V SA/Wa 811/13

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) p o s t a n a w i a: - ustanowić adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy K.P. (dalej: "skarżąca" lub "strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, że wychowuje pięcioro dzieci, troje dzieci uczy się, a dwóch synów pozostaje na jej utrzymaniu. Najstarszy syn uległ wypadkowi i pozostaje pod opieką lekarską. Skarżąca dodała, że od kwietnia 2012 r. prowadzona jest przeciwko niej egzekucja sądowa z wynagrodzenia, w ramach której komornik sądowy zajmuje połowę wynagrodzenia za pracę (z przedstawionych dokumentów wynika, że egzekucja jest prowadzona od kwietnia 2013 r.; dopisek referendarza sądowego). Z oświadczenia skarżącej o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca posiada dom o powierzchni 220 m.kw., garaż (80 m.kw.) oraz działkę (0,15 ha). Do dochodów zaliczyła wynagrodzenie w wysokości 1000 zł (1/2 wynagrodzenia zajmuje komornik sądowy) i świadczenia alimentacyjne w łącznej wysokości 700 zł. Skarżąca spłaca kredyt hipoteczny (175,28 zł + 356,19 zł), a wśród wydatków wymieniła koszt energii elektrycznej (298,71 zł) oraz wody (80,35 zł). Do wniosku skarżąca załączyła bankowe potwierdzenie spłaty raty kredytu, bankowy dowód wpływu na konto wynagrodzenia za marzec w wysokości 2.107,07 zł, potwierdzenie zapłaty za nabycie energii elektrycznej oraz wody. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 26 kwietnia 2013 r. wezwano skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Odpowiadając na wezwanie skarżąca przedstawiła zajęcie wynagrodzenia za pracę z 25 marca 2013 r., zaświadczenie o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego należności alimentacyjnych, zeznania podatkowe PIT-37 za lata 2011 – 2012, nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne za 2013 r., umowę z dnia 17 sierpnia 2011 sprzedaży samochodu osobowego, umowę w sprawie pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych zawartą [...] lutego 2013 r., umowę o kredyt hipoteczny (str. 1 i str. 31), kartę informacyjną leczenia szpitalnego jej najstarszego syna, zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków, kartę wynagrodzeń pracownika za kwiecień 2013 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 21 marca 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r. Ponadto skarżąca złożyła szerokie wyjaśnienia dotyczące sytuacji rodzinnej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać stronę skarżącą do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca odpowiadając na wezwanie z 26 kwietnia 2013 r. nadesłała wyciąg bankowy za okres od 21 marca 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r. Z przedstawionego wyciągu bankowego wynika, że w marcu 2013 r. na jej konto tytułem wynagrodzenia wpłynęła kwota 2.107 zł, a w kwietniu 2013 r. przysporzenia z tytułu stosunku pracy wyniosły łącznie 1.384,69 zł. Od kwietnia 2013 r. skarżącej jest wypłacana ½ wynagrodzenia w związku z prowadzoną przeciwko niej egzekucją. Do dochodów rodziny należą też alimenty w łącznej wysokości 650 zł wypłacane dwójce uczących się dzieci. Skarżąca nadesłała również zeznania podatkowe PIT-37 za lata 2011 – 2012. Z zeznań tych wynika, że skarżąca w 2011 r. uzyskała dochód w wysokości 53.650,75 zł, a w 20121 r. dochód w wysokości 47.496,90 zł. Ponadto w zeznaniach tych skarżąca wykazała nadpłatę w podatku w kwocie 3.861 zł – za 2011 r. oraz w kwocie 4.602 zł za 2012 rok. Z dokumentów potwierdzających wydatki skarżącej wynika, że opłaca składkę na ubezpieczenie OC w wysokości (209,50 zł), spłaca kredyt hipoteczny (w kwietniu - 531 zł). Skarżąca przedstawiła również dowód zapłaty za energię elektryczną (298,71 zł) i wodę (80,35 zł). Wskazane przez skarżącą informacje dowodzą, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu, które jest wystarczające do ponoszenia stałych kosztów utrzymania rodziny. Z tych względów nie można uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w konsekwencji nie jest uzasadnione przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zasadne jest natomiast rozważenie, czy sytuacja finansowa i majątkowa w jakiej znajduje się skarżąca wypełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co jest dopuszczalne, jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, jak i stan faktyczny sprawy zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy, poprzez ustanowienie pełnomocnika. Miesięczny dochód rodziny w kwietniu 2013 r. wyniósł około 2.024 zł. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwóją dzieci, które są beneficjentami świadczenia alimentacyjnego (łącznie 650 zł) oraz z trzema pełnoletnimi, niepracującymi, uczącymi się synami. Najstarszy syn uległ wypadkowi i podlega opiece lekarskiej. Zauważyć należy, że sytuacja finansowa rodziny skarżącej uległa pogorszeniu w związku z prowadzoną od kwietnia 2013 r. egzekucją, w ramach której skarżącej jest wypłacana połowa jej wynagrodzenia za pracę. Miesięczne stałe koszty utrzymania, bez kosztów wyżywienia, środków czystości, odzieży wynoszą około 900 zł (energia elektryczna, woda, spłata kredytu, podatek od nieruchomości). Mając powyższe na uwadze zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata i odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi ewentualny wpis sądowy w wysokości 100 zł. Stwierdzić bowiem należy, że poniesienie pełnych kosztów postępowania wiązałoby się z powstaniem uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny, a równocześnie nie można uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w sytuacji, gdy posiada majątek, pracuje, a budżet rodziny jest wspomagany świadczeniem alimentacyjnym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.