V SA/Wa 590/07

Sygn. akt V SA/Wa 590/ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędzia WSA Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem oznaczonym datą 24 lipca 2006 r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia 24 sierpnia 2006 r. K. P. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej ZUS) oddział w T. o umorzenie należności ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 06.1999-09.2001 r. w kwocie 2.354,14 zł. Wnioskodawczyni w uzasadnieniu wyjaśniła, że w dniu 1 czerwca 1997 r. będąc emerytką rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazała, iż rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej nie wiedziała i nie została w odpowiednim czasie poinformowana, o obowiązku opłacania składki na ubezpieczenia zdrowotne. Wnioskodawczyni wskazywała, iż w 1994 r. zgodnie z decyzją Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwanej dalej KRUS), powiadomiona została, iż nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. K. P. wniosek swój motywowała również, złym stanem swojego zdrowia oraz trudną sytuacją finansową spowodowaną niską kwotą otrzymywanego świadczenia z KRUS i niewielkimi dochodami z prowadzonej działalności gospodarczej. Od 11 stycznia 2006 r. wnioskodawczyni posiada orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Źródło utrzymania K. P. stanowi świadczenie z KRUS w wysokości 611,77 zł miesięcznie netto oraz zasiłek pielęgnacyjny z MOPR w wysokości 153 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała także, iż otrzymuje jeszcze dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który przeznaczany jest na bieżące utrzymanie. Ponadto pomocy finansowej udzielają wnioskodawczyni córka i zięć, którzy opłacają koszty związane z mediami (prąd, gaz, woda, opał, podatek od nieruchomości). W wyniku rozpoznania wniosku K. P. o umorzenie całości przedmiotowych należności, ZUS Oddział w T. decyzją z dnia [...] października 2006 r. na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, w zw. z art. 28 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13.10.1998 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późń. zm.) (zwanej dalej: u.o.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 06.1999 r. - 09.2001 r. w łącznej kwocie 5.305,94 zł w tym; z tytułu składek - 2.354,14 zł, z tytułu odsetek liczonych na dzień 27 lipca 2006 r. - 2.943 zł, z tytułu kosztów upomnienia - 8,80 zł. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w świetle art. 28 u.o.s.u.s. umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w tym przepisie lub może nastąpić w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych, które spowodowałyby utratę płynności finansowej. W przedmiotowym przypadku w ocenie ZUS biorąc pod uwagę osiągane dochody oraz miesięczne wydatki, których wysokość wynika z przedłożonych dokumentów nie było podstaw do umorzenia należności ZUS, bowiem nie wykazano aby opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby K. P. możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Od ww. decyzji ZUS K. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając swój wniosek wyjaśniła, że z powodu złego stanu zdrowia nabyła prawo do świadczenia rentowego z KRUS, jednak z uwagi na niską kwotę przyznanego świadczenia rentowego rozpoczęła działalność gospodarczą. K. P. wskazała również, iż do momentu otrzymania w październiku 2005 r. stosownej informacji z ZUS Oddział w T. była przekonana o braku zobowiązania do opłacania jakichkolwiek składek z tytułu przedmiotowego ubezpieczenia. Ponadto podniosła, iż w oparciu o ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135) jest zwolniona z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne ponieważ wysokość jej emerytury (brutto 710, 97zł) nie przekracza minimalnego wynagrodzenia, a wysokość przychodu z działalności gospodarczej nie przekracza 50% najniższej emerytury. Zdaniem wnoszącej odwołanie, gdyby ww. unormowanie obowiązywało w okresie, w którym nieświadomie i bez złej woli nie uiszczała składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, byłaby również zwolniona z obowiązku ich opłacania, ponieważ jej emerytura zawsze była niższa od wynagrodzenia minimalnego, a prowadzona działalność nie była dochodowa. K. P. wskazała także na swój podeszły wiek (70 lat), pogarszający się stan zdrowia, oraz brak środków finansowych pozwalających na uregulowanie zadłużenia wobec ZUS. Jako źródło utrzymania wskazała emeryturę rolniczą w kwocie 612,97 zł (brutto 710,97 zł) i otrzymywany od sierpnia 2006 r. zasiłek pielęgnacyjny z MOPR w kwocie 153 zł miesięcznie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. znak sprawy [...] działając na podstawie art. 83 ust 4 u.o.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, iż w świetle art. 28 u.o.s.u.s. podstawą do umorzenia należności z tytułu składek jest obiektywnie istniejący stan nieściągalności, a w sytuacji braku stanu nieściągalności, zaistnienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1364) tj. wykazanie przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Odnosząc się do argumentów powoływanych w toku postępowania administracyjnego przez K. P., Prezes ZUS wskazał, iż każda osoba prowadząca działalność gospodarczą, będąca płatnikiem składek, powinna znać przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz przestrzegać wynikających z nich zasad i obowiązków. Organ podkreślił także, iż z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że podeszły wiek oraz pogarszający się stan zdrowia nie stanowi jednak dla wnioskodawczyni przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej, z której osiągnęła ona dochód brutto 8.021,52 zł w 2005 roku. W zakresie oceny sytuacji materialnej K. P. Prezes ZUS podniósł, iż jak wykazano w postępowaniu wyjaśniającym wszelkie koszty związane z utrzymaniem (energia elektryczna, woda, gaz, opał na zimę, podatek od nieruchomości) ponosi córka i zięć wnioskodawczyni udzielając jej tym samym pomocy finansowej. W konsekwencji, zważywszy na powyższe oraz na dochody K. P. (611,77 zł - świadczenie KRUS, 153 zł - zasiłek MOPR), zdaniem Prezesa ZUS w świetle obowiązujących przepisów istnieje możliwość przeprowadzenia egzekucji należności ZUS a w sytuacji ratalnego regulowania przedmiotowych zobowiązań (po uprzednim złożeniu stosownego wniosku) spłata zobowiązań K. P. nie spowoduje pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W ustawowym terminie K. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS. W uzasadnieniu skargi, powołała okoliczności podnoszone wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 7 listopada 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wskazał, iż w jego ocenie istnieje realna możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji bez narażania skarżącej na utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zwłaszcza, że - jak wynika z PIT za 2005 r. - K. P. w tym okresie osiągnęła dochód wynoszący 8.021 zł. W piśmie procesowym, które wpłynęło do akt 7 września 2007 r. skarżąca zaprzeczyła powyższym ustaleniom organu wskazując, iż 8.021 zł to łączna kwota jej emerytury otrzymanej w 2005 r. zaś z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2005 r. odnotowała wyłącznie stratę w wysokości 458,32 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji dopuścił się naruszenia w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 7 kpa. Zgodnie z jego treścią, stanowiącą zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organ administracji publicznej m. innymi zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jak wynika z akt sprawy organ dysponując od 9 października 2006 r. zaświadczeniem o wysokości dochodu K. P. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. (co Prezes ZUS wskazał w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2006 r.) dowolnie przyjął, iż w 2005 r. osiągnęła ona dochód brutto wykazany w PIT w wysokości 8.021,52 zł. Tymczasem analiza tego dokumentu prowadzi wprost do ustalenia, że w 2005 r. skarżąca z działalności gospodarczej osiągnęła przychód 8.681,97 zł, koszt uzyskania równał się kwocie 9.140,40 zł a więc przy zerowym dochodzie w 2005 r. straty wyniosły 458,43 zł. Na tle ogólnej sytuacji finansowej skarżącej omyłka w wysokości jej dochodów o kwotę ok. 8.000 zł. daje podstawę do przyjęcia, iż ocena możliwości płatniczych K. P. dokonana przez organy administracji nie odpowiada jej faktycznej sytuacji materialnej. W konsekwencji doszło także do naruszenia art. 107 § 3 kpa wobec błędów w stanie faktycznym przyjętym za podstawę decyzji w jej w uzasadnieniu. Powyższe, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien zbadać szczegółowo sytuację materialną i rodzinną K. P. z uwzględnieniem rzetelnej analizy przedłożonych przez nią dowodów, czego zabrakło w toku postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji. ----------------------- 1