V SA/Wa 645/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne; oddala skargę. Przedmiotem skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi [...] w W. (zwane dalej: "Stowarzyszeniem") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Prezydent [...], jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, przesyłając do [...] S.A. zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego - [...] w związku z dochodzoną należnością objętą tytułami wykonawczymi wystawionym przez Prezydenta [...] : nr [...] z [...].05.2013 r. (dotacja) w kwocie głównej 50.000 zł wraz z odsetkami w kwocie 39.103 zł oraz [...] z [...] .06.2013 r. (dotacja) w kwocie głównej 29.000 zł wraz z odsetkami 20.148 zł. Stowarzyszenie wniosło skargę na tę czynność egzekucyjną, zarzucając działanie niezgodne z art. 8 u.p.e.a. i żądając m.in. stwierdzenia, wady prawnej wystawionych dokumentów, odblokowania kont bankowych, wstrzymania egzekucji. Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. znak [...] Prezydent [...] oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w skardze na czynności nie można podnosić skutecznie zarzutów wskazanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał przy tym, że zarzuty zobowiązanego stanowią podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a zatem nie jest możliwe ich rozpatrywanie w toku postępowania skargowego na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stowarzyszenie wniosło zażalenie na to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 8 u.p.e.a. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] lipca 2016 r. Organ rozpoznający sprawę wskazał, że organ egzekucyjny - Prezydent [...] zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] - dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego. Odpis zawiadomienia został doręczony [...]. Organ stwierdził, iż w zawiadomieniu znalazły się wszystkie wymagane prawem elementy i informacje - pouczenia zarówno dla banku, jak i zobowiązanego, a samo zawiadomienie zostało prawidłowo doręczone. Zdaniem organu, czynności zajęcia rachunku bankowego dokonane zostało zgodnie z przepisami prawa, t.j. art. 80 u.p.e.a. Zajęcie okazał się jednak bezskuteczne, ponieważ bank poinformował, że umowa rachunku bankowego ze stowarzyszeniem wygasła 3 października 2013 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło [...] w W.. Sformułowało co do zasady zarzuty wobec decyzji, podczas egzekwowania których dokonano kwestionowanych czynności egzekucyjnych. Skarżonemu postanowieniu zarzucono: " 1. Zastosowanie złych przepisów ustawy o finansach publicznych w 2009 i 2013 roku przez SKO; 2. Dokonanie w latach 2009 i 2013 złej oceny stanu faktycznego jak i prawnego sprawy; 3. Nakłanianie w roku 2009 i 2013 przez SKO do łamania prawa poprzez wskazanie rozwiązań nie leżących w granicach prawa (powołanie Komisji ds. rozliczeń dotacji, brak uwzględnienia dokumentacji z kontroli 2005 r, brak odniesienia do orzeczeń Regionalnej oraz Głównej Komisji ds. Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych; 4. Pominięcie istotnych dowodów w sprawie; 5. Udowodniono wykonanie obu zadań, oraz częściowy obowiązek zwrotu dotacji na łączną kwotę 41.028,74 zł w tym; [...] - 4.528,74 zł, [...] - 36.500 zł, W pozostałej części kwoty ogółem należało dotację rozliczyć - 37.971,26 zł, Na częściowe rozliczenie dotacji wskazuje też protokół pokontrolny Biura Kontroli i Audytu [...] z dnia 20 maja 2005r., W zakresie naruszenia dyscypliny finansów publicznych prezes Stowarzyszenia został uniewinniony, postępowanie umorzono, 6. W obu sprawach faktury (oryginały dowodów księgowych) były okazywane co najmniej 2 razy (raz przy bieżącej kontroli zadań Biura Edukacji październik-listopad 2004 - faktury były przetrzymywane przez 12 dni co stwierdza kontrola z 2005 r), drugi raz w Biurze Kontroli Urzędu [...] w okresie marzec-maj 2005 roku, podczas kontroli; 7. Biuro Kontroli Miasta, zagubiło oryginalną dokumentację kontroli z 2005r., Kategoria Archiwalna "A" - 50 lat przechowywania; 8. Organy zewnętrzne takie jak Regionalna Komisja Orzekająca w Sprawach Naruszenia Dyscypliny Finansów Publicznych, jak też Główna Komisja przy Ministrze Finansów nie zgłosiły zastrzeżeń co do faktur, oraz materiału dowodowego w powyższych sprawach; 9. Żaden Organ Zewnętrzny nie zakwestionował sprawy i w żadnym zakresie nie była ona badana przez prokuraturę pod kontem popełnienia przestępstwa. W obu sprawach przestępstwo nie zaistniało; 10. Żadne przepisy prawa ustawa o finansach publicznych, Kpa, nie mówią że w zakresie rozliczania dotacji publicznej można powołać komisję. W wyniku orzeczenia SKO, Komisję ds. rozliczeń dotacji powołało Biuro Edukacji Urzędu [...] mimo że zalecenia w decyzjach SKO z sierpnia 2009 roku, SKO zalecało wyłączenie Biura Edukacji. Rolę mediatora zmarginalizowano w tych sprawach do "0", mediator został podporządkowany tzw. komisji. Komisja składała się ze starannie dobranych osób, sprzyjających i zależnych od [...] (pracowników, eksperta z organizacji [...] - pobierającego dotacje z budżetu [...]); Orzeczenia SKO z sierpnia 2009 nie zostały wykonane zgodnie z zaleceniami SKO; 11. Komisja rozliczająca w 2011 r, obie dotacje działała bez podstawy prawnej, regulaminu, stowarzyszenie jako strona (art. 28 Kpa) nie brało w posiedzeniach udziału nie z własnej winy, co stanowi naruszenie zasad ogólnych Kpa art. 6-12 kpa, ze szczególnym uwzględnieniem art. 9 w zw. z art. 11 kpa; nielegalnie komisja przymusiła do dokonania "ponownego" rozliczenia wg stanu prawnego na 2010r. oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dotacji publicznych dla organizacji pozarządowych, uchybiono zasadnie "prawo nie działa wstecz". (Dz.U. 2011 nr 6 poz. 25 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru oferty i ramowego wzoru umowy dotyczących realizacji zadania publicznego oraz wzoru sprawozdania z wykonania tego zadania); 12. Brak wykonania prawomocnych orzeczeń (postanowień) WSA i NSA w powyższych sprawach w zakresie wstrzymania wykonalności decyzji w I i II instancji; 13. Wyrok NSA sygn. akt GSK 808/08 NSA z dnia 19 marca 2009 r.; 14. Przewlekłość i długość postępowania administracyjnego, niezależnego od strony, rzutujące na odsetki; 15. Komentarz do art. 9 i 11 KPA w załączeniu 88 stron, jako część integralna do powyższych zarzutów; 16. W odpowiedzi na Skargę z dnia 21 grudnia 2015 r, sygn. [...], dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, co następuje na stronie 2 pisma: "Kolegium podnosi iż orzeczenia przytoczone w skardze przez skarżącego zostały wydane w sprawach, w których stan faktyczny nie był tożsamy ze stanem faktycznym zaistniałym w przedmiotowej sprawie, dlatego też nie mogły być brane pod uwagę przez Kolegium na etapie wydawania rozstrzygnięcia." W odniesieniu do twierdzenia z pkt. 16, [...] podnosi, że orzeczenia te były stosowane i znane SKO w latach 2005-2009, SKO wówczas uchylało kolejno wydane decyzje Prezydenta [...] i nie podnosiło zarzutu jak w treści pkt. 16. Nadto w decyzjach SKO z roku 2009 sygn. [...] , [...] z dnia (...) sierpnia 2009 roku, organ ii instancji (nadzoru) sam powołał się na Wyrok NSA z dnia 19 marca 2009 r, sygn. akt: GSK/808/08, str. 5 orzeczeń uzasadniających swe decyzje z roku 2009, jak w treści w/w decyzji. Skoro dziś SKO w piśmie z dnia [...].12.2015 r [...] stwierdza nieważność dla spraw tych orzeczeń tym bardziej w świetle sprawy decyzje administracyjne wydane [...] sierpnia 2009 sygn. [...] oraz [...] muszą zostać unieważnione. Zostały wydane bez podstawy prawnej, potwierdzają nieistniejący stan faktyczny i prawny, nie odnoszą się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, naruszają zasady ogólne KPA z art. 9 w zw. z art. 11 Kpa, jak i pozostałe. Skoro zatem, nie można jak twierdzi obecnie SKO zastosować orzeczeń w powyższych sprawach to twierdzenia SKO zawarte w decyzjach z lat 2009-2013 są bezpodstawne, niewykonalne, nieważne z mocy prawa, zatem należy także stwierdzić nieważność decyzji administracyjnych SKO z dnia [...] marca 2013 r o sygn. [...] oraz [...], na podstawie twierdzeń jak w opinii prawnej prof. dr hab W. M. z dnia (...) lutego 2015 oraz niniejszego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych. " W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem działające w sprawie organy nie naruszyły prawa. Przedmiotem skargi jest postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu przez organ egzekucyjny wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (§ 3 i § 4). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a., w sprawie skargi na czynności egzekucyjne orzeka organ nadzoru w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jednocześnie § 6 tego przepisu wskazuje, że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, jednakże organ egzekucyjny lub organ nadzoru może w drodze postanowienia wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż skarga składana w trybie art 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Na szczególne podkreślenie zasługuje przy tym okoliczność, iż w ramach skargi na czynności egzekucyjne można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazać także należy, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut, którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Natomiast skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w u.p.e.a., w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r. o sygn. akt II FSK 568/09, LEX 745753, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r. o sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX 489600; orzeczenia sądów administracyjnych są także dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być zatem (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne o charakterze faktycznym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. Skarga na czynności egzekucyjne może być więc wnoszona na faktyczne czynności o charakterze wykonawczym podejmowane w celu zrealizowania środka egzekucyjnego. Przyjęcie takiego stanowiska powoduje, że skarga nie przysługuje na czynności procesowe polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, władczo rozstrzygających o prawach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego, np. postanowienia. Skoro bowiem dana czynność objęta jest możliwością zaskarżenia jej w drodze innego środka zaskarżania, to nie ma podstaw do uznania, że służy na nią skarga w rozumieniu przepisu art. 54 u.p.e.a. Tym samym w skardze można podnosić takie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Sąd badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego winien przede wszystkim ocenić, czy jest ona zgodna z art. 80 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2010 r. o sygn. akt III SA/Wa 420/10, LEX nr 674988). Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z art. 80 § 3 u.p.e.a. wynika zaś, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez skarżące Stowarzyszenie obowiązku o charakterze pieniężnym prawidłowo zastosował powołany wyżej środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Stosując środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (art. 7 u.p.e.a.), organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia (...) czerwca 2016 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego Stowarzyszenia. Zawiadomienia o zajęciu doręczono Stowarzyszeniu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu (...) maja 2016 r. W ocenie Sądu, czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 80 § 1 u.p.e.a. Prawidłowo przesłano do banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwano dłużnika, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Do przedmiotowego zajęcia wykorzystano prawidłowy druk, to jest odpowiadający wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Czynność egzekucyjna została dokonana zawiadomieniem spełniającym wymogi z art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zawierało bowiem wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. stanowiło podstawę zastosowania tego środka egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnej została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony Stowarzyszeniu w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego wraz z zawiadomieniem o zajęciu. Sąd stwierdza również, że uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia je poprzedzającego są wyczerpujące, odnoszą się do podniesionych zarzutów, wskazują podstawy prawne i faktyczne przyjętych rozstrzygnięć. Wobec powyższego, Sąd przyjął, że działające w sprawie organy nie naruszyły prawa, zaś podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do twierdzeń podniesionych w skardze, Sąd jeszcze raz wyjaśnia, iż w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie okoliczności, które dotyczą kwestionowanej czynności, czyli zajęcia rachunku bankowego. Okoliczności podniesione zarówno w skardze na czynności egzekucyjne, w zażaleniu, jak i w złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania i nie mogły być uwzględnione przez organ, ani przez Sąd badający zaskarżone postanowienie. Kwestie te mogą bowiem stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego i na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie są to kwestie podlegające badaniu i ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną, gdyż skarga nie może dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy nie dopuściły się naruszenia wskazanych przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy. Postępowanie to było – w ocenie Sądu – prowadzone z zachowaniem zasad ogólnych, w tym zasad wynikających z art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Z wyłożonych względów skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na postawie art. 151 p.p.s.a.