V SA/Wa 675/17

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi Fundacji (...) w L. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) stycznia 2017 r. Nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego. Fundacja I[...]w L. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie połowy wpisu sądowego od skargi. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż Fundacja nie posiada środków trwałych, zaś w ostatnim roku obrotowy osiągnęła zysk w wysokości 8.608,99 zł. Skarżąca posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzono środki finansowe w wysokości: 9.093,02 zł. W kasie Fundacji zgromadzono środki w wysokości 538,93 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, natomiast prowadzi wyłącznie działalność non profit, w konsekwencji czego nie posiada majątku obrotowego ani środków trwałych. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 28 kwietnia 2017 r. wyjaśniono, iż skarżąca realizuje swoje cele statutowe głównie poprzez realizację projektów finansowanych ze środków europejskich, z których pokrywane są również koszty wynagrodzenia pracowników, wynajmowania pomieszczeń klasowych i biura projektu. Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, natomiast okresowo prowadziła odpłatne szkolenia, z czego osiągnęła w okresie od 1 do 25 kwietnia 2017 r. dochód netto w wysokości 17.000 zł (faktury na kwotę 102.075 zł). Do pisma załączono: kopię statutu Stowarzyszenia, zeznania podatkowe CIT-8 za rok 2015 i rok 2016, aktualny wykaz zatrudnionych pracowników, raporty kasowe za miesiące: styczeń, luty, marzec i kwiecień 2017 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych okresu od 1 stycznia do 25 kwietnia 2017 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. Przypomnieć na wstępie trzeba, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Następnie podnieść należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskującej strony z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych. W niniejszej sprawie Fundacja będzie zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 6.257 zł, natomiast wniosek o prawo pomocy ogranicza do żądania zwolnienia od połowy wpisu sądowego, czyli od kwoty 3.129 zł. Oceniając wniosek w powyższym świetle, wskazać w pierwszej kolejności należy, iż Fundacja nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego, co wynika zarówno z przedłożonego odpisu pełnego z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego (k. 19 akt), jak również z Wykazu organizacji pożytku publicznego uprawnionych do otrzymania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2016, sporządzony zgodnie z art. 27a ust. 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t. j. Dz.U. z 2016 r., poz. 239 ze zm.) – udostępnionego przez Departament Pożytku Publicznego Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za pośrednictwem strony internetowej www.pozytek.gov.pl. Jak wynika ze Statutu Fundacji, realizując swoje cele statutowe może ona prowadzić działalność gospodarczą (§ 8 lit. c), brać udział i tworzyć partnerstwa, sieci współpracy przedsiębiorstw i instytucji otoczenia biznesu (§ 8 lit. f). Majątek Fundacji stanowią składniki majątkowe wskazane w oświadczeniu woli o ustanowieniu Fundacji, ruchomości i nieruchomości nabyte przez Fundację oraz inne środki finansowe (§ 11 Statutu). Fundacja czerpie środki z: dotacji, darowizn, spadków, subwencji i zapisów, dochodów ze zbiórek i imprez publicznych, dochodów z majątku Fundacji oraz dochodów z działalności gospodarczej (§ 12 Statutu). Ponadto, co istotne, majątek i dochody Fundacji są przeznaczone nie tylko na realizację celów statutowych ale zgodnie z § 13 Statutu – również na koszty działalności Fundacji. Zatem co do zasady, skoro spór sądowy w niniejszej sprawie jest związany z działalnością Fundacji, to środki na poniesienie kosztów tego sporu Fundacja winna zabezpieczyć w ramach swojego majątku i dochodów. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że jeśli sprawa ma ścisły związek z działalnością osoby prawnej, to nie powinna z reguły obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Wpis sądowy jako wydatek wiąże się bowiem z bieżącą działalnością osób prawnych, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać zabezpieczone w osiąganych przychodach. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Analiza przedłożonych przez wnioskującą stronę dokumentów finansowych wykazała, iż w 2015 r. Fundacja osiągnęła przychód w wysokości 3.982.484,87 zł, zaś jej dochód wyniósł 3.691.292,16 zł, w tym dochód wolny 3.690.623,72 zł (vide: zeznanie podatkowe na k. 34-37 akt). Z kolei w roku 2016 skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 1.911.071,58 zł, natomiast jej dochód wyniósł 1.638.552,37 zł, w tym dochód wolny 1.633.903,80 zł. Wobec tego przyjąć należy, iż Fundacja osiąga przychody o znacznej wartości i nie można uznać jej za podmiot pozbawiony możliwości finansowych. Co więcej, skarżąca nie jest pozbawiona dochodów również w roku 2017, skoro sama przyznaje w piśmie z dnia 28 kwietnia 2017 r., iż w okresie od 1 do 25 kwietnia 2017 r. prowadziła działalność zarobkową w postaci organizowania odpłatnych szkoleń, z której osiągnęła dochód netto w wysokości 17.000 zł (faktury na kwotę 102.075 zł). Następnie wskazać należy, iż analiza przedstawionych przez Fundację wyciągów z rachunków bankowych z rachunku o numerze [...] prowadzi do wniosku, że wnioskująca strona nie jest pozbawiona środków finansowych, a wręcz przeciwnie na bieżąco obraca środkami znacznie przewyższającymi należny w sprawie wpis sądowy. W tym zakresie wskazać należy, iż suma uznań na tym rachunku bankowym Fundacji wynosiła: w miesiącu styczniu 2017 r. – 67.502,35 zł, w miesiącu lutym 2017 r. – 67.520,96 zł, w miesiącu marcu 2017 r. – 29.993,06 zł, zaś w miesiącu kwietniu 2017 r. (do dnia 25 kwietnia) – 67.473,06 zł. Na dzień 25 kwietnia 2017 r. na wskazanym rachunku bankowym Fundacji zgromadzono środki w wysokości 2.297,85 zł. Ponadto skarżąca przedłożyła również wyciągi z rachunku bankowego o numerze 1160 2202 0000 0001 2858 1116 z okresu od 1 stycznia do 31 marca 2017 r., na którym odnotowano przez cały ten okres sumę uznań w wysokości 200 zł. Fundacja posiadała również środki w kasie, co wynika z raportów kasowych z okresu od 1 stycznia do 30 kwietnia 2017 r. W miesiącu styczniu przychód wyniósł 5.951,20 zł, w lutym – 18.156,73 zł, w marcu 15.244,27 zł, zaś w kwietniu 16.676,05 zł. Reasumując stwierdzić należy, iż wnioskujące Stowarzyszenie nie wykazało, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, należało orzec, jak w sentencji postanowienia.