V SA/Wa 538/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne; oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] października 2011r. znak [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił skarżącemu W. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za miesiące od kwietnia 2010 r. do marca 2011 r. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Wyjaśnił, że powodem nieterminowego wysłania wniosków było oczekiwanie na decyzję ZUS w sprawie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012r. znak [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy podkreślił, że powody uchybienia terminu do złożenia ww. wniosków Wn-U-G nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie, z uwagi na uchybienie przez stronę terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który jak stanowi art. 58 § 3 k.p.a. nie ulega przywróceniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Zarządu PFRON oraz o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowych wniosków Wn-U-G. Zarzucił organom naruszenie art.8 i 9 k.p.a. W motywach skargi podniósł m.in., że nie został poinformowany przez urzędnika, iż w chwili składania wniosków o refundację musi złożyć jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu, przez co został wprowadzony w błąd. Skarżący wyjaśnił, iż jest osobą, która nie posiada wiedzy ani wykształcenia prawniczego. Podniósł, iż to niewłaściwe pouczenie skutkowało wydaniem zaskarżonych postanowień. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym bada wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka zatem argumentacja skarżącego, nawet jeśli byłaby uzasadniona, nie mogłaby spowodować przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek. Podkreślenie wymaga, że przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest postanowienie organu o charakterze procesowym o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne (Wn-U-G) za miesiące od kwietnia 2010r. do marca 2011r. Zaskarżone postanowienie wydano w oparciu o przepis art. 58 k.p.a., który przewiduje możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności, których uchybienie skutkuje negatywnymi skutkami procesowymi dla strony. Dla zastosowania tego przepisu powinny być spełnione łącznie następujące cztery przesłanki. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu już nie można przywrócić ( art. 58 § 3 k.p.a.). Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. złożyć wniosek o wypłatę refundacji składek. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, a skarżący nie kwestionuje, iż wnioski o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne Wn-U-G złożył z uchybieniem terminu przewidzianego prawem. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenie społeczne dla osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2009 r. Nr 8 poz. 42 ze zm.) osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Tymczasem skarżący przedmiotowe wnioski złożył w dniu [...] lipca 2011r. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2011r. wystąpił do PFRON z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosków. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu złożenia ww. wniosków, tj. [...] lipca 2011r. Termin, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. rozpoczął więc swój bieg w dniu następnym, tj. [...] lipca 2011 r., a upływał z dniem [...] lipca 2011r. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu skarżący mógł wnieść równocześnie ze złożeniem wniosków o wypłatę refundacji składek lub najpóźniej w ciągu siedmiu dni. Skarżący natomiast wniosek taki złożył w dniu [...] lipca 2011r. W świetle powyższego, wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony, gdyż strona przekroczyła siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu licząc od dnia ustania przeszkody (data złożenia wniosków Wn-U-G) uniemożliwiającej złożenie wniosków. W tej sytuacji organ nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, niż tylko odmówić przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosków. Odnosząc się do okoliczności podnoszonych w skardze wyjaśnić należy, że kodeks postępowania administracyjnego w art. 9 zawiera zasadę, że strona postępowania administracyjnego nie może ponieść szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa, a zatem przepis ten dokonuje wyłomu w fundamentalnej zasadzie stanowiącej, że ingorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi). Jednakże ograniczenie przewidziane powyższym przepisem obowiązuje w ściśle określonych ramach, a mianowicie od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego do momentu jego zakończenia, a tym samym nie występuje ono przed wszczęciem takiego postępowania. Zarówno złożenie wniosków o wypłatę refundacji składek, jak i wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia stanowią czynności strony o charakterze dyspozytywnym, a zatem to strona decyduje o tym, jaki rodzaj pisma i czy w ogóle wnosi pismo do organu administracji publicznej. W wyroku z dnia 4 lutego 2011r. sygn.akt I OSK 1804/10 (publ. Lex nr 1070802) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeśli wola strony zawarta w piśmie nie wskazuje, że strona błądzi w sferze swych zamierzeń, wówczas nie ma podstaw, by zarzucić organowi administracji naruszenie art. 9 k.p.a. Jedynie w przypadku nieprecyzyjnych zapisów podania (wniosku), organ administracji ma obowiązek, stosownie do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, pouczyć stronę o jej prawach i obowiązkach oraz o skutkach jej czynności i konsekwencjach ewentualnych zaniedbań. W rozpoznawanej sprawie skarżący w dniu [...] lipca 2011r. złożył wyłącznie wnioski o wypłatę refundacji składek. Należy jeszcze raz podkreślić, iż określony w art. 9 k.p.a. obowiązek informowania stron odnosi się do "toczącego się postępowania", a obowiązek udzielania stronie wyczerpującej informacji należy odróżnić od doradztwa prawnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2010r. sygn.akt VII SA/Wa 1757/09, Lex nr 607031). Z powyższych względów zarzuty zawarte w skardze Sąd uznał za bezpodstawne. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. Nr 270 ze zm.).