V SA/Wa 820/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. P. U. G. A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu A. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący A. P. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że na jego utrzymaniu pozostaje pięć osób: troje dzieci (w wieku 19, 18 i 16 lat) oraz dwoje wnuków (w wieku 3 lata i 1 rok). Skarżący wskazał, iż ponosi wysokie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, a jednocześnie nie posiada środków na rachunku bankowym. Jako jedyny składnik majątku wskazał lokal mieszkalny o powierzchni 52 m kw. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód netto oszacował na kwotę 5.000 zł. Do miesięcznych wydatków zaliczył czynsz najmu mieszkania – 500 zł oraz opłaty za media – 1.200 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 26 kwietnia 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznania podatkowego skarżącego za 2014 rok, b) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (straty) uzyskanych przez skarżącego w roku 2015 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz w roku bieżącym w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. (w zależności od formy opodatkowania), c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, d) wskazania szacunkowej wartości lokalu mieszkalnego wskazanego w rubryce 7.1. formularza PPF, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki). Jednocześnie wezwano skarżącego do wyjaśnienia następujących kwestii: a) dlaczego na utrzymaniu skarżącego pozostają jego wnuki i w tym kontekście wskazania przyczyn uniemożliwiających ponoszenie kosztów utrzymania wnuków skarżącego przez ich rodziców, b) partycypowania drugiego z rodziców (tj. matki) w kosztach utrzymania i w wychowaniu trojga dzieci skarżącego, c) czy pełnoletnie córki skarżącego kontynuują naukę i czy są zarejestrowane jako bezrobotne (w tym ostatnim przypadku zobowiązano do przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy). Powyższe wezwanie Sądu skarżący odebrał osobiście 16 maja 2016 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 52 akt sądowych) i dotychczas go nie wykonał. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów i wyjaśnień, nie można stwierdzić, iż A. P. nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.