V SA/Wa 672/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Y. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz Y. W. kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Y. W. (zwanego dalej: skarżącym) decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] stycznia 2010r. Y. W. wystąpił do Wojewody M. z wnioskiem o udzielenie Mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uzasadniając go zamiarem kontynuowania studiów jednolitych magisterskich w S. w W. Wojewoda M. decyzją z dnia [...]lutego 2010 nr [...] orzekł o odmowie udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia wskazując m.in., że Cudzoziemiec powtarza I rok studiów. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, że: "Rzeczywiście w ubiegłym roku miałem trudności z nauką i z zaadaptowaniem się do nowego środowiska i systemu edukacyjnego. W tym roku jednak radzę sobie znacznie lepiej....". Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu ww. decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podkreślił, że jak stanowi art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi udziela się zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, który przybywa lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na tym terytorium, zwanych dalej "studiami", także w przypadku gdy podjął studia na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które zamierza kontynuować lub uzupełnić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 53b ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1, 2, 7, 9, 13, 14, 16-18 oraz w art. 53a, jest obowiązany posiadać ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania i powrotu w przypadkach, o których mowa w art. 53 ust, 1 pkt 16-18 oraz w art. 53a ust. 1 pkt 1 lit. a. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że skarżący posiada ubezpieczenie zdrowotne oraz środki finansowe na pobyt w Polsce. W październiku 2008r. skarżący podjął naukę w S. w W. na kierunku [...] i w związku z tym Wojewoda M. udzielił skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia [...] marca 2010r. Dalej podkreślił, że z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący nie otrzymał kwalifikacji na rok II z powodu nie zaliczenia 80 % kursów trzonowych objętych planem studiów I roku. Y. W. obecnie kontynuuje naukę w roku akademickim 2009/2010 w ww. szkole na I roku studiów. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, że w myśl art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 16 także w przypadku, gdy nie zaliczył roku studiów i nie uzyskał warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Y. W. nie zaliczył pierwszego roku studiów, co wypełnia obligatoryjną przesłankę do odmowy udzielenia Mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, określoną w ww. przepisie. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, gdyż Y. W. wypełnia przesłanki, określone w art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. W skardze Y. W. wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i uznanie, że w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki udzielenia mu pozwolenia na pobyt na zasadzie art. 53 a ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przy spełnieniu przez niego wymogów z art. 53 b ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: • niezastosowanie art. 53 a ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach poprzez nieudzielenie skarżącemu pozwolenia na pobyt z uwagi na kontynuowanie nauki na terenie RP; • niewłaściwe zastosowanie art. 57 ust. 1 a ustawy o cudzoziemcach wskutek pominięcia istotnych przesłanek uzasadniających udzielenie skarżącemu pozwolenia na pobyt, w szczególności wynikających art. 53 a ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach; • naruszenie art. 12 ust. 1 w związku z art. 6 i 7 dyrektywy Rady 2004/114/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie poprzez nieudzielenie skarżącemu pozwolenia na pobyt pomimo spełnienia przez niego obligatoryjnych przesłanek wymaganych przepisami prawa wspólnotowego; • naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia sprzecznego zarówno z interesem społecznym, jak i słusznym interesem strony; • naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie niektórych dowodów przedstawionych przez skarżącego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego złożył do akt sprawy zaświadczenie z W. w W. z dnia [...] lipca 2011r., z którego wynika, że Y. W. zakwalifikował się na III rok studiów po ukończeniu nauki w roku akademickim 2010/2011 na jednolitych stacjonarnych studiach magisterskich o kierunku psychologia (studia w języku angielskim). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, niż w niej wskazano. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z p. zm. dalej: k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 z p. zm.), Sąd uznał, iż decyzja ta została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także o wydaniu decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach. Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. Oceniając - w powyższym kontekście - treść skargi wskazać trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem istotnym naruszeniem procedury administracyjnej dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego było zaniechanie powiadomienia Skarżącego, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje – stosownie do art.10 k.p.a. - w zakresie prawa do obrony uprawnienie tejże do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (w zakresie konsekwencji vide treść art. 81 k.p.a.). Gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu we wskazanych czynnościach skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 652/97, niepublikowany). Pogląd ten jest akceptowany w najnowszej literaturze, albowiem nadal przyjmuje się, że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania, niezależnie od tego czy miało wpływ na treść decyzji (patrz: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 131). W niniejszej sprawie – przed wydaniem decyzji w obu instancjach – organy nie dochowały określonego art. 10 §1 k.p.a. obowiązku. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do sformułowania żądania wszczęcia postępowania w sprawie jego wznowienia na wniosek strony - art. 147 k.p.a. (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 85, teza 5.). Należy wskazać, że art.10 k.p.a. wprowadzając zasadę oznaczającą z jednej strony obowiązek zapewnienia stronie przez organ czynnego udziału w każdym postępowaniu, z drugiej stwarza warunki w celu umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Strona nie jest zobowiązana do czynnego udziału w postępowaniu, stanowi to jej uprawnienie, jednakże organ administracji ma obowiązek umożliwienia stronie skorzystania z tego uprawnienia. Zgodnie zaś art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzanych dowodów. W sprzeczności pozostawać z tą zasadą będzie sytuacja, kiedy nie dostrzegając treści art. 10 k.p.a. organ nie dał możliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji. Naruszenie obowiązku stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które w istotny sposób może wpływać na wynik sprawy i ustalenia faktyczne organu. Za uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia przemawia także zawężające stosowanie zapisów art. 53 ust. 1 pkt 16 w związku z art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. Sąd stoi na stanowisku, że w związku ze specyfiką sytuacji związanej z faktem, iż rok akademicki kończy się w zakreślonym czasowo okresie czerwiec-wrzesień danego roku (zwyczajowo dla większości studiów stacjonarnych i zaocznych jest to koniec semestru letniego kończącego dany rok akademicki), organ rozpatrujący sprawę wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w tym organ II instancji, powinien brać pod uwagę tę okoliczność. Ponadto należy stwierdzić, że z brzmienia art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że cudzoziemcowi odmawia się udzielenia kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 16 także w przypadku, gdy nie zaliczył roku studiów i nie uzyskał warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów, wynika, że odmowa powinna być skutkiem ewidentnego braku wyników w nauce i zaangażowania w nią. Natomiast gdy student kontynuuje tę naukę, kończy semestr z pozytywnym wynikiem, zaś jego trudności mają charakter przejściowy (szczególnie gdy dotyczy to pierwszego roku studiów, aklimatyzacji w nowym środowisku itd.), nie należy stosować wskazanego przepisu mechanicznie, gdyż zawsze trzeba go dostosowywać do indywidualnego przypadku toczącej się sprawy. Pozostałe zarzuty skargi tj. niezastosowanie art. 53 a ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach poprzez nieudzielenie skarżącemu pozwolenia na pobyt z uwagi na kontynuowanie nauki na terenie RP oraz naruszenie art. 12 ust. 1 w związku z art. 6 i 7 dyrektywy Rady 2004/114/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie poprzez nieudzielenie skarżącemu pozwolenia na pobyt pomimo spełnienia przez niego obligatoryjnych przesłanek wymaganych przepisami prawa wspólnotowego nie zasługują na uwzględnienie. Dodać należy, że dyrektywa nie jest prawem wspólnotowym stosowanym wprost, gdyż jest to akt, który podlega implementacji do prawa krajowego. Odnośnie zaś zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia sprzecznego zarówno z interesem społecznym, jak i słusznym interesem strony należy wskazać, że organ II instancji orzekł z naruszeniem tej zasady ogólnej poprzez niewyjaśnienie całego stanu faktycznego we wskazanym aspekcie brzmienia art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. Co do wskazanego w skardze naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie niektórych dowodów przedstawionych przez skarżącego, jest ono zasadne. W ocenie Sądu, w badanej sprawie organ nie odniósł się bowiem do całego zebranego materiału dowodowego, co spowodowało, że uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaś samo postępowanie było prowadzone z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził zatem, że wymienione uchybienia są istotne i mogły wpływać na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnieje konieczność ustalenia powtórnie stanu faktycznego sprawy z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i opisanych wyżej wskazań Sądu. Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.