V SA/Wa 551/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] w [...] na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie: zwrot dotacji rozwojowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Towarzystwu [...] w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 16 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw Towarzystwa [...] w [...] od ww. postanowienia z dnia 31 maja 2012 r. Tym samym w/w postanowienie zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych. Jest to obowiązek strony. Zwalnianie od uiszczenia kosztów jest instytucją wyjątkową, której stosowanie jest uzależnione od spełnienia ww. przesłanki. Tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy obejmuje zatem podmioty, które mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą zgromadzić środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Zauważyć należy, że stowarzyszenie realizując cele określone w statucie powinno liczyć się z tym, że prowadzenie każdej działalności, w tym działalności stowarzyszenia wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów. Stosownie do art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj.: Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Podobne źródła majątku zostały wymienione w statucie stowarzyszenia. Istotne jest również, że w toku postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny, czy strona nie ma dostatecznych środków na pełne poniesienie kosztów postępowania. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej, dokonano tego zarządzeniem z dnia 25 lipca 2012 r. Skarżące stowarzyszenie nie odpowiedziało na ww. wezwanie. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż skarżące stowarzyszenie nie wykazało, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do niego wystąpiła. Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajdują się rachunek wyników na dzień 29 lutego 2012 r. oraz bilans na dzień 31 grudnia 2011 r. Z przedstawionego rachunku zysków i strat wynika, że stowarzyszenie nie uzyskuje przychodów z działalności statutowej i ponosi jedynie koszty administracyjne. Zgodnie z bilansem na dzień 31 grudnia 2011 r. skarżący posiada wartości niematerialne i prawne o wartości 11.350 zł oraz rzeczowe aktywa trwałe o wartości 881,62 zł. Według oświadczenia o majątku i dochodach, stowarzyszenie posiada środki pieniężne na rachunku bankowym w kwocie 1.145,11 zł. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu nie można stwierdzić, że stowarzyszenie wykazało, że nie ma dostatecznych środków na pełne poniesienie kosztów sądowych. Stowarzyszenie posiada majątek (ponieważ skarżący nie odpowiedział na wezwanie, nie są znane składniki posiadanego majątku), prowadzi działalność gospodarczą, powinno pobierać składki od członków, którzy według statutu mają obowiązek ich uiszczania, posiada środki na rachunku bankowym. Fakt, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej nie może zadecydować o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, ponieważ może to być stan przejściowy, a w statucie stowarzyszenia zapisano możliwość prowadzenia takiej działalności. Warto powołać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), że przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi z kolei do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Biorąc pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie przedstawił dodatkowych dokumentów (np. wyciągów bankowych) nie jest możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 postanowiono jak w sentencji.