V SA/Wa 543/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 2 czerwca 2016 r.) skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na swoją sytuację materialną, wskazując, że ponosi dużo stałych miesięcznych wydatków, do których należą spłaty rat kredytów, łącznie wynoszące ok. 1.600 zł miesięcznie, podczas gdy jego jedyny dochód – świadczenie emerytalne wynosi 1.352,72 zł netto. Majątek skarżącego wyczerpuje samochód osobowy marki R., rok produkcji: 2009. Poza ratami kredytów do swoich miesięcznych wydatków skarżący zaliczył koszty ubezpieczenia samochodu – 140 zł i koszty leczenia – 100 zł. Skarżący oświadczył, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną. Dodał, że nie ma podstaw ani możliwości oceny stanu majątkowego konkubiny. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego, skarżący (pismem Sądu z 11 lipca 2016 r.) został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznań podatkowych skarżącego i jego konkubiny za 2015 rok, b) dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego, np. ostatniej decyzji organu rentowego określającej wysokość tego świadczenia, ostatniego odcinka przekazu pocztowego lub wydruku z rachunku bankowego obejmującego przelew ww. świadczenia, c) wyjaśnienia sytuacji finansowej konkubiny skarżącego: w przypadku zatrudnienia – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w sytuacji pozostawania bez pracy – oświadczenia, czy konkubina skarżącego figuruje w ewidencji osób bezrobotnych (w takim wypadku należy przedłożyć aktualne zaświadczenie z urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność), d) wskazania wartości pojazdu wymienionego w rubryce nr 7.3 formularza PPF, e) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza PPF informacje o udzielonych skarżącemu kredytach i pożyczkach oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów, harmonogramy spłaty rat), f) wskazania posiadanych przez konkubinę skarżącego: nieruchomości i ich szacunkowej wartości, ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł i ich szacunkowej wartości, wierzytelności oraz oszczędności, ewentualnie złożenie stosownego oświadczenia, iż konkubina skarżącego nie dysponuje danym rodzajem składnika majątkowego, g) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego konkubinę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, h) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przy piśmie z dnia 12 sierpnia 2016 r. nadesłał: - deklarację PIT-40A za rok 2015, z której wynika, że w roku ubiegłym dochód skarżącego zamknął się w kwocie 19.288,92 zł, - decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych[...] Oddział w W. z dnia [...] marca 2016 r. o waloryzacji emerytury, w której wskazano, iż od 1 marca br. wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego wynosi 1.352,72 zł netto, - dowód przelewu świadczenia emerytalnego na rachunek bankowy skarżącego, - polisę potwierdzającą ubezpieczenie samochodu skarżącego na okres 1 roku, której składka (płatna w 4 ratach) wynosi 2.135 zł, - umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z Bankiem [...] w dniu [...] kwietnia 2016 r. na kwotę 25.288,56 zł na okres 60 miesięcy (tj. 5 lat), której miesięczna rata spłaty wynosi 524,95 zł oraz harmonogram spłaty rat tej pożyczki, - umowę konsolidacyjnego kredytu gotówkowego zawartą przez skarżącego z [...] Bank S.A. w dniu [...] czerwca 2014 r. na łączną kwotę 25.263,09 zł na okres 72 miesięcy (tj. 6 lat), której miesięczna rata spłaty wynosi 475,68 zł oraz harmonogram spłaty rat tego kredytu, - ugodę z dnia 19 sierpnia 2-015 r. zawartą pomiędzy skarżącym a Kancelarią Navi Lex Sp. z o.o. z siedzibą we W., dotyczącą uregulowania przez skarżącego zaległości w kwocie 3.388,73 zł z tytułu umowy zawartej 10 października 2014 r. z [...] Bank[...] Oddział w P., poprzez spłatę w 23 miesięcznych ratach po 150 zł (przy czym wysokość ostatniej raty wnosi 88,73 zł), - umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w dniu [...] października 2015 r. na okres 24 miesięcy (tj. 2 lata) na kwotę 5.000 zł, której miesięczna rata spłaty wynosi 290,21 zł, - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego prowadzonego w [...] za okres od 7 czerwca 2016 r. do 7 lipca 2016 r., na którym saldo końcowe było ujemne (-7.640,04 zł), - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego prowadzonego w Banku [...]za okres od 1 do 30 lipca 2016 r., na którym saldo końcowe było ujemne (-3.025,16 zł), - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego prowadzonego w [...] Bank [...] za okres od 13 czerwca 2016 r. do 12 lipca 2016 r., na którym saldo końcowe było ujemne (- 1.449,98 zł), - wystawioną na konkubinę skarżącego fakturę VAT za gaz za okres 1 roku (od 1 czerwca 2015 r. do 31 maja 2016 r.) na kwotę 1.978,96 zł, - pismo konkubiny skarżącego do PGNiG Obrót Detaliczny Sp. z o.o. Region M. z dnia [...] lipca 2016 r. informujące o wpłacie kwoty 900 zł na poczet ww. faktury za gaz i zawierające prośbę o rozłożenie pozostałej należności (wynikającej z tej faktury) na 2 raty z ostatecznym terminem płatności do 15 sierpnia 2016 r., - wystawioną na konkubinę skarżącego fakturę VAT na energię elektryczną za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. na kwotę 797,49 zł, informującą jednocześnie o zadłużeniu w wysokości 200,74 zł, - skierowane do konkubiny skarżącego wezwanie z 24 maja 2016 r. do zapłaty należności za wodę w kwocie 570,68 zł. Jednocześnie w ww. piśmie z [...] sierpnia 2016 r. skarżący wskazał, że nie ma wiedzy ani uprawnień do przekazywania wiarygodnych informacji o statusie swojej partnerki. Nadto nie ma możliwości prawnych do ich uzyskania. W ocenie skarżącego, powyższe informacje nie są "tak niezbędne ani istotne w tak drobnej i prostej sprawie" jak niniejsza; zwłaszcza po dokonaniu szczegółowej weryfikacji jego osoby. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Skoro w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną, to również jej dochody oraz stan majątkowy referendarz sądowy jest obowiązany uwzględnić przy ocenie możliwości finansowych skarżącego. W takim przypadku (tj. gdy skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z inną osobą) nie można przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego. Należy wówczas zbadać sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13, LEX nr 1363597). Jednocześnie zaakcentować należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Błędne jest zatem stanowisko skarżącego, iż do rozpoznania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy wystarczające jest przedstawienie wyłącznie jego sytuacji majątkowej. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że suma miesięcznych rat spłat jego zobowiązań finansowych (wynikających z udzielonych mu pożyczek, kredytu oraz zawartej ugody) wynosi 1.440,84 zł, a więc przekracza jego jedyny dochód, jakim jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.352,72 zł miesięcznie. Sam skarżący przyznał, iż wydatkuje miesięcznie ok. 1600 zł, osiągając ww. dochód i nie dysponując majątkiem - poza wzmiankowanym samochodem osobowym marki Renault. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnił, kto i w jakim stopniu pokrywa mu wydatki, w tym koszty niezbędnego utrzymania. Natomiast powołał się na brak podstaw prawnych do informowania Sądu o sytuacji majątkowej swojej konkubiny, twierdząc, iż nie posiada nawet wiedzy w tym zakresie. Jednakże nie widział przeszkód w przedłożeniu Sądowi wystawionych na jego konkubinę faktur za gaz i energię elektryczną, a także pisma, które jego konkubina wystosowała w dniu [...] lipca 2016 r. do PGNiG Obrót Detaliczny Sp. z o.o. Region M. W tej sytuacji należy uznać, że skarżący nie wykazał w sposób pełny i klarowny swojej sytuacji majątkowej. Niewyjaśnienie skąd skarżący pozyskuje środki na pokrycie wszystkich swoich wydatków oraz brak dokumentów obrazujących sytuację majątkową konkubiny skarżącego, czyni niemożliwym stwierdzenie, iż A. Z. nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.