V SA/Wa 678/15

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Ministra Pracy i polityki Społecznej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z. Z. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada działkę rolną o pow. 0,17 ha, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości 1.603,12 zł brutto, w tym 1.232 zł z tytułu renty inwalidzkiej oraz 371,12 zł z tytułu refundacji składki ZUS. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż cała rentę w wysokości 1.000 zł przeznacza na poczet alimentów na syna, zaś źródłem jego utrzymania jest refundacja składek ZUS. Dodatkowo wskazał, iż koszt prowadzonej działalności gospodarczej jest bardzo wysoki a "odzysk minimalny albo zerowy". W dodatkowym oświadczeniu z dnia 15 kwietnia 2015 r. wyjaśnił, iż mieszka w drewnianym domu po zmarłych rodzicach, posiada również samochód osobowy. Wskazał, iż nie posiada lokat i kont dewizowych, zaś "rachunku, na który przekazywana była by renta nie posiada". Wnioskodawca przedstawił swoje wydatki, na które składają się: opłata za energie elektryczną – 50 zł miesięcznie, ubezpieczenie – 200 zł rocznie, opłata za wodociąg – około 40 zł rocznie, podatek – około 70 zł rocznie, leki – około 100 zł miesięcznie. Skarżący zaznaczył nadto, iż nie wyliczał nigdy ile wydaje na żywność i ubranie, a także na dojazdy i powroty z pracy. Wezwany ponownie do złożenia dodatkowego oświadczenia, nadesłał pismo z dnia 18 maja 2015 r., w którym wskazał, iż jest kierowcą taksówki, zaś wydatki z tym związane są "płynne". Podniósł, iż w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą otrzymuje dofinansowanie z PFRON, jednakże działalność nie jest dochodowa. Dodatkowo wskazał, iż do urzędu podatkowego płaci kartę podatkową. Oświadczył również, iż od 5 stycznia 2015 r. nie ma żadnych dochodów bowiem przebywa na zwolnieniu lekarskim. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie na skarżącym ciąży obowiązek opłacenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z dnia 1 kwietnia 2015 r. oraz ponownego zarządzenia z dnia 4 maja 2015 r., którymi został wezwany do udzielenia informacji czy posiada rachunki bankowe, jak również do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy. W piśmie złożonym w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 1 kwietnia 2015 r. zaznaczył jedynie, iż "rachunku, na który przekazywana byłaby renta nie posiada", zaś w kolejnym piśmie z dnia 18 maja 2015 r. brak jest oświadczenia w tym zakresie. Mając natomiast na uwadze, iż skarżący podnosi, że źródłem jego dochodów oprócz renty jest dofinansowanie z PFRON (refundacja składek), a także to, że prowadzi działalność gospodarczą, oczywistym jest, że taki rachunek winien posiadać, wobec tego, iż w zakresie rozliczeń z urzędem skarbowym i zakładem ubezpieczeń społecznych wymagany jest obrót bezgotówkowy. Wobec tego oświadczenia w tym zakresie nie można było uznać za rzetelne i wystarczające. Następnie wskazać trzeba, iż skarżący nie złożył oświadczenia na temat wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie przedstawił także żadnych dokumentów potwierdzających ewentualne dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej z okresu ostatniego roku, do czego był wzywany zarządzeniem z dnia 4 maja 2015 r. Skoro więc wskazuje, że płaci podatki (karta podatkowa), to oczywistym jest, że uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie jest również w sprawie jasne, jaka jest wysokość miesięcznych wydatków, które są niezbędne dla utrzymania. Skarżący nie wskazał bowiem ani wydatków na wyżywienia ani ubranie, czy wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Natomiast mając na uwadze, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, wiedza na temat pełnych wydatków, które można zaliczyć do niezbędnych dla utrzymania jest niezbędna. Skoro zatem wnioskodawca nie ujawnia jaka jest dokładna wysokość dochodu jakim dysponuje miesięcznie ani jaka jest wysokość jego wydatków niezbędnych dla utrzymania, to dokonanie porównania, o którym była mowa na wstępie, staje się niemożliwe. Już tylko z tych powodów wniosek nie mógł zostać uwzględniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Przypomnieć również trzeba, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. Zarządzenie: Odpis postanowienia przesłać wnioskującej stronie z pouczeniem o sprzeciwie.