V SA/Wa 536/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - specjalista Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi I. O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez I. O. (zwanego dalej: skarżącym) postanowieniem z 28 grudnia 2011 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec I. O. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] oraz [...] czerwca 2010 r. Tytuły wykonawcze doręczono skarżącemu odpowiednio dnia [...] czerwca i [...] lipca 2010 r. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...],[...] oraz [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w [...] Bank S.A. Zawiadomienia zostały doręczone zobowiązanemu dnia [...] lutego 2011 r. Natomiast zawiadomieniami z dnia v stycznia 2011 r. o nr [...],[...],[...],[...] i [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w [...] Banku [...] S.A. Zajęcia doręczono zobowiązanemu dnia 1 lutego 2011 r. Pismem z dnia 7 lutego 2011 r., skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] skargę na czynności egzekucyjne zajęcia rachunków bankowych. Skarżący zarzucił dokonanie zajęć przez organ egzekucyjny z naruszeniem przepisów art. 80 § 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne zastosowanie. Zaskarżając powyższe czynności egzekucyjne skarżący wniósł o uchylenie środków egzekucyjnych, wstrzymanie postępowań egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia skargi oraz wydanie postanowień zgodnie z przedstawionym żądaniem. W odpowiedzi na skargę I. O. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że czynność egzekucyjna została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa. Wskazano także, że w skardze na czynność egzekucyjną nie mogą być rozpatrzone zarzuty przekraczające ramy tego postępowania, zwłaszcza wówczas, gdy zobowiązany wniósł alternatywny środek zaskarżenia. Skarżący pismem z dnia 5 maja 2011 r. złożył do Ministra Finansów zażalenie, zaskarżając je w całości. Skarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie: art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1-3 ustawy o egzekucji poprzez błędne zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organ egzekucyjny nieprawidłowo zastosował środki egzekucyjne; art. 54 § 6 ustawy o egzekucji poprzez zaniechanie organu nadzoru rozpatrzenia zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie prowadzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych do czasu rozpatrzenia skargi; art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 5 i art. 18 ustawy o egzekucji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym, oraz nieprawidłowym ustosunkowaniu się do treści skargi. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Minister Finansów postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, nie podzielając argumentów skarżącego, podtrzymując stanowisko zawarte w postanowieniu organu I instancji. I. O. pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. (nadanym w placówce pocztowej dnia 25 stycznia 2012 r.) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowienia Ministra oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...], zarzucając naruszenie: • art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, • art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym nieuwzględnieniu skargi przez organy administracji obydwu instancji, • art. 54 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zaniechanie organu nadzoru - Dyrektora Izby Skarbowej w [...] rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w formie odrębnego postanowienia przed rozpatrzeniem skargi, • naruszenie art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu postanowień organów administracji I i II instancji, błędnym ustosunkowaniu się przez te organy do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 z p. zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 54 § 1 u.p.e.a., że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (§ 3 i § 4). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skargi orzeka organ nadzoru w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jednocześnie § 6 wskazuje, że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, jednakże organ egzekucyjny lub organ nadzoru może w drodze postanowienia wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazać należy, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut, którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Należy podkreślić tym samym, że skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Natomiast skarga - wymieniona w art. 54 § 1 u.p.e.a. - służy zaskarżaniu czynności wykonawczych postępowania i może być wniesiona zarówno na czynności organu egzekucyjnego, jak i czynności egzekutora. Rozróżnienie powyższe daje podstawy do sformułowania tezy, iż skarga art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por.: R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , Warszawa 1992 r. s. 84., wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20). Oznacza to, że brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego ( np. patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.09.2010 r. sygn. akt II FSK 568/09, LEX 745753, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.07.2008 r. sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX 489600). Zatem przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne o charakterze faktycznym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. Jak wyżej wskazano, skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona na faktyczne czynności o charakterze wykonawczym podejmowane w celu zrealizowania środka egzekucyjnego. Przyjęcie takiego stanowiska powoduje, że skarga nie przysługuje na czynności procesowe polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, władczo rozstrzygających o prawach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego, np. postanowienia. Skoro bowiem dana czynność objęta jest możliwością zaskarżenia jej w drodze innego środka zaskarżania, to nie ma podstaw do uznania, że służy na nią skarga w rozumieniu przepisu art. 54 u.p.e.a. Tym samym w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Jednocześnie należy stwierdzić, że rozpoznając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należało ocenić, czy jest ona zgodna z art. 80 u.p.e.a. (np. patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.05.2010 r., sygn. akt III SA/Wa 420/10, LEX nr 674988). W tym rozumieniu wskazanych przepisów należy stwierdzić, że dokonanie czynności zajęcia wierzytelności wobec skarżącego, prawidłowość jej przeprowadzenia - rozpatrywane na podstawie regulacji zawartych w art. 80 u.p.e.a. i następnych – wskazują na działanie organów zgodnie ze wskazanymi przepisami u.p.e.a. Zgodnie bowiem z § 1 powołanego powyżej artykułu organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z § 3 wynika zaś, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zarzuty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania instancyjnego i sądowoadministracyjnego, dotyczące w ogóle braku istnienia obowiązku oraz przedawnienia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym, nie mogą być powodem uwzględnienia skargi, bowiem nie dotyczą przedmiotu niniejszej sprawy, gdyż przewidziany w art. 54 ustawy egzekucyjnej środek prawny może służyć wyłącznie do oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych, a nie czynności je poprzedzających (działań wierzyciela). Na marginesie należy wskazać, że postępowanie, na które powołuje się skarżący w treści skargi, toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku dot. odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, zostało zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011r. (sygn. akt I SA/Gd 1085/11). Podniesione w skardze zarzuty nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi, bowiem – co należy jeszcze raz podkreślić - skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Tym samym Sąd stwierdza, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi, wskazujące na naruszenie przez organy przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1-3 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 § 5 u.p.e.a. Należy również wskazać, że niezasadnym jest zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 54 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zaniechanie organu nadzoru tj. Dyrektora Izby Skarbowej w [...] co do rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w formie odrębnego postanowienia przed rozpatrzeniem skargi, albowiem – co wynika wprost z treści cyt. przepisu - wniesienie skargi, o której mowa w art. 56 § 1 nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego, przy czym działanie takie nie jest obowiązkiem organu, do którego wpłynie wniosek o takiej treści i podlega jego swobodnej ocenie. Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.