V SA/Wa 67/10

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. S. K. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2009 r., wystąpiła z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzem PPF z 8.02.2010 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem i dwoma synami, nie posiada nieruchomość, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazała, iż osiągają wraz z mężem miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.152,76 zł każdy (łącznie 2.305.52 zł) W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż na utrzymanie wynajmowanego mieszkania przeznacza około 700 zł miesięcznie, na jej utrzymaniu pozostają synowie, którzy uczą się w szkole na U., zaś zarobione pieniądze w całości wydaje na utrzymanie rodziny. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z 1 marca 2010 r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca złożyła pismo przewodnie z 12 marca 2010 r. do którego załączyła: rozliczenie dochodu z remanentem za styczeń-luty 2010 r. spółki komandytowej "K." S, K., podsumowanie księgi przychodów i rozchodów, umowę najmu lokalu użytkowego oraz wyciągi z dwóch rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Podkreślić na wstępie należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 300 zł oraz ewentualne koszty zastępstwa procesowego z wyboru), z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał wskazać należy, iż nie sposób uznać by wnioskodawczyni nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Przede wszystkim nie można przyjąć, by rodzina cudzoziemki znajdowała się w stanie ubóstwa, skoro prowadzi w Polsce działalność gospodarczą z której osiąga dochód – jak wynika z przedłożonego rozliczenia za miesiące styczeń i luty 2010 r. – w wysokości 4.438 zł. Porównując wysokość dochodu jaką oświadczyła we wniosku, tj. 2.305.52 zł ze wskazanymi – w odpowiedzi na wezwanie – wydatkami w wysokości 930 zł, również nie sposób przyjąć by jej sytuacja majątkowa nie pozwalała na udział w kosztach sądowych. Ponadto wzięto pod uwagę operacje dokonywane na dwóch rachunkach bankowych, które wskazują na ciągły obrót środkami pieniężnymi w wysokości, która przekracza ciążące na skarżącej koszty wpisu sądowego od skargi przy uwzględnieniu oświadczonych wydatków niezbędnych dla utrzymania. Przywołać dodatkowo wypada stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 (dostępne w Internecie na stronie www.nsa.gov.pl), iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu oraz posiadanie zaoszczędzonych środków pieniężnych przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku". Poglądy te znajdują odpowiednie zastosowanie w stanie faktyczny niniejszej sprawy. Wnioskodawczyni winna zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.