V SA/Wa 640/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi T.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego; - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: "kpa") oraz na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "upea"), po rozpatrzeniu zażalenia T.G., dalej "skarżący", Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2012r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wystawionego przez Burmistrza K.. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. obejmował zaległość z tytułu wywozu nieczystości stałych za okres od września do listopada 2011 r. w kwocie należności głównych 41.264,10 zł plus należne odsetki. Zawiadomieniami o zajęciu z dnia 25 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. dokonał skutecznego zajęcia rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego odpowiednio Bankiem P. S.A. oraz Bankiem B. S.A. W wyniku dokonanych czynności w dniu 3 lutego 2012r. doszło do wyegzekwowania w całości dochodzonej zaległości, co zostało stwierdzone w części "Ł" przedmiotowego tytułu wykonawczego. Pismem z dnia 7 lutego 2012 r. skarżący wniósł pismo zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne", podnosząc zarzut niedoręczenia przedmiotowego tytułu wykonawczego, zakwestionował istnienie obowiązku po stronie skarżącego oraz zarzucił naruszenie art. 29 upea poprzez stwierdzenie, iż organ egzekucyjny nie zbadał dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Ponadto pismem z tej samej daty skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych w toku postępowania czynności egzekucyjnych podnosząc zarzuty tożsame ze wskazanymi w skardze na czynności egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego z dnia 7 lutego 2012r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając je za bezprzedmiotowe. Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] odrzucił zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1 upea. Organ egzekucyjny wskazał, iż otrzymał ostateczne postanowienie wierzyciela w sprawie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. W związku z powyższym oraz z literalnym brzmieniem art. 34 § 1 upea ostateczne stanowisko wierzyciela stało się dla organu egzekucyjnego wiążące. Pismem z dnia 4 września 2012r. skarżący wniósł o zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 4 kpa w związku z art. 56 § 1 pkt 5 upea na skutek wniesionego zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2012r. W ocenie skarżącego z uwagi na fakt złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] października 2003r. w sprawie zasad przyjęcia przez Miasto K. obowiązków w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz wprowadzenia powszechnej zryczałtowanej opłaty, konieczne jest zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego na drodze postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu zostanie stwierdzony fakt nieistnienia obowiązku, którego dochodzi wierzyciel w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia [...] października 2012r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zawieszenia postępowania egzekucyjnego uznając je za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż w związku z tym, iż należność dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r. została wyegzekwowana przed wniesieniem wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe jego zawieszenie. Niezgadząjąc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł zażalenie pismem z dnia 31 października 2012r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 105 § 1 kpa, poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe, podczas gdy brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 56 § 1 pkt 5 upea w związku z art. 18 upea, poprzez niezastosowanie instytucji zawieszenia postępowania w sytuacji istnienia ku temu uzasadnionych podstaw w postaci wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który to będzie rozstrzygał o istnieniu podstawy prawnej obowiązku. Dyrektor Izby Skarbowej w W.uznał powyższe argumenty za nietrafne. Nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż skoro toczy się wciąż postępowanie egzekucyjne z uwagi na procedowanie w sprawie zarzutów, zastosowanie znajdzie art. 56 upea. Zawieszenie postępowania na podstawie tego przepisu należy oceniać przez pryzmat celu jakiemu służy postępowanie egzekucyjne, czyli doprowadzenie do wykonania obowiązku. Wydanie rozstrzygnięć w toku egzekucji ma charakter wpadkowy. Postępowanie egzekucyjne co do zasady nie kończy się wydaniem rozstrzygnięcia. Stanowisko, zgodnie z którym zawieszenie postępowanie egzekucyjnego tamuje bieg tego postępowania w zakresie stosowania środków egzekucyjnych i wydawania rozstrzygnięć jest nietrafione. Sprzeczne jest z treścią przepisów ustawy egzekucyjnej. Mimo bowiem zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ wydaje rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 58 § 3 upea organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej, zaś art. 59 § 1 pkt 8 upea stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 57 § 1 upea organ podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyn zawieszenia, co oznacza, że dopóki nie ustaną przesłanki zawieszenia organ nie mógłby wydawać żadnych rozstrzygnięć, w tym o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie jest konsekwentny w swoim postępowaniu, ponieważ z jednej strony żąda zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości w tym zahamowania procedowania w sprawie zarzutów, a z drugiej domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 upea. Mając na względzie powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest możliwe merytoryczne wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ w sprawie znajduje zastosowanie art. 105 § 1 kpa. Przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość z jakiejkolwiek przyczyny, czyli każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony przedmiotowej lub podmiotowej skutkujący tym, iż nie można załatwić sprawy poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W przedmiotowej sprawie brak występuje po stronie przedmiotowej, tj. organ egzekucyjny wyegzekwował należność objętą tytułem wykonawczym o nr [...] przed wniesieniem przez skarżącego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie będzie stosował środków egzekucyjnych, a jedynie ograniczy się do wydawania rozstrzygnięć w sprawie toczącego się postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 56 § 1 pkt 5 upea, Dyrektor Izby Skarbowej przypomniał, iż w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżący wskazał, iż podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. jest wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...].10.2003r. w sprawie zasad przejęcia przez miasto K. obowiązków w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz wprowadzenia powszechnej zryczałtowanej opłaty, z której to uchwały wierzyciel wywodzi istnienie obowiązku egzekwowanego w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie skarżacego fakt istnienia obowiązku dochodzonego przez wierzyciela w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym jest sporny w związku z czym w tej kwestii wypowie się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawy brak jest przesłanki wskazanej przez skarżącego, która stanowiłaby podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 upea. Przytoczony przepis nie przewiduje bowiem zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanki takiej nie da się wywieść z punktu 5 art. 56 § 1 upea, który to odsyła do innych ustaw, a dokładnie do przepisów, w których przewidziano zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie można przyjąć, aby omawiany przepis odsyłał do przepisów kodeksu postępowania cywilnego, czy kodeksu postępowania administracyjnego, które normują na potrzeby tych postępowań i z uwzględnieniem ich specyfiki - instytucję zawieszenia. W treści art. 56 § 1 pkt 5 upea znajduje się wprawdzie odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, jednakże celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś kodeksu postępowania administracyjnego, czy kodeksu postępowania cywilnego. Takim uregulowaniem szczególnym jest na przykład art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego okaże się, że obowiązkiem opróżnienia lokalu objęta jest osoba, o której mowa w art. 14 ust. 4. komornik albo organ, o którym mowa w art. 34 zawiesza postępowanie egzekucyjne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.z dnia 15.07.2010r., sygn. akt VII SA/Wa 878/10). Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 18 przewiduje jedynie, że jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być więc stosowane, ale tylko uzupełniająco, tj. w przypadkach, gdy regulacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okaże się niekompletna. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera jednak samodzielne charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia. Zostały one wymienione w art. 56 upea, a to powoduje, że brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 kpa normujących zawieszenie postępowania w postępowaniu administracyjnym - w tym art. 97 § 1 pkt 4. Mając na względzie powyższe złożenie skargi do sądu nie stanowi okoliczności, która zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 upea obligowałaby organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W tym stanie sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w W.nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Powyższe postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.G. domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa w związku z art. 18 upea - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2012 roku, podczas gdy nie zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o takiej treści; art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa w związku z art. 18 upea - poprzez niezastosowanie tego przepisu podczas, gdy istniały podstawy do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy; art. 105 § 1 kpa. w związku z art. 18 upea - poprzez przyjęcie, że istniały podstawy do umorzenia przez organ pierwszej instancji postępowania jako bezprzedmiotowego, podczas gdy brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia; art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 56 § 1 pkt 5 upea i w związku z art. 18 upea - poprzez niezastosowanie instytucji zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy istnieją ku temu uzasadnione podstawy, albowiem zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który będzie rozstrzygał o istnieniu podstawy prawnej istnienia obowiązku; art. 6 kpa w związku z art. 18 upea - poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów prawa. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegał będzie taki akt wydany przez organ administracji publicznej, który – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a. – narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również, gdy obarczony jest wadą nieważności. Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonego postanoiwenia wykazała, iż nie narusza on prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, zaś skarga okazała się niezasadna. Należy mieć na uwadze, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało przez organ egzekucyjny w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy prowadzone przez ten organ postępowanie egzekucyjne zostało zakończone przez wyegzekwowanie – w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, orzeczonego stosowną ostateczną decyzją administracyjną zobowiązania pieniężnego. Skarżący złożył zatem wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które już się nie toczyło. Nie było więc postępowania, które mogłoby być zawieszone. Powyższe okoliczność skutkowała brakiem podstaw do badania przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 upea, koniecznych do wydania merytorycznego postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, polegającego na wydaniu postanowienia o zawieszeniu tego postępowania lub odmowie jego zawieszenia (art. 56 § 3 i 4 upea). W zaistniałej sytuacji postępowanie, zmierzające do rozpatrzenia wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego było zatem bezprzedmiotowe. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organu, że w takiej sytuacji z mocy art. 18 upea mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym wypadku art. 105 § 1 kpa stanowiący, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje bowiem we własnym zakresie opisanej wyżej sytuacji. Stąd art. 17 § 1 upea nie będzie miał zastosowania, lecz właśnie z mocy art. 18 tej ustawy – odpowiednie zastosowanie znajduje tu art. 105 § 1 kpa. "Odpowiednie" zastosowanie oznacza uwzględnienie specyfiki postępowania egzekucyjnego, wynikającej z trybu i formy rozstrzygnięć w tym postępowaniu, wskazanych w art. 17 § 1 upea. Stanowisko takie zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.w wyroku z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt III SA 2769/03 stwierdzając, że z uwagi na treść przepisu art. 17 § 1 upea należy przyjąć, że postanowienie jest podstawową formą rozstrzygnięcia poszczególnych kwestii w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie to pełni w zakresie tego postępowania taką rolę, jak decyzja w postępowaniu administracyjnym. Z tego względu zdaniem Sądu do spraw, w których zapada rozstrzygniecie organu egzekucyjnego w formie postanowienia zastosowanie mają również przepisy kpa dotyczące decyzji, w tym również art. 105 § 1 i 2 kpa regulujący umorzenie postępowania. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a