V SA/Wa 58/12

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego represjonowanie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z. B. wystąpił z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 11.04.2012 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, posiada dom o pow. [...] m2 (dożywotnio), natomiast nie posiada nieruchomości rolnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada oszczędności pieniężne w wysokości 6.800 zł. W rubryce numer 10 wniosku wskazał, iż uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości 3.732,71, 97 zł brutto, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wysokości 1.074,95 zł. Wskazał ponadto, iż w domu zamieszkuje tylko z żoną i ponosi koszty remontów, jak również to, że są inwalidami I grupy. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Za przyjęciem podjętego rozstrzygnięcia przemawiają niżej wyłuszczone okoliczności, jakie zauważyć należało rozpoznając wniosek strony. Po pierwsze nie można przyjąć, by rodzina skarżącego znajdowała się w stanie ubóstwa, skoro małżonkowie posiadają stałe źródła dochodów z tytułu emerytury w łącznej wysokości 4.807,66 zł, co powoduje, iż nie można zaliczyć ich do kategorii osób które nie posiadają środków na utrzymanie. Po drugie, wnioskodawca oświadczył, iż posiada zasoby pieniężne w postaci oszczędności, których wysokość nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. W tym miejscu podkreślić należy, iż prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie kosztów postępowania przed sądem nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Posiadanie przez skarżącą stronę majątku w ustalonym zakresie wyłącza natomiast możliwość przyznania jej prawa pomocy. Zauważyć zatem należy, iż skarżący – jak sam wskazuje we wniosku – posiada środki pieniężne w kwocie 6.800 zł, które stanowią oszczędności a nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), wobec czego dopuścić należy twierdzenie, że ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego nie spowodują uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Przywołać dodatkowo wypada stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 (dostępne w Internecie na stronie www.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu oraz posiadanie zaoszczędzonych środków pieniężnych przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku". Poglądy te znajdują odpowiednie zastosowanie w stanie faktyczny niniejszej sprawy. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.