V SA/Wa 607/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-08
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Dorota Mydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta, jako kierownik jednostki sektora finansów publicznych, ponosi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych polegające na niewykonaniu w terminie zobowiązania dotyczącego wykupu obligacji komunalnych, którego skutkiem była zapłata odsetek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezydent Miasta, jako kierownik jednostki sektora finansów publicznych, ponosi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych polegające na niewykonaniu w terminie zobowiązania dotyczącego wykupu obligacji, co skutkowało zapłatą odsetek. Odpowiedzialność ta wynika z faktu, że kierownik jednostki jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej, a powierzenie obowiązków pracownikom nie zwalnia go z nadzoru i kontroli. Niewykonanie zobowiązania w terminie, skutkujące zapłatą odsetek, stanowi delikt skutkowy, a zapłata odsetek jest warunkiem przypisania odpowiedzialności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D.K. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej (GKO) w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych. GKO uchyliła częściowo orzeczenie Regionalnej Komisji Orzekającej (RKO), która uznała D.K. (Prezydenta Miasta) winnym naruszenia dyscypliny finansów publicznych za nieterminowy wykup obligacji komunalnych (skutkujący zapłatą odsetek) oraz za zaciągnięcie kredytu z naruszeniem uchwały budżetowej. GKO przekazała sprawę w części dotyczącej kredytu do ponownego rozpoznania, a utrzymała w mocy orzeczenie w części dotyczącej obligacji. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność za nieterminowy wykup obligacji, zarzucając błędy w wykładni prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi D.K. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez D. K. (dalej: Skarżący, Odwołujący, Obwiniony) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych (dalej: GKO), o sygn. akt BDF1.4800.48.2016, z dnia 5 grudnia 2016 r., którym uchylono orzeczenie Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K. z dnia 27 kwietnia 2016 r. w części dotyczącej przypisania odpowiedzialności za czyn określony w art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych i w tym zakresie przekazała sprawę do ponownego rozpoznania przez Regionalną Komisję Orzekającą w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K. (dalej: RKO), w pozostałej zaś części utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie w pozostałym zakresie, którym uznano Obwinionego D. K. - pełniącego w czasie popełnienia przypisanych czynów funkcję Prezydenta Miasta Ś. - winnym naruszenia dyscypliny finansów publicznych, określonego w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r., Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w K., złożył do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych właściwego w sprawach rozpoznawanych przez Regionalną Komisję Orzekającą w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K., zawiadomienie o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych w Mieście Ś.
Postanowieniem z dnia 14 września 2015 r., Zastępca Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych właściwy w sprawach rozpoznawanych przez Regionalną Komisję Orzekającą w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K. wszczął postępowanie wyjaśniające wobec D. K., pełniącego funkcję Prezydenta Miasta Ś., a pismem z dnia 15 stycznia 2016 r. złożono wniosek o ukaranie.
Orzeczeniem z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt RKO/7100/5/16, Regionalna Komisja Orzekająca w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K. uznała D. K. winnym naruszeń dyscypliny finansów publicznych określonych w:
— art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp, ustawa), polegającego na nieuregulowaniu do dnia 25 listopada 2014 r. zobowiązania dotyczącego wykupu obligacji komunalnych w kwocie 2 000 000 zł, wynikających z umowy emisji obligacji z dnia (...) września 2009 r., skutkiem czego była zapłata w dniu (...) grudnia 2014 r. odsetek w kwocie 9 260,27 zł, co naruszyło przepis art. 44 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.),
— art. 15 uondfp, polegającego na zaciągnięciu w dniu 24 lipca 2013 r. kredytu w wysokości 6 000 000 zł w rachunku bankowym na sfinansowanie przejściowego deficytu budżetu na okres od 25 lipca 2013 r. do 15 lipca 2017 r., pomimo że z uchwały Rady Miejskiej w Ś. Nr XXVII/318/12 z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia budżetu miasta na 2013 r. wynikało upoważnienie do zaciągnięcia zobowiązania wyłącznie na 2013 r., co naruszyło przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 212 ust. 2 pkt 1 oraz art. 211 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Tym samym orzeczeniem uniewinniono D. K. od zarzutu naruszenia dyscypliny finansów publicznych określonego w art. 11 uondfp poprzez dokonywanie wydatków na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Ś. tytułem rekompensaty za wykonywanie usługi polegającej na zagospodarowaniu i przetwarzaniu odpadów komunalnych, z uwagi na brak w zarzucanym czynie znamion naruszenia dyscypliny finansów publicznych.
Komisja Orzekająca I instancji odstąpiła od wymierzenia kary Obwinionemu i obciążyła obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarbu Państwa w wysokości 291,71 zł.
Od orzeczenia GKO, pismem z dnia 20 czerwca 2016 r., odwołanie złożył D. K. wnosząc o uchylenie orzeczenia RKO w zaskarżonej części i uniewinnienie od przypisanych zarzutów naruszenia z art. 15 i 16 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Orzeczeniem z dnia 5 grudnia 2016 r., GKO – działając na podstawie art. 147 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych:
1. uchyliła zaskarżone orzeczenie Komisji Orzekającej I instancji w części dotyczącej przypisania odpowiedzialności za czyn określony w art. 15 uondfp i w tym zakresie przekazała sprawę do ponownego rozpoznania przez Regionalną Komisję Orzekającą w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Katowicach;
2. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia GKO wskazała, że w przedmiotowej sprawie doszło do nieterminowego wykupienia obligacji komunalnych w kwocie 2 000 000 zł, wynikających z umowy emisji obligacji z dnia (...) września 2009 r. Spowodowało to po stronie gminy obowiązek zapłaty odsetek w wysokości 9 260,27 zł, które zapłacono w dniu 8 grudnia 2014 r. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niewykonanie w terminie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych, w tym obowiązku zwrotu należności celnej, podatku, nadpłaty lub nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowanie tych należności. W ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należy zdaniem GKO, że doszło do wypełnienia znamion strony przedmiotowej zarzuconego Obwinionemu czynu.
Ponadto, zdaniem Głównej Komisji Orzekającej, prawidłowe jest także orzeczenie Komisji I instancji w części przypisującej odpowiedzialność Obwinionemu za opisane wyżej naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w odwołaniu, że doszło do naruszenia zasady indywidualizacji winy i odpowiedzialności. Obwiniony jest kierownikiem jednostki w rozumieniu art. 53 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Z tego względu ciążą na nim ustawowe obowiązki i odpowiedzialność z zakresu gospodarki finansowej. Zgodnie z tym przepisem, kierownik jednostki sektora finansów publicznych jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej tej jednostki. W świetle art. 53 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, kierownik jednostki może natomiast powierzyć określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej pracownikom jednostki. Zdaniem Głównej Komisji Orzekającej trafne jest ustalenie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do powierzenia obowiązków w zakresie decydowania o terminie wykupu obligacji. Decyzję w tym przedmiocie podjął zatem Obwiniony jako kierownik jednostki.
Czynem karalnym na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy jest niewykonanie zobowiązania powodujące zapłatę m.in. odsetek. W ocenie GKO nie można zgodzić się z poglądem zaprezentowanym przez Obwinionego i jego Obrońcę, że w art. 16 ustawy nie chodzi o niewykonanie zobowiązania, zaś czynem zabronionym jest sama zapłata odsetek. Nietrafnie Obrońca Obwinionego wywodzi, że czynem zabronionym jest działanie w postaci zapłaty odsetek, kar, oprocentowania, gdyż to jest czyn, który godzi w ład finansów publicznych, a nie sam czyn niewykonania zobowiązania. Nie można zatem zgodzić się z poglądem, że odpowiedzialność za czyn określony w art. 16 ust. 1 ustawy odpowiedzialność ponosi osoba, która opłaciła należności wynikające z odsetek. Główna Komisja Orzekająca zwróciła uwagę, że zapłata odsetek jest w tym przypadku konsekwencją nieuregulowania w terminie należności głównej. Zaniechanie to rodzi obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie. Zapłata tych odsetek stanowi zaś realizację tego obowiązku. Zapłata odsetek była więc w niniejszej sprawie konsekwencją niewykonania zobowiązania w zakresie wykupu obligacji, a nie odrębnym czynem, z którym łączyłaby się odpowiedzialność. Zapłata odsetek (kar, opłat), o której mowa w art. 16 ustawy stanowi warunek odpowiedzialności za czyn polegający na dopuszczeniu do nieuregulowania w terminie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych. W ten sposób należy interpretować dotychczasową konsekwentną linię orzeczniczą w tych sprawach. Nie może być zatem skuteczne powoływania się przez Obrońcę Obwinionego w toku postępowania, że dyspozycję co do uregulowania odsetek wydała inna osoba niż Obwiniony, tj. skarbnik miasta.
Dodano również, że podnoszony w toku postępowania prowadzonego przez Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych, jak i przed Komisją I instancji fakt, że jednostka kierowana przez Obwinionego miała w danym okresie trudności finansowe, nie może być sam w sobie dostatecznym usprawiedliwieniem stwierdzonego naruszenia. Obowiązkiem Obwinionego jako kierownika jednostki było prowadzenie gospodarki finansowej jednostki w taki sposób, aby zapewnić środki finansowe na dzień wymagalności zobowiązań i w konsekwencji, aby możliwe było uregulowanie zobowiązania. Działania Obwinionego, skierowane na prowadzenie rozmów z przedstawicielami banku, mające na celu korzystne dla gminy zmiany terminu wykupu obligacji, nie mogą być uznane za działania, których skutkiem byłoby uznanie, że Obwiniony dołożył należytej staranności w regulowaniu zobowiązań. Tylko w sytuacji, gdyby nie doszło do zapłaty odsetek, to wówczas nie powstałaby odpowiedzialność Obwinionego, ze względu na niewypełnienie znamion strony przedmiotowej czynu z art. 16 ust. 1 ustawy.
GKO stwierdziła nadto, że ze względu na kwotę długu (2 000 000 zł), odsetki naliczone za czas opóźnienia i zapłacone przez gminę osiągnęły poziom powyżej 9,2 tys. zł. Wysoka suma nie wykonanego w terminie zobowiązania, a co za tym idzie stosunkowo wysoki poziom odsetek zapłaconych przez jednostkę sektora finansów publicznych, nie pozwala uznać, że czyn ten charakteryzuje się znikomym stopniem szkodliwości dla finansów publicznych. Przeciwnie, w fakcie nieterminowego regulowania zobowiązań tkwi element szkodliwości dla finansów publicznych w stopniu wyższym niż nieznaczny. W świetle ustalonych okoliczności przedmiotowych i podmiotowych uzasadnione było przypisanie Obwinionemu odpowiedzialności, przy czym Komisja I instancji odstąpiła od wymierzenia mu kary.
Powyższe orzeczenie GKO Obwiniony zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w części odnoszącej się do uznania Obwinionego D. K. winnym naruszenia dyscypliny finansów publicznych, określonego w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 4 pkt 1 pkt 2 , art. 16, art. 19 w zw. z art. 149 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez błędne ustalenie, że Skarżący podmiotowo podlega odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych, co miało istotny wpływ na wynik postępowania w zakresie ustalenia strony podmiotowej tj. osoby bezpośrednio odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny,
2. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 4 pkt 1 pkt 2, art. 4 pkt 1 pkt 3, art. 16, art. 19 w zw. z art. 149 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz art. 53 ust. 2 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do powierzenia pracownikowi jednostki obowiązków w zakresie gospodarki finansowej, co miało istotny wpływ na wynik postępowania w zakresie ustalenia odpowiedzialności,
3. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 16 w zw. z art. 149 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że czynnością sprawczą objętą odpowiedzialnością jest niewykonanie zobowiązania, natomiast zapłata odsetek jest skutkiem należącym do znamion czynu tj. przyjęcia, że deliktem jest czyn formalny bezskutkowy polegający na niewykonaniu zobowiązania,
4. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 16 w zw. z art. 149 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy zachowanie Skarżącego (działanie, zaniechanie) nie wypełniało wszystkich znamion naruszenia, o których mowa w przywołanym przepisie, co miało wpływ na wynik postępowania w zakresie ustalenia osoby odpowiedzialnej,
5. naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 89 ust. 1, art. 145 w zw. z art.149 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenia wyczerpującej analizy okoliczności popełnienia czynów wypełniających znamiona naruszenia dyscypliny, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Skarżący podmiotowo podlega odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych,
6. naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 76 ust. 1 w zw. z art.149 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, polegające na uznaniu, iż Skarżący jest winny odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez wypełnienie znamion strony przedmiotowej zarzucanych mu czynów pomimo, że odpowiedzialność nie została udowodniona,
7. naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 76 ust. 3 w zw. z art.149 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych polegające na rozstrzygnięciu niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść Skarżącego.
W uzasadnieniu wskazano, iż Główna Komisja Orzekająca w sposób wadliwy utrzymała w mocy orzeczenie Komisji I instancji w przypadku, kiedy powinna była uchylić orzeczenie w zaskarżonej części i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę GKO wniosła o oddalenie skargi podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – sąd administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
W powyższym kontekście stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie istnieją dwa zasadnicze pola sporu.
Pierwsze dotyczącego tego, czy w rozpoznanej sprawie prawidłowo organy uznały, że Skarżący działał z naruszeniem art. 44 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 z p. zm.; dalej jako u.f.p.), a tym samym z naruszeniem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 168 z p. zm.; dalej jako u.o.n.d.f.p., ustawa).
Drugą kwestią jest stwierdzenie, czy organy prawidłowo dokonały wykładni art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 19 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz art. 53 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, uznając, że Skarżący zawinił zaistniałym naruszeniom.
W myśl art. 44 ust. 3 pkt 3 u.f.p. wydatki publiczne powinny być dokonywane w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Natomiast zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niewykonanie w terminie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych, w tym obowiązku zwrotu należności celnej, podatku, nadpłaty lub nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowanie tych należności. Kwestia wykładni cyt. przepisu była już przedmiotem rozważania sądów administracyjnych (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 379/15, wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2596/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.gov.pl), a Sąd rozpoznający sprawę podziela zaprezentowany pogląd.
NSA we wskazanym wyroku stwierdził, iż gdy chodzi o znamiona określonego w tym przepisie deliktu finansowego, należy dojść do wniosku, że naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niewykonanie w terminie zobowiązania, co odnosi się do sytuacji, gdy świadczenie - możliwe do spełnienia i wymagalne - nie zostaje zrealizowane we właściwym czasie, a jednocześnie dłużnik nie był uprawniony do powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia. Co przy tym istotne, wskazanej sytuacji - stanowiącej czynność sprawczą objętą odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - musi towarzyszyć określony i opisany tym przepisem skutek, a mianowicie zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowania należności, które w terminie nie zostały uregulowane. W związku z powyższym za w pełni uzasadniony uznać należy wniosek, że delikt finansowy, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.o.n.d.f.p. jest deliktem o charakterze skutkowym, co oznacza, że do przypisania tego czynu oraz odpowiedzialności za ten czyn konieczne jest wykazanie wypełnienia przez jego sprawcę wszystkich określonych nim znamion łącznie, a mianowicie niewykonania (istniejącego, możliwego do spełnienia i wymagalnego) zobowiązania jednostki finansów publicznych i pozostającej w związku przyczynowo - skutkowym z niewykonaniem w terminie tego zobowiązania zapłaty odsetek, kar lub opłat (albo oprocentowania należności).
Uwzględniając powyższe należy więc stwierdzić, że skoro czyn, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy ma charakter deliktu skutkowego, to w rozumieniu tego przepisu naruszeniem dyscypliny finansów publicznych nie jest samo tylko niewykonanie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych, lecz stanowi je zapłata odsetek, kar lub opłat (albo oprocentowania należności) pozostająca w związku przyczynowo - skutkowym z niewykonaniem tego zobowiązania w terminie. Na gruncie omawianej regulacji ustawodawca łączy bowiem w sposób nierozerwalny zaniechanie wykonania zobowiązania ze skutkiem takiego zachowania, jakim jest obowiązek zapłaty odsetek, kar lub opłat (albo oprocentowania należności). Innymi słowy, warunkiem przypisania odpowiedzialności za delikt finansowy z art. 16 ust. 1 ustawy jest zapłata odsetek, kar lub opłat związana węzłem przyczynowo - skutkowym z niewykonaniem zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych.
Przy tym, aby zachowanie znamienne opisanym skutkiem mogło być danej osobie przypisane jako bezprawne, bo stanowiące delikt finansowy określony w art. 16 ust. 1 przywołanej ustawy, konieczne jest - w celu pełnej rekonstrukcji znamion tego deliktu - stwierdzenie zaistnienie określonego tym przepisem skutku, a mianowicie (obowiązku) zapłaty odsetek, kar lub opłat (albo oprocentowania należności) w sposób ukształtowany w okolicznościach związanych z niewykonaniem w terminie konkretnego (istniejącego w określonej wysokości, możliwego do spełnienia i wymagalnego) zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych na poziomie wyższym, niż wynikający z art. 26 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy, to jest przewyższającym kwotę minimalną, o której mowa w tym przepisie. Jak wynika bowiem z przywołanej regulacji prawnej, nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych działanie lub zaniechanie określone w art. 5 – 16 u.o.n.d.f.p., którego przedmiotem są środki finansowe w wysokości nieprzekraczającej jednorazowo, a w przypadku więcej niż jednego działania lub zaniechania - łącznie w roku budżetowym, kwoty minimalnej (art. 26 ust. 1), a kwotą minimalną w rozumieniu ust. 1 jest kwota przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 592, 908 i 1456; obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 800, 1984 i 2255), zwanego dalej "przeciętnym wynagrodzeniem".
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2013 r. i w drugim półroczu 2013 r. (M.P. z dnia 27 lutego 2014 r.) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2013 r. wyniosło 3 191,93 zł, a w drugim półroczu 2013 r. wyniosło 3 278,14 zł..
Tym samym w rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu wskazany w cyt. przepisie art.26 u.o.n.d.f.p. zapis nie znalazł zastosowania.
Reasumując w ocenie Sądu GKO trafnie uznała, że w sprawie doszło do naruszenia art. 44 ust. 3 pkt 3, a w konsekwencji do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 u.o.n.d.f.p.
Odnośnie drugiej kwestii należy wskazać, iż w art. 53 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jednoznacznie wskazano, że kierownik jednostki sektora finansów publicznych jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej tej jednostki.
Mając na względzie treść cyt. art. 53 ust. 1 u.f.p. oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - należy wskazać, że organy prawidłowo uznały, iż Skarżący jako osoba pełniąca funkcję Prezydenta Miasta był odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej tej jednostki.
Nie można bowiem twierdzić, iż kierownik jednostki wyzbywa się odpowiedzialności w tym zakresie przez upoważnienie pracowników tej jednostki do czynności wskazanych w powierzeniu obowiązków. Należy podkreślić, że kierownik jednostki, nawet gdy skutecznie przekazuje określone uprawnienia i obowiązki swoim pracownikom, to nie wyzbywa się odpowiedzialności za brak kontroli zarządczej. Przeciwna teza byłaby sprzeczna z obowiązującymi przepisami i prowadziłaby do wniosku, że kierownik jednostki może tak ukształtować regulaminy i upoważnienia w jednostce, że za nic nie będzie ponosił odpowiedzialności (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 216/12; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu powierzenie czynności głównemu księgowemu, czy skarbnikowi gminy nie zwalnia kierownika jednostki z ciążącej na nim odpowiedzialności, jednocześnie w realiach rozpoznawanej sprawy podkreśleniu wymaga, że to Skarżący podejmował - jako kierownik jednostki - decyzje w przedmiocie terminu wykupu obligacji np. poprzez negocjacje z bankiem dot. ewentualnej prolongaty.
Z treści art. 19 ust. 1 u.o.n.d.f.p. wynika, że odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych określony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Z kolei ust. 2 określa, że odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, której można przypisać winę w czasie popełnienia naruszenia. Nie można przypisać winy, jeżeli naruszenia nie można było uniknąć mimo dołożenia staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych (przepis art. 19 ust. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 15 lit. a) cyt. ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. zmieniającej nin. ustawę z dniem 11 lutego 2012 r.).
Należy zgodzić się z GKO, iż w rozpatrywanej sprawie decydujące znaczenie ma fakt (jak to wynika z ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania), iż sam Skarżący podejmował - jako kierownik jednostki - decyzje w przedmiocie terminu wykupu obligacji. Świadczy o tym przede wszystkim rola Skarżącego jako Prezydenta Miasta w rozmowie z przedstawicielami banku, co podnosił sam Skarżący w postępowaniu (patrz: str. 3 Protokołu rozprawy przed GKO z dnia 5 grudnia 2016 r., str. 39 akt admin. GKO). Działanie Skarżącego świadczy o tym, że to właśnie on, podejmując rozmowy zmierzające do zmiany terminu płatności, realizował czynności decyzyjne dotyczące wykonania zobowiązania. W tym kontekście ogólne powierzenie obowiązków w zakresie gospodarki finansowej nie może zwolnić Skarżącego od odpowiedzialności.
Tak samo – w świetle rozważań odnoszących się do art. 16 ust. 1 ustawy - nie można uznać zarzutu Skarżącego, iż organy błędnie przyjęły, że czynnością sprawczą objętą odpowiedzialnością jest niewykonanie zobowiązania, natomiast zapłata odsetek jest skutkiem należącym do znamion czynu tj. przyjęcia, że deliktem jest czyn formalny bezskutkowy polegający na niewykonaniu zobowiązania.
W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały wskazane powyżej przepisy ustawy o finansach publicznych, jak też i ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Z przytoczonych wyżej względów Sąd stwierdza, że GKO prawidłowo uznała, iż Skarżącemu można przypisać winę za popełnienie zarzuconego czynu, ponieważ miał on możliwość postąpienia w sposób zgodny z obowiązującym prawem. Skarżący swoim zachowaniem doprowadził do naruszenia dyscypliny finansów publicznych poprzez niewykonanie w terminie zobowiązania, co skutkowało zapłatą odsetek w kwocie przewyższającej jednorazowo kwotę minimalną w roku budżetowym tj. kwotę przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
Sąd za niezasadne uznał także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, wskazanych w skardze.
Skarżący podniósł zarzut odnoszący się do naruszenia przez GKO art. 89 ust. 1 i art. 145 u.o.n.d.f.p. - w związku z art. 149 u.o.n.d.f.p. - poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenia wyczerpującej analizy okoliczności popełnienia czynów wypełniających znamiona naruszenia dyscypliny, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Skarżący podmiotowo podlega odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Zarzucono również naruszenie przez GKO art. 76 ust. 1 i ust. 3 u.o.n.d.f.p. - w związku z art. 149 u.o.n.d.f.p. - polegające na uznaniu, iż Skarżący jest winny odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez wypełnienie znamion strony przedmiotowej zarzucanych mu czynów pomimo, że odpowiedzialność nie została udowodniona, jak też rozstrzygnięciu niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść Skarżącego.
W ocenie Sądu organy w wyczerpujący sposób zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia przepisów wskazywanych przez Stronę skarżącą w treści skargi, jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż jak to chciałaby Strona skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów ustawy w tym zakresie.
Sąd stwierdza, że w zaskarżonym orzeczeniu GKO wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności podnoszone przez Skarżącego w trakcie postępowania i w szerokim uzasadnieniu dokonała wszechstronnego wyjaśniania powodów podjęcia swego orzeczenia z odniesieniem się do argumentacji Skarżącego.
Sąd nie dopatrzył się tym samym naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu w tym stanie rzeczy odstąpienie od wymierzenia kary wobec Skarżącego było prawidłowe i adekwatne do stopnia zawinienia, zasadnym też było obciążenie kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa.
Mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło