V SA/Wa 749/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... stycznia 2016 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. P. (dalej: "Zobowiązany", "Skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "organ", "SKO w Warszawie") z (...) stycznia 2016 r. nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z (...) października 2015 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych. Zawiadomieniem nr (...) z (...) marca 2015 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Prezydent m.st. Warszawy, działając jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń przysługujących Zobowiązanemu od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. oraz wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia Zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych w łącznej wysokości 421,60 zł. Na egzekwowane należności składały się grzywny nałożone w drodze 4 mandatów karnych po 100 zł każdy, objęte 4 tytułami wykonawczymi o nr: (...),(...),(...)i (...), wystawionymi przez Prezydenta m.st. Warszawy w dniu (...) grudnia 2013 r. oraz koszty egzekucyjne w wysokości 21,60 zł. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone organowi rentowemu w dniu 1 kwietnia 2015 r., a Zobowiązanemu - w dniu 10 kwietnia 2015 r. W dniu 24 kwietnia 2015 r. Zobowiązany nadał skargę na ww. czynność egzekucyjną Prezydenta m. st. Warszawy, zarzucając, iż czynność jest prowadzona przez nieuprawniony organ, tj. Biuro Podatków i Egzekucji, a także wskazując na niezgodność numerów tytułów wykonawczych podanych w zawiadomieniu o zajęciu świadczeń z 25 marca 2015 r. z numerami tytułów wykonawczych, które otrzymał wraz z zawiadomieniem w dniu 10 kwietnia 2015 r. Postanowieniem z dnia (...) października 2015 r. SKO w Warszawie oddaliło skargę Zobowiązanego, podnosząc, że prowadzenie egzekucji przez nieuprawniony do tego organ nie może być przedmiotem skargi w trybie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga na czynności egzekucyjne jest bowiem środkiem zaskarżenia dotyczącym wyłącznie czynności egzekucyjnych, czyli wykonawczych i nie służy kwestionowaniu zasadności obciążenia zobowiązanego należnościami dochodzonymi na podstawie tytułów wykonawczych ani też wysokości tych należności. Skarga ta służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez środki prawne przewidziane w ww. ustawie. Odnośnie numeracji tytułów wykonawczych organ uznał, iż sposób ich numeracji nie miał wpływu na czytelność informacji co do właściwej podstawy i zakresu czynności egzekucyjnej, gdyż numery wskazane w zawiadomieniu były umieszczone na każdym z tytułów wykonawczych doręczonych Zobowiązanemu. Pismem z 20 listopada 2015 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że błędne oznakowanie tytułów wykonawczych może świadczyć o ich wadliwości, a prowadzenie egzekucji w oparciu o nieprawomocny tytuł egzekucyjny jest niedopuszczalne. Powołanym na wstępie rozstrzygnięciem, mając za podstawę art. 18, art. 23 § 3 oraz art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), SKO w Warszawie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając przedstawione w nim stanowisko. Postanowienie SKO w Warszawie Zobowiązany uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o umorzenie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. Stwierdził, że błędy formalne w tytułach wykonawczych utrudniły mu ustalenie adresata zarzutów. Z ostrożności procesowej podniósł zarzut przedawnienia się roszczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Analizując niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie wskazać należy, że ustawa z dnia 11 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Według przepisów art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a tiret trzeci u.p.e.a., jest egzekucja polegającą na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Stosowanie tego środka normują przepisy art. 79 § 1- § 5 u.p.e.a., wedle których organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. W kolei w myśl art. 54 § 1 u.p.e.a. Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarga ta jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Może ona dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 379/07 i z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżący formułując zarzuty prowadzenia egzekucji przez organ nieuprawniony, na podstawie "nieprawomocnego tytułu egzekucyjnego", obarczonego błędami formalnymi, czy w sytuacji "przedawnienia roszczenia", wykracza poza zakres dyspozycji przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. Skarżący podnosi bowiem kwestie procesowe związane z prowadzeniem egzekucji administracyjnej, które mieszczą się w ramach środka przewidzianego w art. 33 u.p.e.a, a mianowicie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, których zasadność jest rozpatrywana przez organ egzekucyjny w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 34 u.p.e.a. W myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Skarżący podnosi zarzuty, o których mowa w pkt 1 i pkt 9 wyż. cyt. przepisu. Podkreślić należy, iż skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie podważaniu czynności o charakterze faktycznym, a nie może być kierowana przeciwko czynnościom procesowym. W trybie tej skargi nie ma możliwości weryfikowania legalności działań, czynności czy aktów, które podejmowane są w postępowaniu egzekucyjnym przez wierzyciela egzekwującego. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu egzekucyjnym Prezydent m.st. Warszawy (z upoważnienia którego zostały wystawione i podpisane cztery tytuły wykonawcze z (...) grudnia 2013 r. oraz zawiadomienie z (...) marca 2015 r.) jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, stosownie do treści art. 26 § 4 u.p.e.a. Wprawdzie w zawiadomieniu z 25 marca 2015 r. jako numery tytułów wykonawczych podano: (...),(...),(...) i (...), tj. oznaczenia umieszczone na tytułach wykonawczych z (...) grudnia 2013 r. noszących odpowiednio numery: (...),(...)(...)i (...) Porównując treść zawiadomienia z (...) marca 2015 r. z treścią tytułów wykonawczych nie sposób nie dostrzec, iż dotyczą one tych samych należności wynikających z czterech mandatów karnych w wysokości po 100 zł każdy, wystawionych odpowiednio w dniach: 23 sierpnia 2012 r., 20 czerwca 2012 r., 6 listopada 2012 r. i 14 listopada 2012 r. Zatem nie budzi wątpliwości, że wymienione w zawiadomieniu z (...) marca 2015 r. tytuły wykonawcze są tymi samymi tytułami wykonawczymi, które zostały doręczone Skarżącemu wraz z tym zawiadomieniem. W konsekwencji Sąd podziela stanowisko organu, iż okoliczność, że wskazane w zawiadomieniu numery tytułów wykonawczych nie są numerami wpisanymi w poz. 5 każdego tytułu wykonawczego, nie miała wpływu na czytelność informacji co do właściwej podstawy i zakresu czynności egzekucyjnej. Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny prawidłowo przeprowadził czynności mające na celu zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego zobowiązanego oraz renty socjalnej, zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami, w tym art. 1a pkt 12 lit. a tiret trzeci, art. 7 oraz art. 79 u.p.e.a. Przesłał bowiem do organu rentowego zawiadomienie o zajęciu tej części przysługujących Skarżącemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowalnych należności pieniężnych wraz z kosztami egzekucyjnymi. Sporządzony według ustalonego wzoru tytuł wykonawczy spełniał wymogi wskazane w art. 27 u.p.e.a. Jednocześnie podkreślić należy, iż Skarżący - poza skorzystaniem z prawa wniesienia skargi na czynność egzekucyjną – zarówno w toku postępowania egzekucyjnego, jak i w skardze do Sądu, podniósł wyłącznie kwestie procesowe związane z możliwością prowadzenia egzekucji administracyjnej, a więc niemieszczące się w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Podzielając wyrażoną w kontrolowanym postanowieniu ocenę SKO w Warszawie co do zgodności z prawem zaskarżonej czynności egzekucyjnej, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.