V SA/Wa 537/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] stycznia 2010 r. sygn. akt [...] oddalającym skargę na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o potwierdzenie represji postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; E. S. pismem z [...] marca 2011 r. wystąpił ze skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. akt [...] oddalającym skargę na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie zwrotu wniosku o potwierdzenie represji. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż od samego początku nie miał kontaktu z pełnomocnikiem z urzędu i nie był rzetelnie informowany o toczącej się sprawie. Zignorowanie jego prośby o przesyłanie korespondencji pomiędzy Sądem a pełnomocnikiem skutkowało, iż żył w pełnej nieświadomości orzeczeń sądowych. Dopiero w dniu [...] grudnia 2010 r. otrzymał informację, iż wyrok w jego sprawie uprawomocnił się w dniu [...] listopada 2010 r. Ponadto skarżący podniósł, iż w sprawie doszło kilka nowych dowodów, które nie były rozpatrywane przez WSA w O. i WSA w W., co miało niekorzystny wpływ na treść wyroków i niekorzystny obraz sprawy dla skarżącego. Nowe dowody i wyroki dowodzą, że Urząd Kombatancki mylnie interpretuje rozporządzenie Prezesa RM z dnia [...] września 2001r., co miało wpływ na orzeczenie wyroków WSA w O. oraz WSA Wydziału V w W. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Sąd potraktował pismo E. S. z dnia [...] marca 2011 r., w części odnoszącej się do pełnomocnika z urzędu adw. J. D., jako wypowiedzenie jej pełnomocnictwa oraz wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie dla skarżącego kolejnego pełnomocnika z urzędu. W dniu [...] czerwca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła dla E. S. w miejsce Mecenas J. D., Mecenas M.K. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. adw. M. K. zawiadomiła Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż po zbadaniu sprawy o sygn. [...] nie stwierdziła przesłanek uzasadniających sporządzenie skargi o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: ustawa p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, stanowiącym wyjątek od zasady stabilności orzeczeń sądowych i który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 ustawy p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Na podstawie art. 280 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie postępowania odrzuca, a w przypadku ich spełnienia – wyznacza rozprawę. Przechodząc do badania terminowości skargi należy zauważyć, iż została ona wniesiona z zachowaniem terminu wskazanego w przepisie art. 277 i 278 ustawy p.p.s.a. Podstawy wznowienia zostały zawarte w art. 271 – 273 ustawy p.p.s.a. Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Art. 272 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi z kolei, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Nadto, w takiej sytuacji skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (art. 272 § 2 ustawy p.p.s.a.). Można również żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 ustawy p.p.s.a). Natomiast zgodnie z treścią art. 273 § 1 ustawy p.p.s.a., można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można również żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 ustawy p.p.s.a.). Można także żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3 ustawy p.p.s.a.). Analizując wniesioną w sprawie skargę o wznowienie postępowania, w której skarżący wskazał, iż był nienależycie reprezentowany oraz w sprawie pojawiły się nowe dowody, Sąd przyjął, iż intencją skarżącego było jej oparcie o wyżej wskazane przesłanki zawarte w art. 271 pkt 2 oraz art. 273 § 2 ustawy p.p.s.a. W tym zakresie ustosunkowując się do zawartych w skardze zarzutów stwierdzić należy, iż są one niezasadne, zatem skarga nie opiera się na ustawowej podstawie do wznowienia. Skarżący podniósł, iż od samego początku nie miał kontaktu z pełnomocnikiem z urzędu i nie był rzetelnie informowany o toczącej się sprawie, zignorowanie jego prośby o przesyłanie korespondencji pomiędzy Sądem a pełnomocnikiem skutkowało, iż żył w pełnej nieświadomości orzeczeń sądowych. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż skarżący, będący osobą fizyczną i posiadający zdolność do czynności sądowych w rozumieniu art. 26 § 1 ustawy p.p.s.a., złożył skargę w terminie, był obecny na rozprawie w dniu [...] stycznia 2010 r. i został prawidłowo pouczony, co do dalszej możliwości odwołania się od wyroku. Ponadto na jego wniosek zostało sporządzone uzasadnienie wyroku, które doręczono skarżącemu w dniu [...] marca 2010r. Okoliczność, że skarżący działał przed sądem osobiście, nie oznacza braku należytej reprezentacji. Skarżącemu ustanowiono pełnomocnika z urzędu, już po wydaniu wyroku w sprawie sygn. [...]. Wyznaczony pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną, która wskutek wniesienia jej z uchybieniem terminu została odrzucona. Zauważyć należy, iż okoliczność podejmowania działań przez pełnomocnika z uchybieniem terminu, czy też niezgodnie z wolą skarżącego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z uwagi na nienależyte reprezentowanie strony. W postanowieniu z dnia [...] lipca 2006 r. sygn. II [...] niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż niewykonywanie czy też nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez pełnomocnika procesowego nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, polegającej na pozbawieniu strony możności działania. Wskazać również należy, iż postępowanie wywołane skargą o wznowienie postępowania sądowego nie jest drogą prawną do sanowania uchybień, braków czy też zaniechań skargi kasacyjnej. Ponadto Sąd ma zawsze obowiązek badania, czy wskazana podstawa wznowienia ma w danej sprawie charakter rzeczywisty tj. czy zachodzi związek pomiędzy powołaną podstawą a treścią rozstrzygnięcia. Należy podnieść, iż jeśli na etapie badania dopuszczalności skargi brak takiego związku jest oczywisty, to bezprzedmiotowe jest dalsze badanie, poprzez wyznaczenie rozprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2006r., sygn. akt I GZ 6/06). Taka właśnie sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Skarżący na każdym etapie postępowania brał czynny udział w toczącym się postępowaniu oraz był właściwie reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu, w związku z tym należy bez wątpienia uznać, że prezentowana przez skarżącego podstawa prawna wznowienia wynikająca z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie ma w przedmiotowej sprawie charakteru rzeczywistego. Odnosząc się natomiast do drugiej podstawy prawnej należy zauważyć, iż skarżący ograniczył się jedynie do wskazania, że w sprawie pojawiły się nowe dowody, nie precyzując konkretnie jakie i nie określając ich istotności dla wyniku przedmiotowej sprawy, jak również możliwości skorzystania z nich w poprzednim postępowaniu. Strona żądając wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 ustawy p.p.s.a. ma obowiązek wykazać zaistnienie okoliczności w tym przepisie wskazanych, które mogą stanowić podstawę wznowienia. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne leży za każdym razem po stronie żądającego wznowienia, a nie sądu rozpoznającego skargę o wznowienie postępowania ( postanowienie NSA z dnia 24 marca 2006 r., II FSK 133/06, niepubl.). W związku z tym wskazana podstawa prawna w rzeczywistości w przedmiotowej sprawie sądowej nie zachodzi, zatem nie mogłaby doprowadzić do wznowienia postępowania, z przyczyn wskazanych wyżej. Na marginesie wskazać należy, iż wznowienie postępowania sądowego uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. W wyroku z dnia 30 kwietnia 1986 r. sygn. akt SA/Wr 137/86 (publ. ONSA 1986, nr 1, poz. 29) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż jeżeli wykryta okoliczność faktyczna lub środek dowodowy mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej i powinny być wykorzystane w tym właśnie postępowaniu, to wówczas dotknięta taką wadą ostateczna decyzja administracyjna podlega zweryfikowaniu w trybie wznowienia postępowania administracyjnego bez konieczności wcześniejszej zmiany bądź uchylenia wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na tę decyzję. Wobec powyższego należało stwierdzić, że skarga nie opiera się na ustawowych podstawach wznowienia, a brak ten stanowi o odrzuceniu skargi w myśl art. 280 § 1 ustawy p.p.s.a.