V SA/Wa 643/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B.C. G. T. R. Sp. z o.o. S.K.A. i Wspólnicy Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. C. G. T. R. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) listopada 2014 r. znak (...) w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych M. B. C.G. T. R. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. w W., dalej "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sytuacja finansowa Spółki na przestrzeni kilku ostatnich miesięcy uległa znacznemu pogorszeniu, została utracona płynność finansowa. Bilans rachunków bankowych Spółki, jak wskazano we wniosku, pozostaje ujemny. Spółka notuje straty. Podkreśliła, że wskazane trudności finansowe mają charakter trwały, istnieją od dłuższego czasu, co uniemożliwiło poczynienie oszczędności na poczet ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Skarżącej nie są regulowane należności, a Spółka nie spłaca wierzytelności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Skarżącej wynosi 100.000 zł. Skarżąca nie wykazała żadnych środków trwałych i nie wskazała wyniku finansowego za ostatni rok obrachunkowy. Na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła deklaracje VAT-7 za 2015 r., sprawozdanie zarządu z działalności Spółki, bilans, rachunek zysków i strat za 2014 rok oraz potwierdzenie likwidacji rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy strona wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". W orzecznictwie podkreśla się, iż udzielenie Stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Oceniając sytuację finansową Spółki na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych referendarz sądowy doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wpis sądowy, od którego uiszczenia zależy rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd wynosi 100 zł. Jest to kwota niewspółmiernie niska do wysokości kapitału zakładowego Spółki (100.000 zł). Z przedstawionego bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2014 r. wynika, że na Skarżącej ciążą zobowiązania krótkoterminowe w wysokości 12.051.090,76 zł – wobec jednostek powiązanych. Jednocześnie Spółka posiada aktywa trwałe i obrotowe. Wskazać należy na długoterminowe aktywa finansowe w postaci akcji i udziałów w jednostkach powiązanych o wartości 13.687.200 zł – a więc majątek o znacznej wartości oraz aktywa obrotowe w postaci należności krótkoterminowych i krótkoterminowych aktywów finansowych (łącznie 53.863,69 zł). Skarżąca nie wykazała, że podejmowała próby wyegzekwowania przysługujących jej należności od dłużników. Nie udokumentowała również, że jej wierzyciele podejmują działania w celu realizacji przysługujących im należności od Spółki. Skarżąca nie wykazał również utraty płynności finansowej. Zwrócić uwagę należy, że w sprawozdaniu zarządu z działalności spółki za rok 2014 stwierdzono, że sytuacja finansowa Spółki, mimo ujemnego wyniku finansowego za rok 2014, nie budzi obaw, co do dalszego jej funkcjonowania, dlatego zakłada się kontunuowanie działalności Spółki w 2015 r. Zauważenia wymaga również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności referendarz sądowy uznaje, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.