V SA/Wa 789/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-13
Skład orzekający: Andrzej Siwek, Konrad Łukaszewicz, Joanna Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady konkurencyjności poprzez nadmierne warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, finansowanego ze środków unijnych, stanowi podstawę do nałożenia korekty finansowej na beneficjenta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie zasady konkurencyjności, wynikające z nadmiernych i nieproporcjonalnych warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, finansowanego ze środków unijnych, stanowi nieprawidłowość, która może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej. W związku z tym, zastosowanie korekty finansowej, zgodnie z Taryfikatorem, jest uzasadnione, nawet jeśli szkoda nie jest jeszcze precyzyjnie określona.Stan faktyczny
Spółka z o.o. zawarła umowę o dofinansowanie projektu z funduszy unijnych. W trakcie realizacji projektu, Spółka przeprowadziła postępowanie ofertowe na roboty budowlane, formułując warunki, które zdaniem kontrolujących naruszały zasadę konkurencyjności i proporcjonalności. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie, co skutkowało nałożeniem korekty finansowej. Po postępowaniu administracyjnym, które zakończyło się decyzją Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej utrzymującą w mocy decyzję o zwrocie dofinansowania, Spółka wniosła skargę do WSA. Skarżąca zarzucała m.in. naruszenie przepisów dotyczących wykorzystania środków unijnych, procedur udzielania zamówień oraz wadliwe ustalenie stanu faktycznego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Asesor WSA Joanna Dąbrowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. [...] na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 3 stycznia 2024 r. nr DRC-VI.6643.8.2023.KKS/AM w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych oddala skargę.
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia 3 stycznia 2024 r. o numerze DRC-VI.6643.8.2023.KKS/AM w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 26 października 2016 r. spółka z o.o. [...] z siedzibą [...] (zwana dalej: "Spółką" bądź "Skarżącą") zawarła z Centrum Projektów Polska Cyfrowa (zwanym dalej: "CPPC") umowę o dofinansowanie projektu pn. "[...]" w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020, osi priorytetowej nr 1 "Powszechny dostęp do szybkiego internetu", działania 1.1 "Wyeliminowanie terytorialnych różnic w możliwości dostępu do szerokopasmowego internetu o wysokich przepustowościach".
W trakcie realizacji projektu Spółka przeprowadziła postępowanie ofertowe na wykonanie robót budowlanych obejmujących zaprojektowanie, wybudowanie i uruchomienie szerokopasmowej sieci teleinformatycznej, zakończone zawarciem w dniu 29 marca 2017 r. umowy na roboty budowlane o wartości 5.000.000,00 zł netto ze spółką akcyjną sp. komandytową [...].
Na skutek kontroli projektu ujawniono, że w pkt 5 zapytania ofertowego Spółka sformułowała warunki naruszające zasadę konkurencyjności, bowiem wprowadziła wymóg, by wykonawca, nie później niż w dniu złożenia oferty, prowadził nieprzerwanie działalność w zakresie realizacji inwestycji telekomunikacyjnych we współpracy z operatorem telekomunikacyjnym o zakresie zbliżonym do prac objętych przedmiotowym zamówieniem tj. projektowania, budowy oraz instalacji telekomunikacyjnej infrastruktury pasywnej oraz aktywnej przez minimum 5 (pięć) ostatnich zakończonych lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio termin złożenia oferty (ppkt 4 lit. a), a nadto, by wykonawca udokumentował, że w okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania ofert wykonał: (-) co najmniej jedno zamówienie o wartości nie mniejszej niż 2.500.000,00 zł brutto zlecone bezpośrednio przez inwestora (na zasadzie generalnego wykonawstwa) w formule "zaprojektuj i wybuduj"; (-) oraz co najmniej jedno zamówienie o wartości nie mniejszej niż 6.000.000,00 zł brutto zlecone bezpośrednio przez inwestora (na zasadzie generalnego wykonawstwa) w formule "zaprojektuj i wybuduj"; oraz co najmniej jedno zamówienie o wartości nie mniejszej niż 1.000.000,00 zł brutto, zlecone przez operatora telekomunikacyjnego (ppkt 4 lit b). Zdaniem kontrolujących, tak sformułowane warunki nie były adekwatne do przedmiotu zamówienia i naruszały zasadę proporcjonalności, ustanowioną w obowiązującym Spółkę, zgodnie z umową o dofinansowanie, dokumencie pn. "Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020" z dnia 19 września 2016 r. (zwanym dalej: "Wytycznymi"), odpowiadającą naruszeniu wskazanemu w poz. 12 załącznika do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 22 lutego 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2017 r. poz. 615; zwanego dalej "Taryfikatorem"), skutkującą koniecznością pomniejszenia dofinansowania w wysokości 25%
Szczegółowe ustalenia z kontroli zostały przedstawione Spółce w piśmie z dnia 15 listopada 2017 r. znak CPPC-WZP.651.1.88.2017/MK.1, do którego Spółka złożyła zastrzeżenia w piśmie z dnia 8 grudnia 2017 r.
W odpowiedzi na zastrzeżenia do wyniku kontroli, CPPC poinformowało Spółkę w piśmie z dnia 8 marca 2018 r., że wobec uznania częściowej ich zasadności dokonano zmiarkowania korekty finansowej z 25% do 10% za naruszenie sekcji 6.5.2 pkt 6 Wytycznych na podstawie poz. 12 Taryfikatora.
Następnie, pismami z dnia 10 maja 2021 r. i z dnia 1 czerwca 2021 r. Spółka została poinformowana o dokonaniu przez CPPC ujemnych korekt w zakresie wniosków o płatność nr POPC.01.01.00-02-0069/16-007-04 oraz nr POPC.01.01.00-02-0069/16-008-04.
Z uwagi na niedokonanie dobrowolnego zwrotu środków, pismem z dnia 19 lipca 2021 r. CPPC wezwało Spółkę – na podstawie art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1530 ze zm.; zwanej dalej: "u.f.p.") – do zwrotu środków dofinansowania w wysokości 115.919,68 zł – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
Wobec bezskutecznego upływu terminu zakreślonego w w/w wezwaniu, zawiadomieniem z dnia 17 października 2021 r. CPPC wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu, po którego przeprowadzeniu, decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r. – działając na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 i ust. 11 u.f.p. – orzekło obowiązek zwrotu kwoty 115.919,68 zł wraz z odsetkami.
Na orzeczoną do zwrotu kwotę złożyły się:
1) kwota 26.747,65 zł – wynikająca z pomniejszenia wydatków kwalifikowalnych wykazanych we wniosku o płatność nr POPC.01.01.00-02-0069/16-007-04;
2) kwota 89.172,03 zł – wynikająca z pomniejszenia wydatków kwalifikowalnych wykazanych we wniosku o płatność nr POPC.01.01.00-02-0069/16-008-04.
W ocenie organu, Skarżąca wykorzystała środki z dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., tj. z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych poprzez sformułowanie dyskryminujących warunków na realizację zamówienia "Kompleksowe wykonanie sieci szerokopasmowej FTTH". W szczególności, za naruszające zasadę proporcjonalności organ uznał wprowadzenie wymogów: wcześniejszej współpracy z operatorem telekomunikacyjnym, posiadania doświadczenia jedynie na podstawie bezpośredniej umowy z inwestorem (co wykluczało podwykonawców) oraz minimalnego okresu prowadzenia działalności gospodarczej. Zaniechanie przy udzieleniu zamówienia na realizację usług stosowania procedur zgodnych z Wytycznymi i umową stanowiło z kolei "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 320; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1303/2013) i narusza zasady przejrzystości, uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, co w konsekwencji skutkuje potencjalną szkodą dla budżetu Unii i prowadzi do nałożenia korekty finansowej określonej w poz. 12 Taryfikatora w wysokości 10% wydatków kwalifikowalnych.
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 stycznia 2024 r. Minister utrzymał w mocy decyzję CPPC z dnia 5 stycznia 2023 r., w całości podzielając stanowisko zaprezentowane w jej uzasadnieniu.
Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie oraz sekcji 6.5.2 Wytycznych poprzez takie sformułowanie warunków zamówienia, by zgłosiły się podmioty wysoko wykwalifikowane, a przez to ograniczenie dostępu do zamówienia większej liczbie potencjalnych wykonawców, wbrew zasadzie proporcjonalności. W ocenie Ministra, formułując warunki udziału w postępowaniu Spółka powinna wyrażać je jako minimalne poziomy zdolności, na poziomie proporcjonalnym do przedmiotu zamówienia. Tymczasem warunki określone przez Skarżącą były nadmiarowe i niezasadnie ograniczyły dostęp wykonawcom, którzy mogliby należycie wykonać zamówienie. Zdaniem organu, określenie warunków udziału mniej rygorystycznych spowodowałoby wpływ większej ilości ofert i wiązałoby się z większym nakładem pracy i wysiłkiem zamawiającego, by wybrać wykonawcę najlepiej rokującego, dającego rękojmię należytego wykonania, natomiast odzwierciedlony zostałby rynek telekomunikacyjny w sposób bardziej realny i nie zostałby ograniczony dostęp wykonawców. Nie można uznać za dopuszczalne, zarówno w świetle postanowień Wytycznych, jak i doświadczenia życiowego, że sześć podmiotów, które spełniło warunki do udziału w postępowaniu, było ilością akceptowalną i pozwalającą zachować optymalny wybór wykonawcy, podczas gdy na rynku funkcjonuje kilkaset, a nie kilka tego typu wyspecjalizowanych podmiotów. Niezbędne było więc zachowanie równowagi między interesem Spółki a interesem potencjalnych wykonawców, aby nadmierne wymagania zamawiającego nie doprowadziły do wyeliminowania z postępowania wykonawców zdolnych do prawidłowej realizacji zamówienia, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Ministra za prawidłową uznać należało również konstatację organu I instancji o naruszeniu prawa skutkującego powstaniem szkody dla budżetu Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem. Szkoda taka musi zostać uprawdopodobniona jako potencjalnie możliwa, natomiast wcale nie musi być sprecyzowana co do wysokości. Zatem szkoda w takim rozumieniu powstaje już w momencie, gdy beneficjent otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem wydatkując środki m.in. niezgodnie z przeznaczeniem lub odpowiednimi procedurami. Skarżąca natomiast uchybiła postanowieniom Wytycznych w zakresie kwalifikowalności sekcji 6.5.2 pkt 6, co stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, albowiem sformułowała warunki przewyższające wymagania wystarczające do należytego wykonania zamówienia, czym naruszyła zasadę proporcjonalności i utrudniła uczciwą konkurencję. Uchybienie to miało wpływ na budżet unijny, gdyż Spółka ograniczyła dostęp potencjalnych wiarygodnych wykonawców, a takich działaniem przyczyniła się do obciążenia budżetu unijnego nieuzasadnionym wydatkiem.
Nie sposób zgodzić się również z zarzutem, jakoby organ I instancji naruszył art. 393 oraz art. 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez doręczenie Spółce skarżonej decyzji w formie wydruku elektronicznego. Na podstawie art. 393 § 1, 3 i 4 k.p.a., w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma. Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej. Co więcej, na podstawie art. 39 § 3 k.p.a. organ odwoławczy doręczył postanowienie Stronie przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 896, ze zm.) na wskazany adres do doręczeń z uwagi na fakt, iż organ nie miał możliwości doręczenia, o którym mowa w 39 § 1 i 2 k.p.a. ze względu na brak wskazania adresu do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 285).
Spółka wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia 3 stycznia 2024 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, zarzucając naruszenie:
1) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że środki przeznaczone na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podczas gdy wszystkie otrzymane przez Spółkę środki zostały wykorzystane zgodnie zobowiązującymi procedurami;
2) art. 184 ust. 1 u.f.p. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że wydatki, związane z realizacją projektu, były dokonywane niezgodnie z procedurami, określonymi w umowie o dofinansowanie projektu;
3) art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez jego zastosowanie, mimo że w niniejszej sprawie nie zaistniały "nieprawidłowości" w rozumieniu ww. przepisu, bowiem Skarżąca swoim działaniem nie naruszyła norm postępowania, wynikających z Wytycznych, w zakresie kwalifikowalności, tj. sekcji 6.5.2 pkt 6, które to mogło mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii, poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem;
4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, dowolną ocenę materiału dowodowego, niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, skutkujące błędnym ustaleniem, że postępowanie Spółki doprowadziło do naruszenia procedur, dotyczących wydatkowania środków unijnych, które to wypełniało definicję "nieprawidłowości", o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, a także, że waga i charakter tego uchybienia pozwala stwierdzić, iż zaistniała szkoda, mająca negatywny wpływ na budżet UE;
5) art. 14 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i doręczenie Spółce decyzji CPPC oraz zaskarżonej decyzji w formie wydruku, w sytuacji, kiedy przepis art. 393 k.p.a. nie ma zastosowania do pism załatwiających sprawę, będących przedmiotem postępowania, w tym do decyzji administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji był art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w myśl którego, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których jest mowa w art. 184 – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa, "inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu (por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 2017 r. o sygn. akt II GSK 3026/15; z dnia 12 września 2017 r. o sygn. akt II GSK 3597/15, z dnia 16 listopada 2017 r. o sygn. akt II GSK 489/16; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przyjmując powyższe Sąd nie miał wątpliwości, że w prawidłowo ustalonym przez organy stanie faktycznym kontrolowanej sprawy ziściła się przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., bowiem Skarżąca naruszyła ustalone w umowie o dofinansowanie procedury, w szczególności wynikający z § 4 ust. 3 umowy obowiązek realizacji projektu z zachowaniem zasad obowiązujących w ramach Programu. Za takie uznać zaś trzeba m.in. postanowienia Wytycznych, które w sekcji 6.5.2 ustanawiają zasady konkurencyjności, wśród których, w punkcie 6 wprowadzona została zasada proporcjonalności, zgodnie z którą: "Warunki udziału w postepowaniu o udzielenie zamówienia oraz opis sposobu dokonywania oceny ich spełniania [...] określane są w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia, zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Nie można formułować warunków przewyższających wymagania wystarczające do należytego wykonania zamówienia".
Sąd podziela argumentację organów, zgodnie z którą, Skarżąca omawianej zasadzie uchybiła poprzez wprowadzenie do zapytania ofertowego m. in. wymogów: wcześniejszej współpracy z operatorem telekomunikacyjnym, posiadania doświadczenia jedynie na podstawie bezpośredniej umowy z inwestorem (co wykluczało podwykonawców) oraz minimalnego okresu prowadzenia działalności gospodarczej. W tym zakresie Sąd przyjmuje za własne wszystkie argumenty zaprezentowane w uzasadnieniach do wydanych w sprawie decyzji, a wobec ich trafnego i obszernego zaprezentowania przez organy, za zbędne uznaje powielanie in extenso w niniejszym uzasadnieniu. Jedynie przykładowo warto powtórzyć za organami, że z punktu widzenia przedmiotu zamówienia (budowa sieci szerokopasmowej) nie ma znaczenia, czy potencjalny wykonawca realizował uprzednio roboty dla operatora telekomunikacyjnego (współpracował z takim podmiotem), co jednocześnie nie wyklucza uprawnienia zamawiającego do oceny spełniania przez oferenta wymagań do należytego wykonania zamówienia, które mają być jedynie "wystarczające" i jako takie winny zostać określone w zapytaniu ofertowym. Podobnie, z punktu widzenia realizacji robót polegających na budowie sieci szerokopasmowej nie miało znaczenia, czy wykonawca realizował uprzednio takie roboty jako bezpośredni wykonawca czy podwykonawca, gdyż okoliczność ta nie wpływa na zakres wykonywanych prac i związane z tym doświadczenie do należytego wykonania zamówienia, dyskryminując w ten sposób trwale podmioty, które dotychczas realizowały zamówienia wyłącznie w charakterze podwykonawców. Ten sam, dyskryminujący (wykluczający) charakter miało wprowadzenie wymogu dotyczącego minimalnego okresu prowadzenia działalności gospodarczej przez potencjalnego wykonawcę zamówienia, który nie mógł zostać uznany za niezbędny dla sformułowania wymagań wystarczających do należytego wykonania zamówienia, a z drugiej strony – co należy szczególnie podkreślić w obliczu formułowanych przez Skarżącą argumentów – nie pozbawiał zamawiającego możliwości weryfikacji doświadczenia, jakiego oczekiwał od potencjalnych oferentów, do należytego wykonania zmówienia.
Sąd akceptuje również stanowisko Ministra, że w sprawie wystąpiła nieprawidłowość skutkująca szkodą, choćby potencjalną, dla budżetu Unii Europejskiej. W orzecznictwie wskazuje się, że "nieprawidłowość" – w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 – oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet UE przez obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem. Tak więc realizując projekt finansowany lub współfinansowany ze środków UE beneficjent powinien mieć świadomość, że wydatkowanie tych środków jest obostrzone licznymi wymogami, których należy przestrzegać, a wobec tego musi zachować wysoką staranność. Do stwierdzenia, że mamy do czynienia z nieprawidłowością wystarczające jest wykazanie istnienia potencjalnej (a nie rzeczywistej) szkody w budżecie unijnym, która co do zasady powinna być wykazana przez organ (por. wyrok TSUE z 16 lipca 2016 r. w sprawie C-406/14; pkt 44, 45 i 47; art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013; art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). Natomiast bez znaczenia jest to, czy szkoda ta powstała na skutek świadomego i celowego działania beneficjenta, czy też w sposób niezamierzony i wynika z niewłaściwej realizacji projektu lub wadliwego prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia. Przyczyny powstania oraz rozmiar nieprawidłowości mogą mieć jedynie wpływ na wysokość zastosowanej korekty (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2022 r. o sygn. akt I GSK 1247/21).
Wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo przyjęły, że naruszenie zasady konkurencji (proporcjonalności warunków zmówienia) niesie za sobą ten ciężar gatunkowy, który właśnie może skutkować wskazanymi wyżej następstwami. Naruszenie zasad konkurencji ze swej istoty zakłóca proces efektywnego wydatkowania środków, w następstwie czego budżet Unii Europejskiej może doznać uszczerbku, chociażby poprzez wygenerowanie wyższych wydatków (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2023 r. o sygn. akt I GSK 120/22).
Ponieważ jednocześnie – jak to słusznie podnosi Minister – na obecnym etapie sprawy nie można określić realnej szkody dla budżetu unijnego, zasadne staje się zastosowanie korekty finansowej, określonej w Taryfikatorze. Tego rodzaju akt został przyjęty właśnie na wypadek nieprawidłowości przy realizacji zasad konkurencji i jest on powszechnie akceptowany w orzecznictwie, jako rozwiązanie przecież korzystniejsze dla beneficjenta, który w przeciwnym razie byłby zobligowany do zwrotu całego dofinansowania (100%). Jak to wskazał Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 22 października 2015 r. C-425/14, należy przyznać państwom członkowskim określony zakres uznania w celu przyjmowania środków mających zagwarantować przestrzeganie zasady równego traktowania i obowiązku przejrzystości, które obowiązują instytucje zamawiające we wszystkich postępowaniach w sprawie udzielenia zamówienia publicznego. Każde państwo członkowskie może bowiem lepiej określić w świetle charakterystycznych dla niego względów historycznych, prawnych, ekonomicznych i społecznych sytuacje sprzyjające zaistnieniu zachowań mogących pociągać za sobą obchodzenie tej zasady i tego obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r. o sygn. akt I GSK 1087/21).
Na tym tle Skarżąca zdaje się nie rozumieć, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, że środki dofinansowania zostały przez nią poniesione zgodnie z celem projektu, gdyż istotą naruszenia, jakiego się dopuściła, nie jest wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, lecz z naruszeniem zasady konkurencyjności. Jego następstwem jest zastosowanie korekty finansowej, zmiarkowanej przez organ z 25% do 10% wydatków, gdy tymczasem w razie wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem organy byłyby obowiązane do żądania zwrotu 100% takich wydatków.
W konsekwencji powyższych rozważań Sąd za niezasadne uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 207 § 1 pkt 2 u.f.p. i art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, a także zarzuty natury procesowej odnoszące się do braków postępowania dowodowego i wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie mógł odnieść również skutku zarzut naruszenia art. 14 w zw. z art. 393 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 107 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość podpisywania decyzji nie tylko w formie odręcznej, ale również za pomocą podpisu elektronicznego, na co wskazuje końcowa część pierwszego zdania w tym przepisie, wedle którego "jeżeli decyzja została wydana w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu". W realiach kontrolowanej sprawy niewątpliwie obie wydane w sprawie decyzje zostały podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a następnie dotarły do Skarżącej, co sprawia, że weszły do obrotu prawnego. Skarżąca znała ich treść, o czym świadczą wniesione z zachowaniem terminów środki odwoławcze (odwołanie i skarga do sądu administracyjnego), zatem nie sposób uznać, by była pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa do obrony, którym przede wszystkim służy ustanowiona w art. 14 k.p.a. zasada pisemności postępowania.
Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło