V SA/Wa 557/18
WyrokWSA w Warszawie2018-11-29
Skład orzekający: Marek Krawczak, Izabella Janson, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych, jeśli stwierdzi, że grupa sztucznie stworzyła warunki do uzyskania tych środków, mimo wcześniejszego przyznania pomocy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Wskazał na niejasności proceduralne dotyczące rejestracji grupy producentów rolnych, w tym na uchylenie i ponowne rozpatrywanie decyzji w sprawie wpisu do rejestru. Bez prawidłowego wyjaśnienia tych kwestii, ocena spełnienia warunków do przyznania pomocy jest przedwczesna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania grupie producentów rolnych środków finansowych na wspieranie jej działalności za czwarty rok korzystania z pomocy. Organ uznał, że grupa sztucznie stworzyła warunki do uzyskania pomocy, m.in. poprzez podział bazy produkcyjnej jednego z członków między innych, aby spełnić wymóg minimalnej liczby członków. Grupa kwestionowała te ustalenia, wskazując na wcześniejsze pozytywne decyzje administracyjne i brak zmian w jej funkcjonowaniu. W trakcie postępowania ujawniły się niejasności dotyczące rejestracji grupy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi złożonej przez "Z – D" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: "Grupa", "Grupa Producentów", "Strona" "Spółka", "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] 2018r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora K – P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ I instancji" lub "Dyrektor Oddziału") z dnia [...] 2017r. nr [...], o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie Grup Producentów Rolnych w okresie od dnia [...] 2015 r. do [...] 2016 r. tj. za czwarty rok korzystania z pomocy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Grupa producentów "Z– D" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. została w dniu [...] 2012r. zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym przez Sąd Rejonowy w T., VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...], a w dniu [...] 2012r. na mocy decyzji [...] Marszałka Województwa K-P wpisana do rejestru Grup Producentów Rolnych.
Grupę utworzyło 5 członków – producentów prowadzących działalność rolniczą w zakresie produkcji indyków w grupie produktów "drób żywy, mięso lub jadalne podroby drobiowe: świeże, chłodzone i mrożone – indyki": A.K., D. K., M. K.i, A. K. i K. K,. Każdy z członków Grupy Producentów Rolnych został poddany sprawdzeniu pod kątem przynależności do innej Grupy Producentów Rolnych w tej samej Grupie produktów oraz braku posiadania renty strukturalnej. W związku z poszerzonym obszarem kontroli, Grupa została poddana sprawdzeniu czy nie została sztucznie utworzona w celu uzyskania korzyści materialnych w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013.
W dniu [...] 2016 r. Grupa złożyła Wniosek o płatność w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 za okres od [...] 2015 r. do [...] 2016 r. wykazując wartość rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów w wysokości 7 723 018,71 zł. Zgodnie z Wykazem faktur VAT i rachunków, nabywcami produktów, ze względu na które Grupa została utworzona, były: A. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o. Sp. k., I.M. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe I.-M. Sp. z o.o. Sp.k., Przedsiębiorstwo Produkcyjne Usługowo-Handlowe P. Sp. z o.o., [...] H. R., [...] w S. Sp. z o.o.
Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. wezwano Grupę do złożenia dokumentów dotyczących okoliczności jej utworzenia oraz rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w zakresie produkcji indyków przez A. K., D. K., M. K., A. K. oraz K. K..
W związku z nieprawidłowościami w złożonym wniosku i załącznikach do Grupy Producentów w dniu [...] 2016 r. zostało wystosowane wezwanie do złożenia wyjaśnień.
W wezwaniu do złożenia wyjaśnień Grupa Producentów "Z. – D." Sp. z o. o., z siedzibą w Z. została zobligowana do dostarczenia dokumentów dot. wykazania, iż działalność A. K., D.K., K. K. i M. K. nie opiera się na prowadzonych dla nich usługach przez dominujących pod względem produkcyjnym członków Grupy oraz świadczących o posiadaniu przez ww. innej infrastruktury technicznej oprócz użyczonej na podstawie umów z dnia [...] 2012 r. W wezwaniu wniesiono również o wskazanie użytkownika lub posiadacza kurnika K2 oraz K3 położonego w Z., będącego własnością A.K. przed dniem [...] 2012 r. wraz z dokumentami.
W dniu [...] 2017 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wpłynęły wyjaśnienia Grupy i korekta wniosku o płatność. Strona wskazała, iż z uregulowań prawnych nie wynika, że wszyscy członkowie Grupy mają mieć jednakową pozycję ekonomiczną i status w grupie. Przedłożyła faktury zakupu piskląt, paszy, opału (ekogroszek), sprzedaży żywca indyczego dotyczące M. K., D. K. i A. K. oraz umowę współpracy określającą warunki odbioru odpadów produkcyjnych z ferm drobiu z dnia [...] 2016 r. dotyczącą A. K.. Grupa przedłożyła umowę dzierżawy z dnia [...] 2014 r. dotyczącą zabudowanej nieruchomości w miejscowości O. gmina L. zawartą pomiędzy L. G.a K. K i oświadczyła, że od [...] 2014 r. A. K. i K. K.i prowadzą hodowlę indyków na powierzchni wskazanej w przedmiotowej umowie oraz od [...] 2015 r. w dwóch innych nowo wybudowanych kurnikach o powierzchni po 1400 m3 każdy. Ponadto Grupa wskazała, że D. K. i M. K. nie posiadają innej infrastruktury technicznej poza kurnikami użyczonymi na podstawie umów z dnia [...] 2012 r.
Strona dostarczyła również dokumenty potwierdzające powiększenie bazy produkcyjnej A. K. : zaświadczenie o zakończeniu budowy z dnia [...] 2013 r. wykonanej na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] 2006 r. oraz zaświadczenie o zakończeniu budowy z dnia [...] 2014 r. wykonanej na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] 2013 r., a także zestawienie obrazujące zwiększenie infrastruktury technicznej przez A. K. od 3280 m2 w 2012 roku do 6920 m2w 2016 roku. Grupa oświadczyła, że umowa zawarta w dniu [...] 2012r., pomiędzy K. K. a A. K. od [...] 2014r.jest nieaktywna, gdyż K.l K. od tego czasu prowadzi hodowlę indyka we własnych obiektach, natomiast treść aktów notarialnych, pozostałych oraz innych dokumentów dopuszczonych na podstawie postanowienia nr [...] nie uległa zmianie.
Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. odmówił Grupie przyznania pomocy.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Grupa Producentów "Z.-D." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. została w dniu [...] 2012 r. zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym przez Sąd Rejonowy w T. VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, a w dniu [...] 2012 r. na mocy decyzji nr [...] Marszalka Województwa K. P. wpisana do rejestru Grup Producentów Rolnych. Członkowie Grupy są ze sobą spokrewnieni. A. K. i K. K. są małżeństwem nieposiadającym rozdzielności majątkowej, natomiast A. K. jest siostrą A. K. oraz matką D. K. i M. K.
Ustalono, że trzech członków Grupy Producentów na dzień zawiązania Grupy było producentami rolnymi, tj. A. K., oraz wspólnie A. K. i K.K. W celu utworzenia minimalnej liczby członków wymaganej do zawiązania Grupy dokonano podziału bazy produkcyjnej A. K. na bazę produkcyjną D.K. i M. K. (kurnik nr K2) oraz A. K. i K. K. (kurnik nr K3).
Wskazano, iż małżeństwo A. K. i K. K. nie posiada rozdzielności majątkowej. Ww. prowadzą wspólnie chów kurczaków, natomiast chów indyka do[...] 2014 r. prowadzili w całości oddzielnie na podstawie umów użyczenia kurnika. Od [...] 2014 r. A. K. chów indyków prowadzi samodzielnie w kurniku użyczonym na podstawie umowy z dnia [...] 2012 r. oraz wspólnie z mężem K. K. w budynku użyczonym na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] 2014 r. oraz od [...] 2015 r. w dwóch nowych kurnikach będących własnością A. K. i K. K. Ponadto członkowie Grupy D. K., A. K., K. K. oraz M. K. rozliczają energię elektryczną ryczałtowo po otrzymaniu końcowego rozliczenia za rok, natomiast opał zakupują we własnym zakresie. Członkowie Grupy są rolnikami ryczałtowymi i nie posiadają dokumentów poświadczających transakcje zakupu środków do dezynfekcji, natomiast prace w użyczonych kurnikach wykonują samodzielnie. Podniesiono, iż "Z.-D." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. wskazała, iż poza A. K. pozostali członkowie rozpoczęli chów indyka dopiero po utworzeniu Grupy podając następujące daty rozpoczęcia tuczu indyków w Grupie: D. K.: [...] 2013 r.; A. K.: [...] 2013 r.; K. K.: [...] 2013 r.; M. K.: [...] 2013 r.; A. K.: [...] 2012 r.
Ponadto ustalono, że w stosunku do:
A. K. - datą rozpoczęcia prowadzenia działalności wskazaną w rejestrze zakładów produkcji drobiu prowadzonym przez Główny Inspektorat Weterynarii jest [...] 1999 r., posiada weterynaryjny numer identyfikacyjny [...] na prowadzenie działalności w zakresie tuczu indyków rzeźnych, pod adresem Z., L., dz. nr [...] w kurniku oznaczonym nr K1;
K. K. - datą zatwierdzenia stwierdzenia siedziby stada brojlerów zgodnie z rejestrem zakładów produkcji drobiu prowadzonym przez Główny Inspektorat Weterynarii jest [...] 2012r., datą zatwierdzenia siedziby stada indyków rzeźnych, zgodnie z rejestrem zakładów produkcji drobiu prowadzonym przez Główny Inspektorat Weterynarii jest [...] 2013r., posiada weterynaryjny numer identyfikacyjny [...] na prowadzenie działalności w zakresie tuczu indyków rzeźnych, pod adresem Z., L., posiada umowę użyczenia kurnika zawartą z A. K. z dnia [...] 2012 r., nr [...], w kurniku oznaczonym nr K3 o pow. 750 m2 zgodnie z harmonogramem: od [...] 2013 r. do [...] 2013 r.; od [...] 2014 r. do [...] 2014 r.; od [...] 2015 r. do [...] 2015 r.; od [...] 2016 r. do [...] 2016 r.; od [...] 2017 r. do [...] 2017 r., posiada umowę dzierżawy gruntu wraz z zabudowaniami o pow. 1,3922 ha zawartą z L. G. dnia [...] 2014 r., nr [...]
A. K. - datą zatwierdzenia siedziby stada indyków rzeźnych zgodnie z rejestrem zakładów produkcji drobiu prowadzonym przez Główny Inspektorat Weterynarii jest [...] 2013 r., posiada weterynaryjny numer identyfikacyjny [...] na prowadzenie działalności w zakresie tuczu indyków rzeźnych, pod adresem [....], posiada umowę użyczenia kurnika zawartą z A. K. z dnia [...] 2012 r., nr [...], w kurniku oznaczonym nr K3 o pow. 750 m2 zgodnie z harmonogramem: od [...] 2013 r. do [...] 2013 r.; od [...] 2014 r. do [...] 2014 r.; od [...] 2015 r. do [...] 2015 r.; od [...] 2016 r. do [...] 2016 r.; od [...] 2017 r., do [...] 2017 r.;
D. K. - datą zatwierdzenia siedziby stada indyków rzeźnych zgodnie z rejestrem zakładów produkcji drobiu prowadzonym przez Główny Inspektorat Weterynarii jest [...] 2013 r., posiada weterynaryjny numer identyfikacyjny [...]na prowadzenie działalności w zakresie tuczu indyków rzeźnych, pod adresem [...], posiada umowę użyczenia kurnika zawartą z A. K. z dnia [...] 2012 r., nr [...], w kurniku oznaczonym nr K2 o pow. 600 m2 zgodnie z harmonogramem: od [...] 2013 r. do [...] 2013 r.; od [...] 2014 r. do [...] 2014 r.; od [...] 2015 r. do [...] 2015 r.; od [...] 2016 r. do [...] 2016 r.; od [...] 2017 r. do [...] 2017 r.;
M. K. - datą zatwierdzenia siedziby stada indyków rzeźnych zgodnie z rejestrem zakładów produkcji drobiu prowadzonym przez Główny Inspektorat Weterynarii jest [...] 2013r., posiada weterynaryjny numer identyfikacyjny [...] na prowadzenie działalności w zakresie tuczu indyków rzeźnych, pod adresem [...], posiada umowę użyczenia kurnika zawartą z A. K. z dnia [...] 2012 r., nr [...], w kurniku oznaczonym nr K2 o pow. 600 m2 zgodnie z harmonogramem: od [...] 2013 r. do [...] 2013 r.; od [...] 2014 r. do [...] 2014 r.; od [...] 2015 r. do [...] 2015 r.; od [...] 2016 do [...] 2016 r.; od [...] 2017 r. do [...] 2017 r.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ dokonał weryfikacji poszczególnych członków Grupy Producentów Rolnych w odniesieniu do potencjalnego ryzyka stworzenia przez Grupę sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej.
Ustalono, że w celu spełnienia wymogu posiadania własnej bazy produkcyjnej przez poszczególnych członków Grupy, nastąpiło podpisanie umów użyczenia kurników należących do jednego z członków Grupy, tj. A. K. w miejscowości Z.. Organ zauważył, iż dzięki użyczeniu tychże kurników czterech członków uzyskało miejsce do prowadzenia produkcji indyków. Działanie to miało na celu wykazanie samodzielnego prowadzenia produkcji przez członków K. i A. K. oraz M. K. i D. K., a przede wszystkim posiadanie przez te podmioty własnego zaplecza produkcyjnego. Grupa poinformowała, że małżeństwo K. i A. K. prowadzi wspólnie produkcję kurczaków w miejscowości O.
Wskazano, że A. K., D. K. i M. K. rozpoczęli prowadzenie produkcji indyków po okresie wpisu do rejestru Grup Producentów Rolnych, Grupy "Z-D" Sp. z o. o. z siedzibą w Z. tj. [...] 2012 r., co wskazuje, że wyżej wymienieni członkowie nie prowadzili produkcji historycznej sprzed zawiązania się Grupy.
Podkreślono, iż baza produkcyjna A. K., jednego z przyszłych członków Grupy została podzielona, poprzez zawarcie umów bezpłatnego użyczenia, na potrzeby spełnienia jednego z wymogów utworzenia Grup Producentów Rolnych, a mianowicie uzyskania minimalnej liczby członków.
Ponadto w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, jak wskazano że A. K. i K. K.i są małżeństwem nie posiadającym rozdzielności majątkowej. Z wyjaśnień złożonych do Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wynikało, że małżeństwo K. wspólnie prowadzi chów kurcząt w kurniku, który znajduje się w miejscowości O. , gmina L. natomiast chów indyka, każdy z małżonków prowadzi oddzielnie według umów użyczenia kurników.
Zdaniem organu, struktura produkcyjna, członkowska i uwarunkowania związane z powstaniem i prowadzoną działalnością GP wskazują, iż nie realizowała ona celu, dla którego została utworzona, a w szczególności celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.
Podkreślono, że produkcja A. K. uległa rozdrobnieniu pomiędzy cztery podmioty – A. K. i K. K. oraz D. K. i M. K., nie zaś koncentracji, stanowiącej cel działania "Grupy Producentów Rolnych", co wskazuje na stworzenie przez Grupę sztucznych warunków, celem uzyskania płatności.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, iż sposób organizacji produkcji, który został przyjęty w Grupie, przemawia za tym, że jej funkcjonowanie zdeterminowane jest możliwością uzyskania wsparcia dla Grup Producentów rolnych w ramach środków finansowych przewidzianych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie zaś potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu oraz centralizacji sprzedaży. Podkreślono, iż użyczenie przez A. K. własnej infrastruktury w postaci kurników na potrzeby innych członków GP, którzy nie posiadając własnych obiektów,nie ma nic wspólnego z koncentracją procesu produkcyjnego. Stwierdzono, iż A.K. użyczając kurniki innym członkom Grupy zrezygnowała z częściowego prowadzenia własnej produkcji. Zdaniem organu taka metoda nie wpływa na zwiększenie potencjału produkcyjnego, a wręcz przeciwnie na jego zmniejszenie. Wobec powyższego uznano, że Grupa "Z-D" Sp. z o. o. z siedzibą w Z. nie spełniła celów, dla których powinna być powołana z uwzględnieniem przepisów.
W ocenie organu, Grupa nie spełniła celu zakreślonego w art. 35 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. (Dz.U. L 277 z 21 października 2005 r.) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000r. o Grupach Producentów Rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, w odniesieniu do koncentracji podaży, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, organizowania sprzedaży produktów rolnych. W okresie zakreślonym przepisem art. 35 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, zgodnie z którym wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której Grupa Producentów została uznana, celowość wsparcia musi dotyczyć Grupy rozumianej jako przedsiębiorcy utworzonego przez producentów danego produktu rolnego, spełniającego szczegółowe wymogi zakreślone w przepisach szczególnych.
Wskazano, że działanie jest przeznaczone dla Grup Producentów Rolnych, zakładanych w celu wspólnego dostosowania standardów produkcji przez członków takich Grup oraz wykształcenia systemu wspólnej sprzedaży produktów - m.in. centralizacji sprzedaży, przygotowania sprzedaży, konfekcjonowania, dostawy do hurtowni oraz ustanowienia wspólnych zasad w zakresie zapewniania Informacji nt. produkcji, szczególnie w odniesieniu do zbiorów (plonów) i dostępności danych produktów rolnych. Struktura produkcyjna, członkowska i uwarunkowania związane z powstaniem i prowadzoną działalnością Grupy wskazują, iż nie została ona utworzona w celu operacji zakreślonych przepisami prawa. W ocenie organu niezasadnym jest wydatkowanie środków publicznych, których celem jest ułatwienie tworzenia i działalności administracyjnej podmiotu w postaci Grupy, podmiotowi, który nie prowadzi działalności zgodnej z celami danego systemu wsparcia.
Organ wyjaśnił, iż Rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dnia 23 grudnia 1995r.), stanowi w art. 4 ust. 3, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Uznano, iż Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie jej niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wskazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z produkcją jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunków zawartych w/w art. dotyczącym wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.
Reasumując w przedmiotowej sprawie organ stwierdził zaistnienie przesłanek z przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dnia 23 grudnia 1995 r.), zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Wykładania przepisów prawa obowiązujących dla działania "Grupy Producentów Rolnych", nie może być dokonywana w sprzeczności do regulacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, gdzie wskazano w sposób nie budzący wątpliwości, że działanie to ma na celu wykazanie korzyści z koncentracji produkcji i wspólnego współdziałania producentów z danego sektora, wykazania możliwości uzyskania lepszej sytuacji konkurencyjnej w przypadku współdziałania rozdrobnionych producentów, poprzez wykazanie znaczenia kryterium wielkości sprzedaży lub obrotów Grupy w powiązaniu z liczbą jej członków. Biorąc tak zakreślone cele tego działania, stwierdzono, że "Z-D" Sp. z o. o. z siedzibą w Z., stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności.
Podniesiono, iż w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że gdyby członkowie Grupy "Z-D" Sp. z o.o. nie stworzyli "nowych warunków" funkcjonowania Grupy Producentów poprzez podział bazy produkcyjnej A.K. to korzyści finansowych z tytułu programu pomocowego nie mogliby oczekiwać, gdyż Grupa Producentów nie spełniałaby minimalnej liczby członków (5 producentów drobiu). W tej sytuacji oczywistym jest zdaniem organu, że powołanie Grupy Producentów miało na celu jedynie uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego niezgodnego z założeniami działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego PROW 2007-2013.
Decyzją z dnia [...] 2018 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR wskazał, że postępowanie w sprawie wsparcia finansowego w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 prowadzone jest zgodnie z zapisami rozporządzenia wykonawczego. Grupa Producentów Rolnych uzyskuje wpis do Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez właściwego marszałka województwa (obecnie właściwego Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego). Następnie zgodnie z § 3 ust 3 rozporządzenia wykonawczego Grupa Producentów Rolnych składa wniosek o przyznanie pomocy finansowej w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu Grupy, do rejestru właściwego, ze względu na siedzibę Grupy do dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie pomocy finansowej dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy. Następnie Grupa Producentów Rolnych składa wniosek o płatność, Postępowanie takie jest zgodne z art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy PROW, art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011, § 4 rozporządzenia wykonawczego, oraz art. 104 Kpa.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc udzielana jest Grupie Producentów Rolnych prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru Grup Producentów Rolnych, zgodnie z przepisami ustawy o GPR. Natomiast na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc dla Grupy Producentów Rolnych wypłacana jest w formie rocznych płatności obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez Grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie do rejestru Grup.
Natomiast realizacją uprawnień z tytułu przyznanej pomocy są środki finansowe wypłacane w formie corocznych płatności, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzania wykonawczego.
Postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie Grup Producentów Rolnych. Tak więc, składając wnioski o płatność, ARiMR wszczyna nowe postępowanie administracyjne i w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji spełniania przez Grupę warunków formalnych przyznania płatności tj. czy Grupa spełnia warunki przyznania pomocy. Mając na uwadze powyższe, fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym pięcioletnim okresie na który pomoc została przyznana.
Podkreślił, iż dopiero wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów na podstawie, który ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie stworzenia sztucznych warunków przez Stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest kontrola, m.in. w siedzibie Grupy, podczas której sprawdzane są dokumenty do których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Tym samym, brak jest możliwości, aby przed rozpatrzeniem dostarczanych do wniosku o płatność dokumentów ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności świadczących o stworzeniu sztucznych warunków przez Stronę.
Wskazał, iż organ dokonujący płatności (organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) ma obowiązek badać, czy w kolejnym roku spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części pomocy. Sam fakt pozostawania w rejestrze. Grup, nie może stanowić wystarczającego warunku do uzyskania płatności. Wskazane okoliczności dotyczące niespełnienia przez Grupę warunków art. 2 i art. 3 ustawy, są jedną z przesłanek wskazujących na fakt stworzenia przez Stronę sztucznych warunków, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011".
Organ odwoławczy zauważył, że skoro pomoc przyznawana jest dla Grupy Producentów, a Grupa utworzona jest zasadniczo dla wzmocnienia pozycji pojedynczych producentów na rynku, zaś członkowie Grupy tuż przed założeniem Grupy rozpoczynają prowadzenie działalności, wraz z utworzeniem Grupy następuje rozdrobienie produkcji jednego członka Grupy kosztem innych, to zasadny jest wniosek, że warunki dla uzyskania pomocy związanej z rejestracją Grupy Producenckiej zostały sztucznie stworzone. Pomoc udzielana jest bowiem wówczas, gdy Grupa nie tylko jest zarejestrowana ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.
W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydając zaskarżoną decyzję, w sposób wyczerpujący rozpatrzył całość zebranego materiału dowodowego w sprawie i w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazał, iż podział bazy produkcyjnej A. K. , poprzez użyczenie części swoich obiektów pozostałym członkom i wykreowanie w ten sposób dodatkowych podmiotów miało na celu jedynie spełnienie wymogu określonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i Grup produktów, dla których mogą być tworzone Grupy Producentów Rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków Grupy Producentów Rolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 642) zgodnie z którym, minimalna liczba członków Grupy zajmującej się produkcją drobiu, powinna wynosić 5 producentów.
Prezes ARiMR nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji zarówno art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego, systemu wsparcia. Przesłanką zastosowania w/w przepisu, jest stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności oraz wykazanie celu jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Wykazane w decyzji organu I instancji okoliczności: rozpoczęcie prowadzenia działalności nadzorowanej przez członków Grupy bezpośrednio przed dniem utworzenia Grupy, rozdrobnienie produkcji poprzez wydzierżawienie części swojego gospodarstwa innym członkom Grupy, powiązania osobowe, pozwalają w sposób nie budzący wątpliwości uznać prawidłowość zastosowania w/w przepisu przez organ I instancji.
Podkreślono, iż art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 należy interpretować w taki sam sposób jak zastąpiony art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
Zaznaczono, iż jak wskazano to w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 września 2013 r., w sprawie Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencija [C434/12], art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego oraz subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do organów rozstrzygających w sprawie należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W ramach drugiego elementu natomiast, należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taką płatność zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
W ocenie organu administracji obie kwestie zostały w analizowanej sprawie wyjaśnione i uzasadnione, a organ I instancji zasadnie odmówił Grupie przyznania pomocy finansowej na wsparcie Grup Producentów Rolnych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję "Z. " Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
1. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; zwanej dalej k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na zarzuceniu Spółce tworzenia sztucznych warunków do otrzymania środków finansowych w sytuacji, gdy:
- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po kontroli przeprowadzonej w czasie rozpatrywania wniosku o płatność za pierwszy rok działalności Grupy zdawała sobie sprawę z okoliczności podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie chowu indyków przez poszczególnych producentów i jednocześnie stwierdziła, że spełnia wymogi określone w ustawie z dnia 15 września 2000r. o Grupach Producentów Rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 88 poz. 983 z późn. zm.) oraz wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2011r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz.U. Nr 62.318 z późn. zm.),
- wcześniejsza ocena struktury organizacyjnej i funkcjonowania Spółki dokonana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w pierwszym roku działalności (zwłaszcza w zakresie powiązań rodzinnych członków Grupy, podstaw prawnych władania obiektami produkcyjnymi przez członków Grupy) nie budziła jej żadnych zastrzeżeń, tym samym działania i decyzje podejmowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utwierdzały Spółkę w przekonaniu, że otrzyma ona płatność również za czwarty rok działalności jako Grupa Producentów Rolnych, bowiem jej struktura organizacyjna i sposób funkcjonowania nie zmieniły się w czwartym roku działalności w stosunku do lat poprzednich (w szczególności do roku pierwszego), wbrew twierdzeniom Organu II instancji;
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k, p. a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na:
- rozstrzygnięciu sprawy bez dostatecznego uwzględnienia istotnych okoliczności sprawy, tj. przez brak nadania właściwej (mającej wpływ na rozstrzygnięcie merytoryczne zaskarżonej decyzji) mocy dowodowej następującym istotnym okolicznościom sprawy, tj.:
a) faktu, że przed zarejestrowaniem Grupy każdy z członków prowadził działy specjalne produkcji rolnej - chów indyków;
b) faktu, że przed zarejestrowaniem Grupy każdy z członków posiadał numer weterynaryjny;
c) faktu, że przed zarejestrowaniem Grupy każdy z członków dysponował infrastrukturą techniczną pozwalającą na samodzielne prowadzenie przez niego działalności produkcyjnej;
d) także, że w 2015 r. dwoje z członków (A. K. i K. K.) uruchomili nowe, własne obiekty do produkcji indyków, inny członek (A. K. zmodernizowała swój obiekt i powiększyła go w 2014 r.), pozostali członkowie planują pozyskanie własnych obiektów;
e) braku wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn funkcjonowania Spółki w takiej, a nie innej strukturze organizacyjnej, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu I instancji (powielone przez Organ II instancji), iż powiązania rodzinne członków Grupy same w sobie świadczą o stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności;
3. art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ II instancji odmówił przyznania Spółce środków finansowych za czwarty rok działalności jako Grupa Producentów Rolnych, przejawiające się w szczególności w tym, iż organ II instancji nie odniósł się w sposób wyczerpujący do twierdzeń, wyjaśnień i dowodów Spółki składanych w toku postępowania administracyjnego, jak również, że nie wyjaśnił on dostatecznie przyczyn, dla których uznał, iż Spółka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności ograniczając się jedynie do subiektywnych ocen organu nie popartych zgromadzonymi w sprawie dowodami nie wskazując przy tym, konkretnych okoliczności świadczących o stworzeniu sztucznych warunków, zaś w uzasadnieniu organ nie odniósł się do dowodów i twierdzeń Grupy ograniczając się jedynie do ich przywołania;
4. art. 16 § 1 oraz art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j, Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej jako: k.p.a.) poprzez naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnej oraz zasady związania organu wydaną decyzją nr [...] o przyznaniu Spółce pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" w okresie od [...]2012 r. do [...] 2017 r. (decyzja ta stała się ostateczna), poprzez pominięcie mocy wiążącej decyzji o przyznaniu pomocy w postępowaniu w sprawie wypłaty pomocy,
5. art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1856, dalej jako: "PROW") w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 PROW poprzez nie wykazanie, że strona stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności sprzecznej z celami systemu wsparcia Grup Producentów Rolnych, o których mowa w treści art. 4 pkt 8 rozporządzenia nr 65/2011.
II. przepisów prawa materialnego:
- art. 4 pkt. 8 rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL. 2011.25.8) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność Strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania pomocy;
- art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. WE L 277/1 Nr 277, poz. 1 ze zm.) poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez Stronę nie korespondują z celami określonymi w powołanym przepisie;
- art. 35 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r., poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie Spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie Grup Producentów Rolnych za czwarty rok działalności, mimo że Spółka spełnia wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej;
Mając powyższe na względzie, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz orzeczenie na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a, zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.
Wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
a) protokołu kontroli problemowej przeprowadzonej w Grupie Producentów "Z. " sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Z. z dnia [...] 2014 r., na okoliczność kontroli Grupy przy rozpatrywaniu wniosku o płatność Grupy za pierwszy rok działalności, stwierdzenia prawidłowości działania Grupy, samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej przez członków Grupy, zgodnie z przepisami dotyczącymi funkcjonowania Grup Producentów Rolnych, produkcji przez członków Grupy produktów, ze względu na które Grupa została uznana,
b) raportu czynności kontrolnych - kontrola na miejscu Grupy Producentów Rolnych [...], "Z. " sp. z o.o., [...] 2014 r., na okoliczność kontroli Grupy przy rozpatrywaniu wniosku o płatność Grupy za pierwszy rok działalności, stwierdzenia prawidłowości działania Grupy, samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej przez członków Grupy, zgodnie z przepisami dotyczącymi funkcjonowania Grup Producentów Rolnych, produkcji przez członków Grupy produktów, ze względu na które Grupa została uznana,
c) raportu i czynności kontrolnych - kontrola na miejscu członka Grupy producentów rolnych [...], M. K. - na okoliczność kontroli tego członka przez kontrolerów z ramienia ARiMR i nie stwierdzenia żadnych uchybień,
d) decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2014 r. nr [...] o przyznaniu środków finansowych z tytułu pomocy finansowej Spółce za pierwszy rok działalności, na okoliczność przyznania pomocy finansowej Grupie za pierwszy rok działalności, prawidłowości funkcjonowania Grupy, prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji i sprzedaży indyków, przyznania prowadzenia przez Grupę działalności zgodnie z celami, dla których tworzone są Grupy Producentów Rolnych,
e) decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] 2015 r. o uchyleniu decyzji o znaku [...] z dnia [...] 2015 r. stwierdzającej niespełnienie przez Grupę warunków określonych w art. 2 oraz art. 3 ustawy o Grupach Producentów Rolnych oraz wykreślającą Stronę z rejestru grup producentów rolnych, na okoliczność potwierdzenia przez Marszałka Województwa prawidłowości utworzenia Grupy, zarówno pod względem założenia Grupy, jak i pod względem możliwości jej założenia spośród danych producentów rolnych.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wnoszono o to w skardze.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] 2017r. o odmowie przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 tj. za okres od dnia[...]2015r. do dnia [...] 2016 r. tj. za czwarty rok korzystania z pomocy.
Zasady organizowania się producentów rolnych w Grupy Producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z dnia 15 września 2000r. o Grupach Producentów Rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88 poz. 983 ze zm.), dalej: "ustawa o GPR".
Stosownie do art. 2 tej ustawy osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w Grupy Producentów Rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.
W art. 3 ustawy określono szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez Grupę Producentów Rolnych. Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "Grupy Producentów Rolnych", którym w ramach tego programu przyznawana jest pomoc finansowa. Zasady realizacji programu na terytorium RP, w tym w odniesieniu do Grup Producentów Rolnych, reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 r. poz. 1856), dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich". W art. 10 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r., str. 1) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.), dalej: "rozporządzenie GPR".
Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia GPR pomoc jest udzielana Grupie Producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru Grup Producentów Rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, (obecnie właściwego Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego) została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.
W myśl § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez Grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie Grupy do rejestru. Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania Grupy Producentów Rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do właściwego rejestru.
Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru Grup Producentów Rolnych oraz czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.
Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi. Zadaniem ARiMR było zatem zbadanie, czy wnioskodawca spełnił kryteria przyznania pomocy oraz czy przyznanie
pomocy wnioskodawcy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 i rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (...), dalej: "rozporządzenie Nr 1306/2013".
Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia Grup Producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej Grup Producentów do celów:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich Grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków Grupy.
Zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Z treści powołanego przepisu wynika, że prowadząc postępowanie, w ramach pierwszego elementu, należy rozważyć obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFR na rzecz ROW (EFRROW). W ramach drugiego elementu należy rozważyć obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu EFRROW ubiegający się o taką płatność, zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie można oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C434/12 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazał, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taka pomoc, jednak przy braku uwzględniania innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Wykładnia zawarta we wskazanym wyroku ma również zastosowanie na gruncie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest zatem ustalenie przez organ trzech przesłanek, a mianowicie stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, wykazanie celu w postaci woli uzyskania takich korzyści, wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami wsparcia.
W rozpoznawanej sprawie, co należy podnieść, organ zasadnie wskazał, że postępowanie w sprawie wsparcia finansowego w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 udzielane jest zgodnie z zapisami rozporządzenia wykonawczego. Grupa producentów rolnych uzyskuje wpis do Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez właściwego marszałka województwa (obecnie właściwego Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku. Rolnego). Następnie zgodnie z § 3 ust 3 rozporządzenia wykonawczego Grupa Producentów Rolnych składa wniosek o przyznanie pomocy finansowej w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu Grupy do rejestru właściwego, ze względu na siedzibę Grupy do dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie pomocy finansowej dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy. Następnie Grupa Producentów rolnych składa wniosek o płatność. Postępowanie takie jest zgodne z art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy PROW, art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 § 4 rozporządzenia wykonawczego, oraz art. 104 Kpa.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc udzielana jest Grupie Producentów Rolnych prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru Grup Producentów Rolnych, zgodnie z przepisami ustawy o GPR. Natomiast na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc dla Grupy Producentów Rolnych wypłacana jest. w formie rocznych płatności obejmujący okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez Grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie do Rejestru Grup.
Natomiast realizację uprawnień z tytułu przyznanej pomocy są środki finansowe wypłacane w formie corocznych płatności, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.
W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydając zaskarżoną decyzję, w sposób wyczerpujący rozpatrzył całość zebranego materiału.
Jednakże jak wynika to z akt sprawy decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] 2012, Marszałek Województwa [...] stwierdził spełnienie przez "Z. " sp. z o.o. warunków określonych w art. 3 oraz przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o Grupach Producentów Rolnych i ich związkach i dokonał wpisu Grupy do rejestru Grup (k. 91 akt admin.).
Następnie postanowieniem z dnia [...]2015 r. (nr [...]) na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Marszałek ten wznowił postępowanie administracyjne wobec Grupy w sprawie wpisania jej do rejestru Grup Producentów Rolnych (k. 90 akt admin.).
Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] wydany na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, Marszałek Województwa [...] uchylił decyzję [...] z dnia [...] 2012 r. oraz stwierdził nie spełnianie przez "Z. " Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Z. warunków określonych w art. 2 oraz w art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000r. o Grupach Producentów Rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88,poz. 983 z późn. zm.) i wykreślił podmiot "Z. " Sp. z o.o. z rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa, dla produktu drób żywy, mięso lub jadalne podroby drobiowe: świeże, chłodzone i mrożone – indyki (k. 86-87 akt admin.).
Decyzja ta następnie decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2015r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 kpa na skutek odwołania wniesionego przez Skarżącą została uchylona w całości i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Akta sprawy przekazano Marszałkowi Województwa [...] pismem z dnia [...] 2015 r. (k.80 akt adm.).
27 października 2015 r. Marszałek Województwa [...] wskazując za podstawę art. 155 kpa uchylił decyzję [...] z dnia [...] 2015 r. uchylającą decyzję znak: [...] z dnia [...] 2012 r. stwierdzającą niespełnianie przez Grupę Producentów Rolnych "Z." sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Z. warunków określonych w art. 2 oraz w art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o Grupach Producentów Rolnych i ich związkach o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 88, poz. 983 z późn. zm.) oraz wykreślającą podmiot "Z-D" Sp. z o.o. z siedziba w miejscowości Z., wpisany do rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez marszałka województwa dla produktu: drób żywy, mięso lub jadalne podroby drobiowe: świeże, chłodzone i mrożone – indyki.
Oznacza to, iż stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony i nie poddaje się ocenie Sądu, bowiem Marszałek Województwa [...] , decyzją z dnia [...] 2015 r. uchylił uchyloną już przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] 2015 r. decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] 2015 r. Tym samym na obecnym etapie postępowania brak jest elementu warunkującego przyznanie pomocy Grupie skoro postanowieniem z dnia [...] 2015 r. wznowiono postępowanie w sprawie wpisania Grupy do rejestru Grup Producentów Rolnych, decyzja z dnia [...] 2015 r. została dwukrotnie uchylona, a sprawa ponownie nie rozpoznana zgodnie z decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2015 r.
Stwierdzenie przez organ, czy doszło do sztucznego stworzenia przez skarżącą warunków do uzyskania płatności, zgodnie z powołanymi regulacjami możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń zmierzających do uzyskania płatności oraz decyzji organów wydawanych w przedmiotowej sprawie.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, w ponownym postępowaniu należy ustalić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy przyznania pomocy. Na tym etapie postępowania bowiem odniesienie się do zarzutów skargi jest przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawione wywody.
Nadmienić też należy, iż pełnomocnik Skarżącego wnosił o dopuszczenie dowodu z dokumentów, składając kserokopie dokumentów nie poświadczone za zgodność z oryginałem, bądź kserokopie wcześniej poświadczonych za zgodność z oryginałem decyzji. Tym samym nie mogą one stanowić przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego dowodu z dokumentów.
Mając powyższe nie uwzględnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak punkcie 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie 2 wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło