V SA/Wa 80/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Grupy Producentów "[...]" w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Przedmiotem skargi Grupy Producentów [...] w K. (dalej: Skarżąca, Grupa lub strona) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: MRiRW, Minister lub organ) z [...] października 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] maja 2017 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...], w przedmiocie stwierdzenia spełnienia przez Grupę Producentów [...] warunków określonych w art. 3 ustawy z 15 września 2000 r. oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 tej ustawy i dokonania wpisu ww. podmiotu do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez Marszalka Województwa [...] w grupie produktów: "liście tytoniu suszone". Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżąca w dniu [...] maja 2012 r. złożyła wniosek o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej spełnianie przez grupę producentów rolnych warunków określonych w art. 3 i 4 ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 88, poz. 983, ze zm., dalej: ustawa o grupach) oraz przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy o grupach o wpis do rejestru grup. Marszałek Województwa [...] (dalej: Marszałek) decyzją z [...] czerwca 2012 r. stwierdził spełnienie przez Stronę warunków określonych w art. 3 ustawy o grupach oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy o grupach i dokonał wpisu ww. podmiotu do rejestru grup producentów rolnych ze względu na grupę produktów "liście tytoniu suszone". Zawiadomieniem z [...] grudnia 2016 r. Minister wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2012 r. Decyzją z [...] maja 2017 r. znak [...] Minister stwierdził nieważność decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia spełnienia przez Grupę warunków określonych w art. 3 ww. ustawy z 15 września 2000 r. oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 tej ustawy i dokonania wpisu ww. podmiotu do rejestru Marszałka Województwa [...] w grupie produktów: "liście tytoniu suszone". Jak wyjaśnił organ, decyzja Marszałka z [...] czerwca 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (ze względu na brak upoważnienia dla Zastępcy Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] do wydania w imieniu Marszałka Województwa [...] ww. decyzji) oraz rażącym naruszeniem prawa (ze względu na brak wymaganych przepisami ustawy z 15 września 2000 r., oświadczeń wszystkich członków Grupy Producentów [...] o prowadzeniu gospodarstwa rolnego oraz brak w zgromadzonych aktach, będących podstawą wydania decyzji z [...] czerwca 2012 r. dokumentacji, która potwierdzałaby, że ww. grupa została utworzona wyłącznie przez producentów tytoniu, a tym samym, że spełniony jest warunek określony w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 września 2000 r.). W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, MRiRW decyzją z [...] października 2017 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2017 r. Organ dokonał analizy wszystkich przesłanek do stwierdzenia nieważności i wskazał, że decyzja z [...] czerwca 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. art. 156 § 1 pkt 1 kpa oraz z rażącym naruszeniem art. 8 ust. 3 pkt 4 (ze względu na brak oświadczeń wszystkich członków Grupy [...] o prowadzeniu gospodarstwa rolnego) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 września 2000 r. (ze względu na brak w aktach sprawy dokumentacji, która potwierdzałaby, że ww. grupa utworzona została wyłącznie przez producentów tytoniu, tym bardziej, że § 11 statutu Grupy stanowi, że członkami tego podmiotu mogą być również osoby, które nie prowadzą gospodarstwa rolnego oraz które nie są producentami tytoniu). Minister ustalił, że decyzja z [...] czerwca 2012 r. została podpisana przez J. T., Zastępcę Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], z upoważnienia Marszałka Województwa [...]. Z uwagi na brak w aktach stosownego upoważnienia dla J. T. do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, Minister zwrócił się do Marszałka o jego nadesłanie. W odpowiedzi poinformowano, że akta osobowe J.T. nie zawierają stosownego upoważnienia. Na tej podstawie Minister uznał, że decyzja z [...] czerwca 2012 r. została podpisana przez osobę nieupoważnioną do jej wydania w imieniu organu, a tym samym wydana ona została z naruszeniem przepisów o właściwości, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Nadto MRiRW wskazał, że w aktach sprawy brak jest obowiązkowych załączników o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy z 15 września 2000 r. tj. oświadczeń wszystkich członków grupy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego produkcji rolnej. Stanowi to o niekompletności złożonego przez Grupę wniosku, a tym samym o niespełnieniu wymogów formalnych, determinujących uzyskanie przez ww. podmiot statusu grupy producentów rolnych, a w konsekwencji wskazuje na rażące naruszenie art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy z 15 września 2000 r. Organ podkreślił, że trudno zgodzić się ze stanowiskiem Strony zgodnie z którym wystarczającym dowodem dla Marszałka potwierdzającym prowadzenie przez członków Grupy Producentów [...] gospodarstwa rolnego (bez konieczności składania stosownych oświadczeń) była załączona do wniosku lista członków ww. podmiotu uwzględniająca numery identyfikacyjne gospodarstw rolnych poszczególnych jej członków oraz umowy kontraktacyjne zawarte między ww. grupą a podmiotami zewnętrznymi uwzględniające dane dotyczące członków Grupy oraz ilość zakontraktowanego surowca. Powyższe, w opinii Ministra, stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa, bowiem treść decyzji z [...] czerwca 2012 r. pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną jej wydania. Organ stwierdził również, że w sprawie nie występują inne przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, nie zaistniała także przesłanka negatywna, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., gdyż decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. W dalszej części uzasadnienia odniósł się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uznał je za niezasadne. Pismem z 28 listopada 2017 r. Grupa złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Ewentualnie o uchylenie w/w decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie; 2. art. 156 § 1 pkt 1 i pkt. 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zachodzą uzasadnione podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2012 r. Rozwijając podniesione zarzuty autor skargi wskazał, że rzeczą organu było ustalenie czy upoważnienie dla J.T. zostało rzeczywiście udzielone, a nie na okoliczności czy w chwili obecnej ono fizycznie egzystuje. Organ winien to ustalić przesłuchując świadków w osobach: J.T. oraz ówczesnego Marszałka Województwa [...]. Dotychczasowe działania organu, co podkreślono nie precyzują w sposób jednoznaczny czy takie upoważnienie faktycznie zostało udzielone. Nadto Skarżąca wskazała, że nie sposób przyjąć stanowiska organu co do naruszenia przepisów art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy o grupach, gdyż przedmiotowe oświadczenia członków grupy faktycznie znajdują się w siedzibie Grupy Producentów [...] i były już przedmiotem niejednej kontroli i dotychczas nie budziły żadnych zastrzeżeń. Zdaniem Skarżącej spełniony został również warunek określony w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 września 2000 r., gdyż analiza pozostałych dokumentów dostarczonych przez Grupę jednoznacznie potwierdza, że członkami Grupy były i są wyłącznie producenci suszonych liści tytoniu, każdy członek Grupy był i jest zobowiązany do produkcji suszonych liści tytoniu i nie przewiduje się wyjątków w tym zakresie. Stwierdziła nadto, że potwierdzenie tego obowiązku i jego sprecyzowanie następuje w umowach członkowskich, które zostały zawarte przez wszystkich członków Grupy. W odpowiedzi na skargę MRiRW wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek kontrolowana decyzja nie może być uznana za w pełni odpowiadająca przepisom prawa. Przypomnieć należy, że kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W kontekście ww. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację podstaw tej instytucji. W podstawie prawnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 30 czerwca 2017 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a, zgodnie z którymi, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1) oraz bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub- jak w niniejszej sprawie- z urzędu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Przechodząc do omawiania ustalonej przez organ podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wynikającej z treści art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. to należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r., w brzmieniu sprzed jej nowelizacji ustawą z dnia 11 września 2015 r., marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, spełnienie przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 i dokonuje wpisu grupy do rejestru grup. Organ ustalił, że marszałkiem właściwym do wydania ww. decyzji administracyjnej był Marszałek Województwa [...], bowiem siedziba ww. podmiotu znajduje się w K. (woj. [...]). Ustalenie wystąpienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nastąpiło, gdyż organ uznał, iż osoba podpisana na decyzji – J.T. – zastępca Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], nie miała upoważnienia do podpisania decyzji w imieniu Marszałka. Powyższe ustalenia organ poczynił w decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie odpowiedzi udzielonej przez Marszałka na pismo Ministra z 13.01.2017 r. o nadesłanie kopii upoważnienia dla J.T. , gdyż akta nie zawierają takiego upoważnienia. W odpowiedzi Marszałek Województwa [...] poinformował, iż akta osobowe J. T. nie zawierają takiego upoważnienia. W toku postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy organ pismem z dnia 13 lipca 2017 r. ponownie zwrócił się do Marszałka o udzielenie informacji czy J.T. posiadała upoważnienie do wydania, w imieniu Marszałka Województwa [...], decyzji administracyjnej w ww. sprawie. W odpowiedzi organ został poinformowany, iż "w tutejszym Urzędzie nie zostało odnalezione stosowne upoważnienie wydane dla Pani J. T. – Zastępcy Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w L." (k. 18 akt adm.). Na podstawie tego pisma organ doszedł do przekonania, że J.T. nie posiadała upoważnienia do podpisania decyzji w imieniu Marszałka. Jest to ustalenie co najmniej przedwczesne. Nieodnalezienie upoważnienia nie jest równoznaczne z jego brakiem w dacie wydawania decyzji. Należy zauważyć, że decyzję z [...] czerwca 2012 r. J. T. podpisała z powołaniem się na upoważnienie Marszałka – decyzja jest opatrzona stosowną imienną pieczątką. Jeśli Minister, w ramach przeprowadzanych z urzędu czynności kontrolujących czy decyzja ustalająca spełnienie warunków uznania nie jest obarczona wadami powodującymi nieważność, chce wyjaśnić upoważnienie do podpisania decyzji, winien to uczynić w sposób całkowicie nie budzący wątpliwości i, jak na przykład proponuje to strona, przesłuchać zarówno J. T., jak też osobę sprawującą urząd Marszałka Województwa [...] w kadencji, w której była wydana decyzja z [...].06.2012 r. oraz – w miarę potrzeby - inne osoby mające wiedzę w tej kwestii. Słusznie zwraca uwagę strona, że z faktu, iż w roku 2017 nie odnaleziono upoważnienia nie wynika, że nie było go w roku 2012. Jak już wyżej wspomniano J. T. powołała się podpisując decyzje na posiadane upoważnienie Marszałka. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z orzecznictwa sądów administracyjnych nie wynika tak restrykcyjna interpretacja art. 268a k.p.a. Nie zawsze upoważnienie to musi przybierać formę specjalnego pisma. Może ono bowiem wynikać z regulaminu organizacyjnego (por. wyrok NSA w Białymstoku z dnia 13 marca 1997 r., SA/Bk 781/96, LEX nr 27446). Wyrażany jest też pogląd, iż upoważnienie to może zostać wyrażone w każdej formie pod warunkiem, że zachowana została forma pisemna oświadczenia woli organu i zakres upoważnienia objęty tym oświadczeniem był czytelny (por. M.Jaśkowska Komentarz aktualizowany do art. 268(a) Kodeksu postępowania administracyjnego w Wyd. LEX). |Powyżej omówione uchybienie w postaci przedwczesnego przyjęcia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 | |pkt 1 k.p.a. nie mają o tyle praktycznego znaczenia, że w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, iż zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności | |decyzji z [...].06.2012 r. określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. | |Należy wskazać, że k.p.a. nie zawiera legalnej definicji "rażącego naruszenia prawa", chociaż jest to jedna z przesłanek do stwierdzenia nieważności | |decyzji, wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Treść pojęcia "rażące naruszenie prawa" ukształtowana została przez orzecznictwo i doktrynę. W | |orzecznictwie podkreśla się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią | |określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy | |praworządnego państwa (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2006 str. 743). | |Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na | |taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd | |Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r. w sprawie I OSK 996/06 (publ. LEX nr 354687) stwierdzając, że przy ustalaniu cech rażącego | |naruszenia prawa należy uwzględniać zasadę trwałości decyzji administracyjnej oraz istotę sankcji nieważności decyzji administracyjnej, której | |zastosowanie powoduje pozbawienie mocy prawnej decyzji ze skutkiem ex tunc. Nie każde zatem naruszenie przepisów prawa jest naruszeniem rażącym. | |Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych, a przekroczenie prawa musi być jasne i niedwuznaczne. | |W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjęto, że rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, | |"gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich | |odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz| |J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237 ). O tym, czy miało miejsce rażące | |naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to | |oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji | |publicznej w demokratycznym państwie prawnym, zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. | |37). | |Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 88 poz. 983 ze| |zm.) osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów| |o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych| |w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem | |jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. | |Zgodnie z art. 3 ust. 1 grupa producentów rolnych, zwana dalej "grupą", prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod | |warunkiem że: | |1) została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem", lub grupy produktów w celach określonych w art. 2, | |2) działa na podstawie statutu lub umowy, zwanych dalej "aktem założycielskim", spełniających wymagania określone w art. 4, | |3) składa się z członków, udziałowców lub akcjonariuszy, zwanych dalej "członkami grupy", z których żaden nie może mieć więcej niż 20% głosów na | |walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników, | |4) przychody ze sprzedaży produktów lub grup produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy stanowią więcej niż połowę przychodów grupy ze | |sprzedaży produktów lub grup produktów, dla których grupa została utworzona, | |5) określi obowiązujące członków grupy zasady produkcji, w tym dotyczące jakości i ilości produktów lub grup produktów oraz sposoby przygotowania | |produktów do sprzedaży. | |Ja wynika w sposób nie budzący wątpliwości z zacytowanych wyżej przepisów, zrzeszać się w grupach mogą tylko osoby fizyczne i prawne prowadzące | |gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, a | |jedną grupę mogą tworzyć producenci jednego produktu lub grupy produktów. Natomiast Statut Zrzeszenia w § 11 określa, że członkiem zwyczajnym | |Zrzeszenia mogą być osoby posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, spełniające wymagania przewidziane w statucie : | |1. Prowadzące indywidualne gospodarstwo rolne produkujące suszone liście tytoniu, | |2. Pełnoletni członkowie rodzin osób określonych w ust. 1 pracujący w tym gospodarstwie, | |3. Osoby, które przekazały gospodarstwo określone w ust. 1 w zamian za emeryturę lub rentę, | |4. Inne osoby, których charakter pracy związany jest z realizacją celów i zadań Zrzeszenia. | |Statut Zrzeszenia określa więc krąg członków zrzeszenia w sposób ewidentnie sprzeczny z treścią art. 2 i 3 ustawy o grupach. Sprzeczność ta ma | |charakter rażący, gdyż z przynależnością do grup producentów rolnych idą liczne formy pomocy publicznej na realizację celów określonych w art. 2. | |Rejestracja grupy, w której członkami mogą być osoby nie prowadzące gospodarstwa rolnego, w sposób oczywisty rażąco narusza prawo tj. wspomniany art.| |2 i 3 ustawy o grupach. Są bowiem spełnione wszystkie przesłanki takiego naruszenia, o których byłą mowa wcześniej. Pomoc publiczna oraz inne | |przywileje związane z prowadzeniem działalności rolniczej w ramach grupy może trafiać do osób nieuprawnionych, a tym samym cel tej instytucji może | |zostać wypaczony. | |Strona skarżąca nie wyraża zresztą innego poglądu. Twierdzi tylko, że taka sytuacja nie miała miejsca w praktyce. Podkreśla, że złożona wraz z | |wnioskiem do Marszałka lista 787 członków grupy zawierała numer identyfikacyjny gospodarstwa rolnego przy każdym nazwisku. W ocenie Sądu nie jest to | |jednak wystarczające do uznania, że warunek prowadzenia gospodarstwa rolnego jest spełniony. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o grupach wniosek o | |wydanie decyzji administracyjnej dla grupy, o której mowa w art. 3, zawiera: | |1) nazwę i siedzibę grupy, | |2) dane osobowe osób upoważnionych do reprezentowania grupy zgodnie z jej aktem założycielskim, | |3) oznaczenie produktu lub grupy produktów, | |4) listę członków grupy. | |Zgodnie z art. 8 ust. 4 do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się: | |1) wypis z rejestru sądowego dotyczący grupy, | |2) akt założycielski grupy, | |3) plan działania grupy, zgodny z aktem założycielskim, opracowany na okres 5 lat, | |4) oświadczenia członków grupy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego produkcji rolnej. | |Nie ulega wątpliwości – faktu tego Skarżąca nie kwestionuje, że oświadczenia o których mowa w art. 8 ust. 4 pkt 4 nie zostały złożone. Z akt | |administracyjnych wynika, ze zostały złożone jedynie oświadczenia 13 pierwotnych członków Zrzeszenia, którzy powołali Zrzeszenie w 2011 r. Z treści | |wniosku o uznanie wynika, że żadne inne oświadczenia lub też dokumenty innego rodzaju, które by potwierdzały prowadzenie gospodarstwa nie były | |składane. Zdaniem Sądu samo wskazanie numeru identyfikacyjnego gospodarstwa rolnego nie może być uznane za równoznaczne z oświadczeniem o jego | |prowadzeniu. Na taki numer identyfikacyjny mogły się na przykład powołać osoby wymienione w § 11 pkt 2 lub 3 – podać numer gospodarstwa, którego nie | |prowadzą, ale z którego wywodzą swoje prawo do bycia członkiem Zrzeszenia. Zaś protokołów kontroli, na które powołuje się strona wynikają np. błędy | |w nazwisku, niezgodność danych w ewidencji (wiele przypadków, w których żona była członkiem Zrzeszenia, zaś osobą figurującą w ewidencji producentów | |był małżonek). | |Strona także dowodzi, że tylko osoby prowadzące gospodarstwo rolne mogły być członkami Zrzeszenia, gdyż był to wymóg umowy członkowskiej, a nadto | |świadczą o tym zawierane przez członków Zrzeszenia umowy kontraktacyjne. Zarzuca organowi nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w celu | |wyjaśnienia powyższej kwestii. | |Jest to stanowisko całkowicie błędne. Należy bowiem pamiętać, że przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa| |muszą wynikać z samej treści decyzji. Aby stwierdzić ich zaistnienie nie jest potrzebne, ani też możliwe prowadzenie postępowania dowodowego i | |czynienie nowych ustaleń faktycznych. Jak już Sąd wyjaśniał rażące naruszenie prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - ma miejsce, gdy | |decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich | |odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku | |czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji (v: wyrok NSA z 11 października 2013 r. sygn. akt II GSK | |949/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w | |którym wydano weryfikowaną decyzję (zob. np. tezę trzecią wyroku NSA z 29 lipca 1999 r., IV SA 1381/97, LEX nr 47911; tezę pierwszą wyroku NSA z 8 | |lipca 1999 r., IV SA 970/97, LEX nr 47901). Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona | |jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1. Organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty (por. Piotr Przybysz | |"Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego" i orzecznictwo tam powołane w LEX). | |Ustalenie czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi się opierać wyłącznie na stanie faktycznym jaki istniał w chwili wydawania decyzji . W tym | |przypadku oznacza to, że badaniu mogą podlegać jedynie dokumenty jakimi dysponował organ wydając decyzję o wpisie do rejestru grup. Inne dokumenty i | |okoliczności nie mogą być przedmiotem badania. Postępowanie o stwierdzenie nieważności służy tylko zbadaniu poprawności zastosowania prawa w | |postępowaniu zakończonym wydaniem przedmiotowej decyzji , a nie czynieniu ustaleń faktycznych czy Zrzeszenie faktycznie spełniało wymogi dla | |dokonania rejestracji. Te kwestie będą przedmiotem ustaleń organu po zakończeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. A z akt | |postępowania przed Marszałkiem w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że ani umowy członkowskie ani oświadczenia członków grupy nie były | |przedmiotem badania. Wobec powyższego w zakresie przesłanki stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można mówić o | |możliwości naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. | |W sprawie niniejszej nie zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 2 k.p.a.) – decyzja nie wywołała | |nieodwracalnych skutków prawnych. Strona upatruje spełnienie tej przesłanki w uzyskaniu zwolnienia od podatku akcyzowego. Zasadniczo nieodwracalność | |skutków prawnych dotyczy trzech sytuacji: gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, gdy podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił | |zdolność do zachowania tego prawa, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego, np. wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa (tak M. Jaśkowska Komentarz | |aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego w LEX). Inaczej mówiąc pojęcie nieodwracalnego skutku prawnego odnosi się do takich | |skutków prawnych oraz skutków faktycznych mających miejsce w rzeczywistości społecznej, które powodują niemożność powrotu do stanu poprzedniego. W | |płaszczyźnie prawa administracyjnego przesłankę "nieodwracalnego skutku prawnego" należy rozpatrywać przez uwzględnienie możliwości prawnej | |odmiennego uregulowania sytuacji prawnej jednostki od tej, która została ukształtowana decyzją dotkniętą wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 (B. | |Adamiak, Glosa do uchwały SN z 28 maja 1992 r., III AZP 4/92, OSP 1993, nr 5, poz. 104). W sprawie niniejszej organ ma pełną możliwość do rozpoznania| |wniosku Zrzeszenia o wpis do rejestru grup producentów rolnych. Ustawa o grupach nadal obowiązuje, zmienił się jedynie organ rozpatrujący wniosek. | |W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w wydanych decyzjach naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie | |zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |