V SA/Wa 756/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2012 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez D. E. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody M. z [...] lipca 2011 r. nr [...] orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] maja 2010 r. D. E. za pośrednictwem U. B. wystąpiła do Wojewody M. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, uzasadniając go pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach Wojewoda M. odmówił udzielenia cudzoziemce przedmiotowego zezwolenia stwierdzając, że pozostaje ona w związku małżeńskim z uwagi na płynące z tego faktu korzyści i przywileje, co świadczyć może o zawarciu związku z obywatelem Polski w celu obejścia przepisów. Związek taki stanowi bowiem ochronę przed ewentualnym wydaleniem z Polski oraz umożliwia legalny pobyt i pracę w Polsce bez konieczności uzyskiwania zezwoleń na pracę. W dniu [...] czerwca 2010r. zainteresowana upoważniła M. W. do reprezentowania Jej przed Urzędem do Spraw Cudzoziemców. W ustawowym terminie pełnomocnik strony odwołał się od powyższego rozstrzygnięcia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w którym odniósł się do zarzutów zawartych w decyzji organu I instancji kwestionując je. Według pełnomocnika strony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zgromadzony niedbale, a organ I instancji nie wziął pod uwagę dowodów korzystnych dla cudzoziemki. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...], uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia, czy D. E. i jej małżonek – M.G.zamieszkują wspólnie i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe oraz czy ich związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach. Organ II instancji zwrócił uwagę na konieczność ponownego przesłuchania małżonków, świadków w sprawie oraz ponownego przeprowadzenia kontroli pod adresem deklarowanym przez małżonków jako miejsce zamieszkania. Wojewoda M. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmówił udzielenia D.E. zezwolenia na osiedlenie się z uwagi na fakt, iż przeprowadzone postępowanie potwierdziło zawarcie przez nią związku małżeńskiego z obywatelem polskim w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Ponadto organ I instancji zarzucił zainteresowanej, że w trakcie postępowania zeznała nieprawdę co do faktycznego miejsca zamieszkania, czym wypełniła przesłankę, określoną w art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach. Argumentując fikcyjność związku organ wykazał sprzeczność lub niezgodności w wyjaśnieniach małżonków dotyczące codziennego życia, posiadanych rzeczy, wyjazdów, pobytów za granicą, kontaktów rodzinnych i towarzyskich. Organ wskazał także brak wzajemnej wiedzy o podjętej pracy i jej przebiegu, o posiadanym przez współmałżonka wykształceniu. Pełnomocnik strony w odwołaniu skierowanym do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców podniósł, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało faktyczne pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim i prowadzenie z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Pełnomocnik cudzoziemki zajął stanowisko, iż wykazane przez organ niezgodności i wątpliwości, jakie pojawiły się w zeznaniach małżonków i świadków nie mogą świadczyć o pozorności związku, zwłaszcza w sytuacji, gdy brak jest definicji istoty związku małżeńskiego. W trakcie postępowania odwoławczego powołany został nowy pełnomocnik w sprawie – A. W., która wniosła "pismo uzupełniające do odwołania". Nowy pełnomocnik strony w swym piśmie wyjaśniała niezgodności oraz podważała ustalenia organu I instancji w kwestii braku zamieszkiwania przez małżonków pod wskazanym adresem. Po rozpoznaniu odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z [...] lipca 2011 r., nr [...], orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się. Na decyzję tę wnioskodawczyni reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając: ← naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób nie pozwalający na ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, zaniechanie wszechstronnej analizy okoliczności sprawy z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, zaniechanie ustalenia stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, iż w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 55 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach; ← naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy małżonek skarżącej M. G., nie miał statusu strony postępowania, mimo iż wynik prowadzonego postępowania dotyczył jego interesów prawnych; ← naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 7 i 10 k.p.a. przez przesłuchanie skarżącej bez udziału tłumacza przysięgłego języka, którym włada w stopniu pozwalającym na uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym i rozumienie języka prawnego. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania administracyjnego była odmowa udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 64 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r. nr 234 poz. 1694 ze zm.) zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi który pozostaje w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej co najmniej dwa lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W myśl art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim, a związek małżeński został zawarty wyłącznie w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zezwolenia na osiedlenie się. W zakresie oceny charakteru zawartego związku małżeńskiego przepisy dotyczące udzielania zezwolenia na osiedlenie się odwołują się do przepisów dotyczących zezwolenia na zamieszkanie (art. 64 ust 3 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie natomiast z jej art. 55 organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ustala czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ma to miejsce wówczas, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej, 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa, 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa, 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga, 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i pewnych stałych okoliczności które ich dotyczą, 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwo dla pozoru. Przytoczone wyżej przepisy nakazują organowi badanie (w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na osiedlenie) okoliczności dotyczących tego czy związek małżeński cudzoziemki z obywatelem polskim nie został zawarty w celu obejścia prawa tym bardziej w sytuacji, gdy wniosek cudzoziemki na osiedlenie się opierał się właśnie na fakcie zawarcia związku małżeńskiego z Polakiem oraz chęci podjęcia pracy. Podkreślić należy, że dokonując ustalenia co do wspólnego zamieszkania i charakteru związku małżeńskiego cudzoziemki organy oparły się przede wszystkim na zeznaniach małżonków oraz świadków. Oprócz tego wykorzystane zostały dowody z dokumentów w postaci wywiadu środowiskowego. Analiza wszystkich ww. dowodów dokonana przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości. Oparta jest bowiem na zasadach wywodzących się z logiki i doświadczenia życiowego. Nie budzą zastrzeżeń także wnioski wysnute w oparciu o dokonane ustalenia. Zdaniem Sądu organy obu instancji miały uzasadnione podstawy aby uznać, że małżeństwo skarżącej z obywatelem polskim zostało zawarte w celu obejścia prawa. Podkreślić należy, że organy administracji kilkukrotnie przesłuchiwały małżonków, tj. [...], w czasie których ujawniono szereg sprzecznych informacji podawanych przez małżonków na swój temat. Małżonkowie nie byli zgodni co do informacji na temat wyjazdów poza granice Polski, znajomości sąsiadów, sposobu spędzania wolnego czasu, zatrudnienia, wykształcenia. Dokonano także szeregu innych czynności jak: wywiad środowiskowy miejsca zameldowania małżonka cudzoziemki, tj. w [...], podczas którego ustalono, że M. G. przebywa tam sporadycznie i nigdy nie był widziany tam z cudzoziemką; dokonywano też oględzin wspólnego miejsca zamieszkania małżonków na ul. [...] w W., przy czym, podczas pierwszej kontroli w mieszkaniu tym nie stwierdzono rzeczy M. G. z powodu - jak wynika z wyjaśnień - jego wyjazdu w tym czasie do rodziców, oraz stwierdzono nieliczne rzeczy cudzoziemki, spakowane w podręcznej torbie. Skarżąca nie potrafiła w czasie oględzin lokalu wskazać wspólnych rzeczy należącej do niej i męża, mimo deklarowanego w toku postępowania zamieszkiwania w tym lokalu od [...] r. W toku postępowania przesłuchano także szereg świadków, w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, tj. m.in. Z. W. - ojca zięcia cudzoziemki, który również zamieszkuje lokal na ul. [...] w W., M. W. - zięcia cudzoziemki, córkę cudzoziemki, oraz E. C. właścicielkę lokalu na ul. [...] w W., u której wcześniej zamieszkiwała cudzoziemka wraz z córkami. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organy obu instancji należycie zebrały i właściwie oceniły materiał dowodowy wskazując przy tym, jakie okoliczności uznano za udowodnione oraz jakie ustalenia legły u podstaw wydanej decyzji. W tym miejscu podkreślić należy, że nie istnieje wzór małżeństwa zatem oceny charakteru zawartego związku małżeńskiego należy dokonać na zasadach wywodzących się z logiki i doświadczenia życiowego. Ujawnione w wyjaśnieniach małżonków rozbieżności dotyczą wielu istotnych, by nie powiedzieć podstawowych kwestii dotyczących ich życia. Powyższe rozbieżności uprawniały Szefa Urzędu do dokonania oceny, że małżeństwo cudzoziemki zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach w zakresie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zdaniem Sądu ustalenia organów są jednoznaczne i znajdują oparcie w zgromadzonych dowodach. Powyższe fakty układają się w jedną całości i świadczą o tym, że małżeństwo cudzoziemki z obywatelem Polski zostało zawarte w celu uzyskania zezwolenia na osiedlenie się. Ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski z nich wyciągnięte logiczne i zasadne. Konkludując uznać należy, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń. Analiza akt oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazuje dowolności w ustaleniach faktycznych, niekorzystnej, pozbawionej logiki rozumowania interpretacji zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy też wybiórczego traktowania zgromadzonego materiału dowodowego. Same gołosłowne twierdzenia skarżącej i jej męża nie mogą świadczyć o ich wspólnym pożyciu, skoro fakty i okoliczności zebrane w toku postępowania tego nie potwierdziły. Przemawiają natomiast za tym, iż małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia przepisów prawa i nie uzasadnia udzielenia zgody na zamieszkanie na czas oznaczony. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tej zasady, która nakazuje organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności (art. 80 i 107 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym. Organ wskazał w nim fakty, które uznał za udowodnione oraz powołał dowody, na których się oparł. Decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczeniem przepisów oraz wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia. Sąd nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika cudzoziemki naruszenia przez organy art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 7 i 10 k.p.a. należy wskazać iż jest on nieuzasadniony, gdyż podczas kilkukrotnych przesłuchań przed organem I instancji, cudzoziemka nigdy nie wnosiła o przeprowadzenie ich z udziałem tłumacza, zawsze deklarując, że zna język polski w mowie i piśmie i wyrażała zgodę na przesłuchanie w języku polskim (por. k. 28, 63, 125 akt organu I instancji). Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie miał podstaw, aby kwestionować składane przez cudzoziemkę oświadczenia, że zna język polski. Podkreślić należy, iż przesłuchania cudzoziemki dotyczyły zwykłych spraw codziennych i zarzut skargi, iż stopień znajomości przez nią języka polskiego nie pozwalał na udział strony w postępowaniu administracyjnym bez tłumacza przysięgłego, ponieważ nie zna ona języka prawnego - jest całkowicie nietrafny. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W treści skargi postawiono organom zarzut, iż decyzja jest nieprawidłowa z uwagi na nieuznanie małżonka cudzoziemki za stronę. Bycie stroną postępowania wymaga jednak zgodnie z art. 28 k.p.a. wskazania interesu prawnego lub obowiązku, którego dotyczy postępowanie. W ocenie Sądu brak jest przepisów prawa materialnego, z którego małżonek cudzoziemki mógłby wywodzić interes prawny do bycia stroną postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z 31.10.200Sr. sygn. akt II SA/Kr 410/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.05.2008r. sygn. akt I SA/Wa 1878/07). Wydana decyzja nie nakłada bowiem na cudzoziemkę obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej a jedynie rozstrzyga w zakresie jej praw. W pozytywnym rozstrzygnięciu sprawy o udzielenie żonie zezwolenia na osiedlenie się można upatrywać jedynie interesu faktycznego M. G., co nie może powodować uznania go za stronę postępowania. Tym samym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydając przedmiotową decyzję działał na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego oraz stosował się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.