V SA/Wa 684/15

WyrokWSA w Warszawie2015-08-13

Skład orzekający: Andrzej Kania, Barbara Mleczko-Jabłońska, Mirosława Pindelska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma prawo określić podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, gdy zadeklarowana przez podatnika kwota znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej, a podatnik nie przedstawił uzasadnienia tej różnicy?
Ratio decidendi
Organ podatkowy ma prawo określić podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, gdy zadeklarowana przez podatnika kwota znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej, a podatnik, pomimo wezwania, nie przedstawił uzasadnienia tej różnicy ani nie skorygował deklaracji. W takiej sytuacji organ może samodzielnie określić podstawę opodatkowania na podstawie średniej wartości rynkowej, korzystając z dostępnych narzędzi, takich jak katalogi rynkowe.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, deklarując podstawę opodatkowania w kwocie 21.784,00 zł. Naczelnik Urzędu Celnego wezwał ją do skorygowania deklaracji lub wskazania przyczyn odbiegania ceny od średniej wartości rynkowej, na co Skarżąca nie odpowiedziała. Po wszczęciu postępowania podatkowego, organ pierwszej instancji określił zobowiązanie podatkowe w kwocie 9.944,00 zł. Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak indywidualnego ustalenia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę jako bezzasadną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oddala skargę. W dniu [...] kwietnia 2014 r. A.K., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą A. (dalej: Skarżąca) złożyła w Urzędzie Celnym w P. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego z tytułu przemieszczenia samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia [...], rok produkcji 2009, pojemność silnika 2967 cm3 z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. W złożonej deklaracji Skarżąca zadeklarowała podstawę opodatkowania w kwocie 21.784,00 zł oraz obliczyła i wykazała kwotę podatku akcyzowego według stawki 18.6% w wysokości 4.052,00 zł. Wskazała również, iż obowiązek podatkowy z tytułu przemieszczenia samochodu osobowego marki [...] z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, powstał w dniu [...] kwietnia 2014 r. W ramach prowadzonych czynności sprawdzających, pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. (dalej: Naczelnik UC, organ pierwszej instancji), na podstawie art. 104 ust. 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 752 ze zm.; dalej: u.p.a.) wezwał Skarżącą do skorygowania złożonej deklaracji podatkowej (zmiany wysokości podstawy opodatkowania) lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie w deklaracji podatkowej podstawy opodatkowania w wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego. Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie organu podatkowego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Skarżącej w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki [...]. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik UC decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014 r. określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu w kwocie 9.944,00 zł. Odwołując się od decyzji Naczelnika UC Skarżąca wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: Dyrektor IC, organ odwoławczy), decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika UC. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy zaznaczył, iż w rozpoznawanej sprawie istotą sporu pomiędzy Skarżącą a organami podatkowymi jest ustalenie czy deklarowana w złożonej deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego podstawa opodatkowania samochodu osobowego marki [...] odbiega od średniej wartości rynkowej tego pojazdu na rynku krajowym lub też, czy istnieją uzasadnione przyczyny, dla których deklarowana podstawa opodatkowania odbiega od średniej wartości. Tym samym czy organ podatkowy dysponuje uprawnieniem do określenia podstawy opodatkowania i zobowiązania podatkowego w oparciu o tę średnią wartość rynkową. Dyrektor IC wyjaśnił, że zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 2 u.p.a., w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Przy czym pod pojęciem "nabycie wewnątrzwspólnotowe", stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy, należy rozumieć przemieszczenie wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. Mając na uwadze przepis art. 101 ust. 2 pkt 1 u.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, powstał z dniem przemieszczenia samochodu z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, tj. w dniu [...] kwietnia 2014 r. (zgodnie z oświadczeniem skarżącej zawartym w deklaracji AKCU z dnia [...] kwietnia 2014 r.). Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżąca wywiązała się z obowiązku podatkowego składając w dniu [...] kwietnia 2014 r. w Urzędzie Celnym w P. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] przemieszczonego na terytorium kraju w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] maja 2014 r. zadeklarowaną kwotę akcyzy uiszczono na konto Izby Celnej w W. Organ drugiej instancji wskazał, iż w myśl postanowień art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., podstawę opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego stanowi kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy - w przypadku jego nabycia wewnątrzwspólnotowego, z tym, że w przypadku, o którym mowa w art. 101 ust. 2 pkt 3, podstawą opodatkowania jest średnia wartość rynkowa samochodu osobowego pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy. Z kolei stosownie do treści art. 104 ust. 8 u.p.a., jeżeli wysokość podstawy opodatkowania w przypadku czynności, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 ustawy, bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego. Przy wyliczaniu podstawy opodatkowania ustawodawca posługuje się średnią wartością rynkową samochodu osobowego, która to wartość ustalana jest na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy (art. 104 ust. 11 u.p.a.). W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wysokość podstawy opodatkowania (art. 104 ust. 9 u.p.a.). Dyrektor IC uznał, iż w przedmiotowej sprawie, w związku z tym, że zadeklarowana w deklaracji AKC-U podstawa opodatkowania znacznie odbiegała od średniej wartości rynkowej ww. samochodu osobowego notowanej na rynku krajowym (wartość bez VAT i akcyzy) zasadnie Naczelnik UC wezwał Skarżącą do zmiany wysokości podstawy opodatkowania (skorygowania złożonej deklaracji) lub pisemnego wskazania przyczyn uzasadniających podanie wysokości podstawy opodatkowania w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego. W świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy podzielił więc stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii zastosowania regulacji określonej w art. 104 ust. 8 ustawy o podatku akcyzowym. Rozpatrując ponownie sprawę, celem ustalenia średniej wartości rynkowej zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika, Dyrektor IC posłużył się elektroniczną wersją katalogu Eurotax Informator Rynkowy Samochody Osobowe - Wydawnictwa EurotaxGlass’s Polska Sp. z o.o. - Carwert. Zaznaczył iż mimo tego, że organ podatkowy I instancji wezwał Skarżącą do przedstawienia dokumentów - faktur, rachunków za dokonane naprawy, dotyczące przedmiotowego pojazdu, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, w toku prowadzonego postępowania Skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów ani wyjaśnień, które uzasadniałby niską cenę nabytego wewnątrzwspólnotowo pojazdu Organ odwoławczy dokonał wyceny pojazdu na dzień [...] kwietnia 2014 r. jako podstawę przy wyliczeniu średniej wartości rynkowej samochodu osobowego marki [...] przyjmując, kwotę bazową w wysokości 82.900.00 zł. Kwotę tę przyjęto w oparciu o notowanie zamieszczone w programie System wyceny wartości pojazdów Eurotaxglas'ss, uwzględniając przeciętny stan samochodu. Następnie kwotę te pomniejszono o korektę za miesiąc pierwszej rejestracji - 1.038,00 zł oraz korektę za przebieg - 3.870,00 zł. W związku z powyższym wartość pojazdu wyniosła 77.992,00 zł. Dyrektor IC wskazał, że w kwocie powyższej zawarty jest podatek od towarów i usług wg. stawki 23% oraz podatek akcyzowy wg. stawki 18.6% w związku z czym po uwzględnieniu stosownych odliczeń średnia wartość rynkowa modelowego pojazdu po odliczeniu podatku od towarów i usług wg stawki 23% oraz podatku akcyzowego przy zastosowaniu stawki akcyzy 18.6% wyniosła kwotę 53.464,00 zł. Dyrektor IC zaznaczył, iż w doktrynie wskazuje się, że znaczne odstępstwo od średniej wartości rynkowej powinno dotyczyć sytuacji, kiedy cena taka jest niższa o co najmniej 30% od średniej wartości rynkowej. Jednakże nie można sztywno wskazywać, że ze znacznym odstępstwem mamy do czynienia zawsze, gdy różnica między średnią wartością rynkową samochodu osobowego, a wartością wskazaną w deklaracji jako podstawa opodatkowania wynosi co najmniej 30%, lecz w każdej sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego badać, czy to odstępstwo jest istotne. W ocenie organu drugiej instancji w omawianej sprawie różnica między średnią wartością rynkową samochodu osobowego (sprowadzoną do wartości netto) ustaloną z uwzględnieniem uzasadnionych korekt na podstawie przyjętego narzędzia analizy porównawczej (53.464,00 zł), a wartością podstawy opodatkowania wykazaną w złożonej deklaracji podatkowej (21.784.00 zł) wynosi 59%. Dyrektor IC uznał zatem, że podstawa opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego pojazdu zadeklarowana przez Skarżącą znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego na rynku krajowym. Przy czym wynika to zarówno z różnicy procentowej (59%), jak i kwotowej (31.680,00 zł). Biorąc zatem pod uwagę postanowienia art. 21 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa w związku z art. 104 ust. 9 ustawy organ odwoławczy ustalił, że zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], wynosi: 9.944.00 zł (53.464.00 zł x 18.6%, tj. podstawa opodatkowania x stawka podatku akcyzowego dla pojazdu o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3). W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ ustosunkował się do zarzutów odwołania, uznając je za nieuzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Dyrektora IC Skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania podatkowego o istotnym wpływie na wynik sprawy, a mianowicie art. 120 w zb. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.) w postaci złamania zasady legalizmu i prawdy obiektywnej poprzez zastosowanie metody ustalenia wartości rynkowej pojazdu według swobodnego uznania organu I instancji, a nie mającej oparcia w odpowiednich przepisach prawa, a także poprzez wydanie decyzji przy niepełnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wynikającego z nieprzeprowadzenia dokładnego i indywidualnego postępowania dowodowego. Zdaniem Skarżącej organy podatkowe obu instancji dopuściły się błędów proceduralnych, rozstrzygając jednocześnie wszelkie uzasadnione wątpliwości na jej niekorzyść. Postępowanie dowodowe w sprawie podatkowej cechuje jego otwartość i dopuszczalność wszystkich dowodów nie zabronionych prawem, zaś obowiązek jego przeprowadzenia i dogłębnego wyjaśnienia sprawy spoczywa na organie podatkowym. Czyny te przejawiają się w oparciu całego materiału dowodowego, mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, na kilku czynnościach sprawdzających, a mianowicie nie uwzględnieniu legalnie zawartej umowy kupna - sprzedaży przedmiotowego pojazdu, która jest jedynym właściwym wyznacznikiem ceny pojazdu objętego zaskarżoną decyzją oraz opieraniu się wyłącznie na informacji z systemu CARWERT. W ocenie skarżącej organy orzekające w obu instancjach oparły wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wyłącznie na informacji zaczerpniętej z Informatora Rynkowego CARWERT, która nie spełnia zasad zindywidualizowanego i zdeterminowanego konkretnymi okolicznościami ustalania wartości rynkowej pojazdu. Niedopuszczalne jest oparcie podstawy opodatkowania wyłącznie na jednym źródle dowodowym, w szczególności gdy to na organie podatkowym spoczywa obowiązek dogłębnego i rzetelnego wobec podatnika wyjaśnienia sprawy. Ponadto Skarżąca zarzuciła, że w sprawie organy nie skorzystały z przysługującego im prawa do powołania biegłego, którego opinia mogłaby w sposób znaczny wyjaśnić stan faktyczny, a za czym opowiada się nakaz prawdy obiektywnej, otwartości postępowania dowodowego i dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Szczególnie uzasadnione byłoby powołanie biegłego ze względu na znaczącą różnicę w podstawie opodatkowania wyliczonej przez Stronę i przez Naczelnika UC za pomocą Informatora Rynkowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, na podstawie art.145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami skargi. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie wskazanych ustaw sądowi administracyjnemu, wypada stwierdzić, że skarga jest bezzasadna. Przypomnieć należy, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczy zasadności określenia podstawy opodatkowania w trybie określonym w art. 104 ust. 8, 9 i 11 u.p.a., a w konsekwencji prawidłowości określenia przez organy zobowiązania w podatku akcyzowym. W związku z powyższym rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy ustalony w sprawie stan faktyczny pozwalał organom na zastosowanie procedury określonej w art. 104 ust. 8 u.p.a. i samodzielne określenie podstawy opodatkowania. Wskazać na wstępie należy, że w przypadku samochodu osobowego podstawą opodatkowania jest, co do zasady, kwota, jaką nabywca jest zobowiązany zapłacić za ten samochód w przypadku jego nabycia wewnątrzwspólnotowego, o czym stanowi art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. Odstępstwo od powyższej zasady zostało ustanowione w art. 104 ust. 8 u.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli wysokość podstawy opodatkowania w przypadku sprzedaży na terytorium kraju lub nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmian wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny nabycia w wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu, organ podatkowy, zgodnie z art. 104 ust. 9 u.p.a., określa wysokość podstawy opodatkowania. W myśl ust. 11 tego przepisu, średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy. W świetle powołanych przepisów prawnych, wszczęcie procedury weryfikacji podstawy opodatkowania nie jest dowolne i zostało ustawowo ograniczone przesłanką zaistnienia "uzasadnionej przyczyny’’ i "znacznej różnicy" między wysokością zadeklarowanej podstawy opodatkowania, a wartością rynkową samochodu. Organ podatkowy ma więc obowiązek ustalić najpierw czy taka "uzasadniona przyczyna’’ występuje i tylko w sytuacji jej braku może zastosować tryb określenia wysokości podstawy opodatkowania, przewidziany w art. 104 ust. 9 u.p.a. Treść art. 104 ust. 8 u.p.a. wyznacza przy tym kolejność działania organów podatkowych. W przypadku wstępnego stwierdzenia przez organ podatkowy istnienia "znacznej" różnicy podatnik - na wezwanie organu - powinien przedstawić dowody uzasadniające i uwiarygodniające, jako prawidłową, zadeklarowaną przez niego wysokość podstawy opodatkowania. Natomiast organ podatkowy na podstawie tak przedstawionych dowodów zobowiązany jest ocenić, czy dowody te rzeczywiście potwierdzają prawidłowość zadeklarowanej podstawy opodatkowania. Dopiero nieprzedłożenie przez podatnika przekonujących wyjaśnień i niedokonanie zmiany podstawy opodatkowania daje organowi podatkowemu podstawę do określenia podstawy opodatkowania w innej wysokości niż przez niego wskazana. Zatem to podatnik dysponując informacjami odnośnie konkretnych okoliczności towarzyszących nabyciu danego samochodu osobowego po cenie odbiegającej od jego średniej wartości na rynku krajowym, ustalanej na podstawie notowanej na rynku krajowym jego średniej ceny, okoliczności te powinien wykazać i uprawdopodobnić. Wprawdzie ciężar dowodu co do zasady spoczywa na organie podatkowym prowadzącym postępowanie podatkowe, to jednak obowiązek wykazania, że istnieją przesłanki obniżenia podstawy opodatkowania spoczywa na stronie - jako posiadającej o nich wiedzę. Zasada prawdy materialnej wyrażona w art. 122 o.p. nie wyklucza czynnego udziału strony w postępowaniu dowodowym, a wręcz nakazuje podatnikowi współdziałanie z organem przy ustalaniu - zwłaszcza tych okoliczności, o których wiedzę może posiadać tylko on i które przemawiają na jego korzyść. Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych, opartym na przepisach regulujących określanie podstawy opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. I GSK 1704/11, "to podatnik dysponując wiedzą odnośnie do konkretnych okoliczności towarzyszących nabyciu danego samochodu osobowego po cenie odbiegającej od jego średniej wartości na rynku krajowym, ustalanej na podstawie notowanej na rynku krajowym jego średniej ceny, okoliczności te powinien wykazać i uprawdopodobnić." Z kolei w wyroku NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. I GSK 1496/11 wskazano, że "(...) podatnik powinien przedstawić dowody uzasadniające i uwiarygodniające, jako prawidłową, zadeklarowaną przez niego wysokość podstawy opodatkowania, a organ podatkowy operując na podstawie tak przedstawionych dowodów zobowiązany jest ocenić, czy dowody te rzeczywiście potwierdzają zaistnienie sytuacji uzasadniającej kwalifikowanie jej jako uzasadnionej przyczyny w rozumieniu przepisu art. 104 ust. 8 u.p.a." Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela stanowisko zaprezentowane w powyższych wyrokach NSA, dostępnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. W ramach postępowania podatkowego organy prawidłowo uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie norma określona w art. 104 ust. 8 u.p.a., bowiem zadeklarowana przez Skarżącą podstawa opodatkowania - 21.784,00 zł nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego znacznie odbiega od średniej wartości pojazdu tej samej marki i o podobnych parametrach na rynku krajowym. Jak zauważył organ odwoławczy, średnia wartość pojazdu według elektronicznej wersji katalogów EUROTAX Informator Rynkowy Samochody Osobowe – Wydawnictwa EurotaxGlass’s Polska Sp. z o.o. – Carwert wynosiła 82.900,00 zł, a po pomniejszeniu jej o korekty za miesiąc pierwszej rejestracji (1.038,00 zł) i za przebieg (3.870,00 zł) oraz odliczeniach w wysokości 23 % VAT i 18,6 % podatku akcyzowego wyniosła 53.464,00 zł. Powstała w ten sposób różnica między wartością zadeklarowaną przez podatnika a średnią wartością rynkową - wielkości 59 %. Zatem Dyrektor IC zasadnie przyjął, że wskazana przez Skarżącą wartość samochodu osobowego znacznie odbiega od średniej wartości krajowej. Powyższe ustalenie organu było z kolei następstwem prawidłowego określenia wartości spornego samochodu na podstawie średniej wartości rynkowej samochodu osobowego o podobnych parametrach. Podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie Skarżąca pomimo stosownego wezwania do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego nie udzieliła w ogóle odpowiedzi na wezwanie. Poza tym Skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego jakichkolwiek argumentów merytorycznych oraz dowodów podważających prawidłowość określenia przez organy wysokości podstawy opodatkowania oraz zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...]. Biorąc zatem pod uwagę postanowienia art. 21 § 3 o.p. w związku z art. 104 ust. 9 u.p.a. Sąd stwierdził, że prawidłowo organy orzekające określiły zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu osobowego w wysokości 9.944,00 zł. Nieuzasadnione w ocenie Sądu okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 120 oraz art. 122 o.p. Przepisy te stanowią, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa oraz, że w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 104 ust. 11 u.p.a., zawarł jedynie wytyczne, które winny zostać uwzględnione przy ustaleniu średniej wartości pojazdu, jednakże w przepisie tym w żaden sposób nie został ograniczony wybór narzędzi do określenia wartości rynkowej samochodu osobowego. Wskazać trzeba, że określenie wysokości podstawy opodatkowania może być dokonane przy pomocy każdego zgodnego z prawem środka dowodowego (art. 180 o.p.) Dlatego też, zdaniem Sądu, wykorzystanie elektronicznej wersji katalogu EUROTAX odpowiada wymaganiom art. 104 ust. 8 u.p.a. Informatory o rynkowych wartościach pojazdów prowadzone są bowiem w sposób profesjonalny, przy wykorzystaniu danych pochodzących z największych giełd samochodowych, auto-komisów, salonów sprzedaży oraz ogłoszeń prasowych z całej Polski. Wskazać również należy, że wykładnia omawianych art. 104 ust. 8, ust. 9 i ust. 11 u.p.a. prowadzi do wniosku, iż w przypadku, gdy organ stwierdzi znaczne odstępstwo między wartością deklarowaną a notowaniami, określa wysokość podstawy opodatkowania, a więc wartość konkretnego samochodu. Jest przy tym oczywiste, że wartość ta, jako określana na zasadzie wyjątku od reguły wynikającej z art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., nie będzie nawiązywała do kwoty, jaką nabywca zobowiązany jest zapłacić. Powyższe oznacza, że Skarżąca w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy nie może skutecznie powoływać się na cenę jaką zapłaciła za samochód nabyty wewnątrzwspólnotowo. Nieuzasadnione zdaniem Sądu jest także stanowisko Skarżącej, że organy podatkowe określiły podstawę opodatkowania bez powołania opinii biegłego. Zgodnie z art. 197 § 1 o.p. w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami w celu wydania opinii. Z przepisu art. 104 ust. 9 u.p.a. nie wynika, aby organ w każdej sprawie (niezależnie od okoliczności faktycznych) miał przeprowadzać dowód z opinii biegłego. Natomiast organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Reasumując Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia wskazanych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też innego naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienia skargi, dlatego też działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło