V SA/Wa 775/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Ministra Finansów (obecnie Minister Rozwoju i Finansów) z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez D. B. (dalej: "Skarżący", "Zobowiązany") jest postanowienie Ministra Finansów z (...) stycznia 2016 r. znak (...) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z (...) kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych. W dniu (...) lutego 2014 r. Wojewoda (...) wystawił na Skarżącego tytuł wykonawczy nr (...). Podstawą wystawienia tego tytułu było orzeczenie z (...) grudnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie grzywny w kwocie 300 zł nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego. Powyższy tytuł wykonawczy został przekazany w celu realizacji do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. jako organu egzekucyjnego. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. dokonał zawiadomieniem z dnia (...) stycznia 2015 r. nr (...) zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanego w postaci środków pieniężnych na rachunku bankowym w ING Banku Śląskim S.A. z siedzibą w K.. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu 16 lutego 2015 r. Natomiast pismem z 10 lutego 2015 r. ING Bank Śląski S.A. z siedzibą w K. zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia w postaci braku środków pieniężnych na rachunku bankowym Zobowiązanego. Pismem z dnia 2 marca 2015 r. Zobowiązany wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w K. skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z jego rachunku bankowego. Podniósł, że tytuł wykonawczy wystawiono z rażącym naruszeniem prawa, a przedmiotowe zajęcie również narusza prawo. W dniu (...) kwietnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozpoznał ww. skargę postanowieniem nr (...) oddalającym skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną, stwierdzając iż została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższe postanowienie Zobowiązany zaskarżył zażaleniem, zarzucając organowi działanie z rażącym naruszeniem prawa oraz utrudnianie mu jego działań w sprawie. Powołanym na wstępie postanowieniem z (...) stycznia 2016 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Finansów wskazał, że dokonana w niniejszej sprawie ocena prawidłowości przeprowadzenia czynności egzekucyjnej (polegającej na zajęciu wierzytelności Zobowiązanego z rachunku bankowego) nie wykazała nieprawidłowości. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowił tytuł wykonawczy nr (...) wystawiony przez Wojewodę (...) na Zobowiązanego, na dochodzone należności, którego odpis doręczono Zobowiązanemu wraz z kopią zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w dniu (...) lutego 2015 r. Zajęcia rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności - ING Banku Śląskiego z siedzibą w K. - zawiadomienia z dnia (...) stycznia 2015 r. nr (...) o zajęciu wierzytelności Zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności wraz z kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z zajętego rachunku bankowego do wysokości zajętych wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajęte kwoty organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Do zajęcia wierzytelności Zobowiązanego z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druku w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Postanowienie Ministra Finansów Zobowiązany uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powołując się na rażące naruszenie prawa. Skarżący nie sprecyzował tego jedynego zarzutu skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Analizując niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie należy wskazać, że ustawa z dnia 11 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Według przepisów art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarty u.p.e.a., jest egzekucja z rachunków bankowych. Stosowanie tego środka normują przepisy art. 80 § 1- § 3 u.p.e.a., wedle których organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Z kolei w myśl art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Skarga ta jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Może ona dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 379/07 i z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Przenosząc powyższe przepisy na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że organ egzekucyjny prawidłowo przeprowadził czynności mające na celu zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Przedmiotowe zajęcie zostało dokonane przez przesłanie do ING Banku Śląskiego z siedzibą w K. zawiadomienia z dnia (...) stycznia 2015 r. nr (...) o zajęciu wierzytelności pieniężnej Skarżącego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności wraz z kosztami egzekucyjnymi (doręczenie tego dokumentu nastąpiło 5 lutego 2015 r.). Jednocześnie wezwano ww. bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z zajętego rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności, lecz bezzwłocznie przekazał zajęte kwoty organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowił tytuł wykonawczy nr (...) wystawiony na Skarżącego, na dochodzone przez Wojewodę Śląskiego należności, którego odpis doręczono Skarżącemu 16 lutego 2015 r. wraz z kopią ww. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Powyższe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności Skarżącego z rachunku bankowego zawierało wszystkie elementy wymienione w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a, tj.: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. W tym miejscu podkreślić należy, że uchybienie w postaci zamieszczenia w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności adresu Skarżącego: "(...) G., ul. H.", a wysłanie go na adres: "(...) G., ul. C." nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie skoro doręczenie zawiadomienia było skuteczne (Skarżący osobiście pokwitował jego odbiór w dniu 16 lutego 2015 r.) i niekwestionowane przez Skarżącego. Do omawianego zawiadomienia organ egzekucyjny wykorzystał druk "Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który był zgodny ze wzorem ustalonym dla tego rodzaju druku w obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 655). Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że działania organu egzekucyjnego były zgodne z prawem, a zaskarżona czynność egzekucyjna została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami, w tym art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarty, art. 7 oraz art. 80 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonujący tej czynności był do niej upoważniony w świetle treści art. 19 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie podkreślić należy, iż Skarżący - poza skorzystaniem z prawa wniesienia skargi na czynność egzekucyjną – zarówno w toku postępowania egzekucyjnego, jak i w skardze do Sądu nie wskazał żadnych przepisów ani nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, ograniczając się do sformułowania ogólnych zarzutów: rażącego naruszenia prawa przez organ egzekucyjny oraz utrudniania Skarżącemu działań. Podzielając wyrażoną w kontrolowanym postanowieniu ocenę Ministra Finansów co zgodności z prawem zaskarżonej czynności egzekucyjnej, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.