy o niskiej wartości handlowej (marki B. z 1990 r., samochód ciężarowy marki I. z I998r. oraz O. z 2000 r.).
Do Urzędu Skarbowego w P. za lata 2010-2012 wpłynęły zeznania podatkowe PIT-40A w których wykazany był dochód z renty odpowiednio: za 2010r.- 6.471,50 zł, za 2011 r.- 6.687,88 zł, za 2012 r. - 7.254,06 zł. Do organu podatkowego nie wpłynęły zeznania podatkowe PIT-36, PIT-38 oraz informacje o wysokości stypendium o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych PIT-8C za rok 2012r. Skarżący nie figuruje w ewidencji dłużników Urzędu Skarbowego.
Strona posiada orzeczenie stwierdzające częściową niezdolność do pracy do dnia 30.11,2014r. Przebywa pod stałą opieką poradni zdrowia psychicznego.
W dniu [...].12.2013r. należności z tytułu składek skierowano do dochodzenia w formie zajęcia świadczenia rentowego wypłacanego przez Oddział ZUS w P. Prowadzone postępowanie egzekucyjne jest skuteczne od stycznia 2014r. Dotychczas zostały przekazane wpłaty w łącznej kwocie 1.453,17 zł, tj. m-cznie 161,46 zł.
Następnie organ wyjaśnił dlaczego w jego ocenie niemożliwe jest podjęcie decyzji pozytywnej co do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. W pierwszej kolejności zwrócił uwagę na fakt, iż Skarżący posiada źródło dochodu w postaci renty, z której realizowane są należności z tytułu składek. Jego budżet domowy pomniejszony jest o wydatki związane z utrzymaniem domu w wysokości ponad 300 zł (energia elektryczna, gaz, woda, podatek od nieruchomości). W bieżącym utrzymaniu Strona uzyskuje pomoc najbliższej rodziny. Minimum socjalne ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych średnioroczne dla emeryta samotnie gospodarującego wynosi obecnie 1062,45 zł. Organ przyznał, że Strona otrzymuje świadczenie w kwocie znacznie niższej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. podał, że podjął czynności celem wyjaśnienia okoliczności nabycia przez Stronę własności domu. Przypomniał, że Wnioskodawca wskazał, że dom o pow.66 m kw. nabył z uzyskania środków finansowych z podziału gospodarstwa rodzinnego i jest niezbędny do zamieszkania, gdyż ze względu na występujące schorzenia zamieszkiwanie w domu ułatwia Skarżącemu poruszanie się. Dalej ZUS podniósł, że w ramach dokonanych z urzędu czynności ustalono, że Strona posiada także lokal mieszkalny o pow. 25 m kw. Organ podkreślił, że jest to nowa okoliczność w sprawie, która nie może być pomijana przy analizie stanu majątkowego oraz możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych i że Wnioskodawca w dotychczas prowadzonym postępowaniu nie informował organu o nabyciu i posiadaniu dodatkowego składnika majątkowego, jak również o istniejących z tego tytułu ewentualnych korzyściach.
Z tego też względu, w ocenie ZUS, podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek byłoby przedwczesne i Skarżący nie wykazał, aby spłata należności z tytułu składek w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w drastyczny sposób wpłynęła na pogorszenie sytuacji bytowej. Skarżący będzie bowiem nadal otrzymywał świadczenie rentowe w pomniejszonej wysokości z uwagi na dochodzenie należności przez Komornika Sądowego w sprawie [...]. Ponadto przyczyna powstania zadłużenia nic miała charakteru wyjątkowego i niezależnego, ale stanowiła efekt indywidualnych decyzji Strony, która w okresie powstania zaległości publicznoprawnych nabyła dwie nieruchomości - dom w 2009 r., lokal mieszkalny w 2010 r.
W ocenie ZUS Skarżący nie wykazał też, że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zadłużenie wobec Zakładu nic powstało także w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych, a wynika z nie wywiązania się z ustawowego obowiązku opłacania składek.
Reasumując w ocenie ZUS zgromadzony w sprawie materiał potwierdza, że w sprawie nie zaistniał ważny interes uzasadniający podjęcie pozytywnej decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.
Od powyższej decyzji W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił w niej, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nieprawidłowo ustalił i ocenił jego sytuację życiową. Powołał się na swój ciężki stan zdrowia, bardzo niskie dochody z renty, niezawinione przyczyny likwidacji działalności gospodarczej i związanego z nią zadłużenia. Wyjaśnił, że samochody, o których mowa w decyzji zostały sprzedane w toku likwidacji działalności gospodarczej. Podniósł, że otrzymywane dochody nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Na rozprawie w dniu 22 lipca 2015 r. dodatkowo wyjaśnił, że mieszkanie w P., o którym mowa w decyzji kupił za pieniądze córki i z przeznaczeniem dla córki. Mieszkanie to w 2013 r. przekazał córce umową darowizny. Ponadto podał, że przyznana mu została renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy na kolejne 3 lata. W 2015 r. została u niego wykryta cukrzyca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kluczowe znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji miało ustalenie, czy ZUS orzekając ponownie, po wyroku WSA w Warszawie z 3 lipca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 812/14 zastosował się do zaleceń i oceny prawnej zawartych w tym wyroku.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Sąd wyjaśnia, iż w myśl przewidzianej przepisem art. 77 § 1 k.p.a. zasady oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w przepisie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie natomiast z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Jednak, jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawach wszczynanych na wniosek obywatela i dotyczących ubiegania się przez niego o pewnego rodzaju uprzywilejowanie względem innych (tu zwolnienie z obowiązku publicznoprawnego) to na wnioskującym spoczywa główny ciężar wykazania, że na takie uprzywilejowanie zasługuje. On powinien wykazać inicjatywę dowodową, organ ma obowiązek pouczyć o tym uprawnieniu, z czego w niniejszym postępowaniu się wywiązał.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi w szczególności, gdy:
dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis ten jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Zasadnie ZUS wskazał, iż taka sytuacja ma miejsce przypadku Skarżącego, gdyż jest prowadzona skuteczna egzekucja ze świadczenia rentowego, a nadto Skarżący posiada nieruchomość, która może stać się zabezpieczeniem należności.
Należności z tytułu składek mogą być również umarzane w uzasadnionych przypadkach - pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności - w odniesieniu do należności na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie bowiem z przepisami tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia jednak jeszcze raz wymaga, iż w przypadku decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi orzekającemu, nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje ZUS do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ w toku postępowania wyjaśniającego nie naruszył przepisów proceduralnych, a dokonane ustalenia są prawidłowe, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego spójne i zgodne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.
Realizując zalecenia Sądu organ zwrócił się do Skarżącego m.in. o wyjaśnienie okoliczności nabycia domu i jego przeznaczenie. Należy przypomnieć, że w aktach administracyjnych znajduje się kopia aktu notarialnego z [...].04.2009 r. zakupu przez W. K. nieruchomości w P. za kwotę 76.000 zł. Skarżący twierdził, że nieruchomość tę nabył za pieniądze otrzymane w wyniku spadku, jednak ta okoliczność nigdy nie została potwierdzona żadnymi dowodami. Należy zauważyć, że zakup ten został dokonany w tym samym okresie, w którym powstała zaległość objęta wnioskiem o umorzenie.
W roku 2010 Skarżący nabył mieszkanie w P., które w 2013 r. przekazał umową darowizny córce. Skarżący twierdzi co prawda, że mieszkanie kupił za pieniądze córki i z przeznaczeniem dla niej. Zakupu dokonał na swoje nazwisko ponieważ córka pracowała wtedy za granicą, ale również tego faktu w żaden sposób nie udowadnia. Należy zauważyć, że gdyby sytuacja taka miała miejsce, Skarżący mógł uzyskać od córki pełnomocnictwo i dokonać zakupu od razu na jej rzecz
Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań – nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. W tym miejscu zaznaczyć również należy, iż uznaniowość decyzji musi każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie z powyższych obowiązków organ wywiązał się w sposób należyty. Organ jasno wskazał konkretne okoliczności faktyczne, jakie złożyły się na odmowę umorzenia należności i podtrzymanie stanowiska wyrażonego w decyzji organu pierwszej instancji. Dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym zostały zrealizowane zalecenia Sądu zawarte w wyroku z 3 lipca 2014 r.
Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – ZUS. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji orzeczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło