V SA/Wa 700/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. I. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF z 8 kwietnia 2008r. (data nadania) F. I. M. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości [...] złotych netto. Oświadczyła również, iż jest właścicielem mieszkania o powierzchni 42 m2, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 10 marca 2008 r. wezwano zainteresowaną do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy oświadczeniami złożonymi w niniejszym wniosku i wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym do sprawy V SA/Wa 359/05 oraz do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 19 kwietnia 2008r. skarżąca wyjaśniła, iż gospodarstwo rolne o powierzchni 1,05 ha przekazała nieformalnie dzieciom i nie ma z tego tytułu żadnych dochodów. Wskazała, iż jej miesięczne wydatki kształtują się w sposób następujący: 1) opłaty za mieszkanie – 431,59 złotych, 2) telefon – ok. 200 złotych, 3) leki – 150-200 złotych, 4) energia elektryczna – 30 złotych. Ponadto podniosła również, iż ponosi wydatki na wyżywienie, ubranie, środki czystości i higieny osobistej i w związku z tym nie jest w stanie gromadzić żadnych oszczędności. Do ww. pisma skarżąca załączyła dokumenty potwierdzające wydatki za mieszkanie oraz faksem przesłała dokumenty dotyczące ponoszonych kosztów za telefon. W związku z nieudzielaniem przez skarżącą wszystkich odpowiedzi i nienadesłaniem wymaganych dokumentów, zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2008r. ponownie wezwano skarżącą do nadesłania odcinka emerytury oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych lub dokumentów potwierdzających fakt likwidacji rachunków, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 29 kwietnia 2008 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 41 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie nadesłała wymaganych dokumentów i nie złożyła żadnego oświadczenia. Jedynie pismem z dnia 25 kwietnia 2008r. skarżąca zwróciła się o spotkanie z Prezesem Sądu, przedstawiając w nim stan sprawy. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Skarżąca dokonując odpowiedzi na pierwsze wezwanie nie przesłała wszystkich wymaganych dokumentów, tj. odcinka emerytury oraz nie udzieliła odpowiedzi czy posiada rachunek, a jeśli tak, to nie nadesłała wyciągów z tego rachunku bankowego. W związku z tym niezbędne okazało się ponowne wezwanie do nadesłania ww. odcinka emerytury oraz ustalenie stanu rachunku bakowego skarżącej (w przypadku gdyby taki rachunek posiadała). Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Nie udzielenie jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony skarżącej spowodowało brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi zainteresowana powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym należy uznać, iż skarżąca nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżąca była zobowiązana do nadesłania dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.