V SA/Wa 73/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 22 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", lub "Spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż kapitał zakładowy wynosi 351.450 zł, Spółka nie posiada środków trwałych, a w ostatnim roku obrotowym (rok 2015) poniosła stratę w prowadzonej działalności w wysokości 121.623,38 zł. Wyjaśniła równocześnie, że w roku 2014 r. bilans Spółki był dodatni i wyniósł 20.040,78 zł. Oświadczyła, że w kasie posiada środki pieniężne w wysokości 193,67 zł. Rachunek bankowy został zamknięty w związku z brakiem obrotów. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie wskazanych w wezwaniu dokumentów skarżąca przedstawiła uchwałę w sprawie dopłat na Wspólników z [...] października 2015 r., wypowiedzenie umowy rachunku bankowego, bilans za 2015 rok, odpisy zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2013-2015, wyciągi z kont księgowych zespołu 4, 7 i 9 obrazujących wysokość i rodzaj osiągniętych przychodów i poniesionych kosztów w 2015 r. oraz za okres styczeń-luty 2016 r., odpisy deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące 2015 r. oraz styczeń 2016 r., zestawienie przychodów i kosztów za styczeń i luty 2016 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2014 r. Postanowieniem z 22 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza skarżąca ubiegając się o przyznanie jej prawa pomocy nie wykazała, że podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego wnosząc o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Wskazała, iż ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż aktualna sytuacja majątkowa Spółki nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Podniosła, iż od sierpnia 2015 roku nie wykazuje sprzedaży, dodatkowo w 2016 roku nie wykazała żadnych dochodów. Zdaniem skarżącej referendarz błędnie wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że ewentualne środki na pokrycie niniejszego postępowania skarżąca winna uzyskać z kapitału rezerwowego i dopłat wspólników. Zauważyła, iż środki pieniężne z ww. źródeł służą jedynie na zaspokojenie obowiązków publicznoprawnych Spółki, które to stanowią należności priorytetowe w ciążących na niej zobowiązaniach. Skarżąca podniosła również, że nie można wymagać od niej, aby mogła przewidzieć liczbę postępowań, jakie mogły wyniknąć z prowadzonej działalności. Dodatkowo, zdaniem skarżącej, Sąd winien w trakcie badania możliwości finansowych spółki uwzględnić liczbę postępowań, których spółka jest stroną, czego nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Skarżąca wykazała wprawdzie taką stratę za 2015 r. (121.623,38), jednak zdaniem Sądu przedwczesne jest w takiej sytuacji twierdzenie o trwałości takiego stanu rzeczy. Podkreślenia wymaga, iż w 2014 r. skarżąca wykazała bilans dodatni w kwocie 20.040,78 zł. Jak słusznie wskazał referendarz istotne informacje wynikają również z przedstawionych zeznań podatkowych CIT-8. W 2013 r. Spółka wykazała przychody w wysokości 731.242,12 zł, w 2014 r. – w wysokości 1.289.401,24 zł. Podkreślić należy, że w roku 2015 r. Spółka nadal prowadziła działalność w znacznych rozmiarach – osiągnęła przychody w wysokości 613.093,39 zł. W okresie wskazanych trzech lat skarżąca wykazywała dochód podatkowy: w 2013 r. – 54.114,69 zł, w 2014 r. - 65.187,53 zł, a w 2015 r. w wysokości 106.453,03 zł oraz nadpłatę w kwocie 438 zł. Z nadesłanych dokumentów wynika, że w maju oraz w czerwcu 2015 r. Spółka z tytułu świadczenia usług uzyskała przychody po 58.000 zł, w lipcu 2015 r. dokonała sprzedaży udziałów za kwotę 235.100 zł. Od sierpnia 2015 r. Spółka nie wykazuje sprzedaży. Niezależnie od wysokości osiąganych przychodów ponosi koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem. W 2016 r. (styczeń – luty) nie wykazuje żadnych obrotów. Ponadto, w ocenie stanu finansowego Spółki ważne są także takie dane jak wysokość kapitału zakładowego, który w niniejszym wypadku wynosi 351.450 zł. Dodać należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że, podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 18.01.2008 r., I OZ 809/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), a mianowicie umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.02.2014 r. II FZ 146/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Według bilansu w Spółce został utworzony kapitał rezerwowy, który na koniec 2015 r. wynosił 12.077,10 zł. Ponadto [...] października 2015 r. podjęto uchwałę w sprawie nałożenia dopłat na wspólników w wysokości 1,89 zł za każdy posiadany udział. Uchwalono, że dopłaty mają na celu sfinansowanie zobowiązań publiczno-prawnych, zobowiązań wobec dostawców oraz zobowiązań wobec banku. Spółka nie wskazała, że istnieje przeszkoda aby przeznaczyć na zapłatę wpisu sądowego część kapitału rezerwowego, albo część kapitału uzyskanego w wyniku wniesionych dopłat. Nietrafny wydaje się w tej sytuacji argument Spółki podniesiony w sprzeciwie, iż "środki pieniężne z ww. źródeł służą jedynie na zaspokojenie obowiązków publicznoprawnych spółki, które to stanowią należności priorytetowe w zobowiązaniach ciążących na spółce". Dodatkowo Sądowi widome jest z urzędu, że w innych zawisłych sprawach skarżąca uiściła wpisy sądowe (np. sprawy V SA/Wa 1184/15, V SA/Wa1358/15, V SA/Wa 1359/15, V SA/Wa 76/16, III SA/Wa 922/16, III SA/Wa 923/16, III SA/Wa 924/16). Świadczy to dobitnie, iż skarżąca posiada środki na opłacenie kosztów sądowych. W takiej sytuacji brak argumentów, by przerzucić na innych obywateli ciężar ponoszenia opłat sądowych. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki, wysokości jej kapitału zakładowego oraz faktu, że skarżąca w innych sprawach uiszcza wymagane wpisy sądowe, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa w niniejszej sprawie oznaczałoby nieuzasadnione uprzywilejowanie jej. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.