V SA/Wa 824/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia ... grudnia 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji świadczenia emerytalnego; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ...) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... Przedmiotem skargi S. Z. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z [...] grudnia 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...].10.2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji świadczenia emerytalnego na okres czterech lat tj. do dnia [...] lipca 2016 r. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym : Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych O. w P. , a obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy , Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego i Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego. W dniu [...] kwietnia 2012 r. organ dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego dłużnika. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. dłużnik zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o zwolnienie spod egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego na okres lat czterech tj. do dnia [...] lipca 2016 r. Swoją prośbę dłużnik uzasadnił koniecznością ponoszenia dużych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia. Postanowieniem z [...].08.2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. zajął negatywne stanowisko co do złożonego wniosku. Wskazał, że zwolnienie spod egzekucji świadczenia emerytalnego na okres czterech lat znacznie oddaliłoby w czasie lub wręcz uniemożliwiło zaspokojenie należności ZUS. Wierzyciel wskazał nadto, że z przedstawionej przez dłużnika dokumentacji lekarskiej wynika, że cierpi on na choroby przewlekłe, które wymagają stałego leczenia i przyjmowania leków. W opinii wierzyciela stan zdrowia wynikający z przedłożonych zaświadczeń nie wskazuje , aby mógł on ulec poprawie w stopniu umożliwiającym podjęcie zatrudnienia i podjęcie spłaty zobowiązań po upływie czterech lat. Wierzyciel zauważył przy tym, że dłużnik nie wskazał żadnego innego majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Postanowieniem z [...].10.2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił stronie zwolnienia spod egzekucji świadczenia emerytalnego na okres czterech lat. Od powyższego rozstrzygnięcia S. Z. złożył zażalenie. Wskazanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do zwolnienia spod egzekucji całości lub części składników majątkowych zobowiązanego niezbędne jest uzyskanie zgody wierzyciela. Ponieważ ZUS odmówił takiej zgody, nie zaistniały ustawowe przesłanki do udzielenia takiego zwolnienia. Od powyższego rozstrzygnięcia S. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonego postanowienia i udzielenia mu wnioskowanego zwolnienia. W uzasadnieniu skargi powoływał się na swój zły stan zdrowia , niskie dochody, które nie pozwalają mu na leczenie, a nadto na poniesienie strat materialnych w wyniku pożaru warsztatu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Orzeczenie sądu administracyjnego stanowi dopiero podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W konsekwencji, sąd administracyjny nie może rozstrzygać w kwestiach pozostawionych uznaniu administracyjnemu, a do takiej należy rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia określonych składników majątku z egzekucji. Takie rozstrzygnięcie należy do kompetencji organów administracyjnych i podlega badaniu przez sądy administracyjne przez pryzmat tego, czy organ prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy, czy w sposób właściwy ustalił treść obowiązującej w danym zakresie normy prawnej, a także czy wyciągnięte przez organ wnioski zostały należycie uzasadnione. Spór w sprawie jest wynikiem odmowy zwolnienia z egzekucji administracyjnej świadczenia emerytalnego na mocy art.13 u.p.e.a. W myśl postanowień wspomnianego art. 13 § 1 u.p.e.a. "organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela". Przepis ten uzależnia możliwość zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych od łącznego zaistnienia trzech przesłanek: 1) złożenia przez zobowiązanego stosownego wniosku, 2) wyrażenia przez wierzyciela zgody na zwolnienie składników majątkowych z egzekucji, a także 3) istnienia po stronie zobowiązanego ważnego interesu, który uzasadnia zwolnienie składników majątkowych z egzekucji. O ile skarżący złożył wniosek o zwolnienia świadczenia emerytalnego spod egzekucji, o tyle nie zaistniały pozostałe dwie przesłanki zwolnienia z egzekucji. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, iż zgody na wyłączenie z egzekucji nie wyraził wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. Odnosząc się zaś do kwestii istnienia ważnego interesu skarżącej w zwolnieniu z egzekucji zaznaczyć należy, że pojęcie "ważny interes zobowiązanego" należy niewątpliwie do kategorii pojęć nieostrych i w każdej sprawie musi być rozpatrywane indywidualnie. Przy czym "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2009 r. , sygn.akt II FSK 789/08). Zakład Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z [...] sierpnia 2012 r. nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji świadczenia emerytalnego na okres lat czterech i szczegółowo wyjaśnił dlaczego nie uznaje istnienia ważnego interesu zobowiązanego – S.Z. już uzyskał znaczące ulgi w spłacie zadłużenia ( częściowe umorzenie, okresowe ograniczenie egzekucji do 15% emerytury), a nadto świadczenie emerytalne jest jedynym składnikiem majątkowym zobowiązanego, z którego może być prowadzona egzekucja. Zwolnienie tego składnika czyniłoby egzekucję całkowicie nieskuteczną. Instytucja zwolnienia ma służyć prowadzeniu egzekucji w sposób jak najmniej uciążliwy dla dłużnika, nie może prowadzić jednak do bezskuteczności egzekucji. Należy przy tym zaznaczyć, iż jak wskazano wyżej, uzyskanie przez dłużnika zgody wierzyciela jest obligatoryjną przesłanką zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego z art. 13 § 1 u.p.e.a. Brak zgody wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Innymi słowy, najpierw zobowiązany powinien uzyskać zgodę wierzyciela, a dopiero wtedy organ egzekucyjny może pozytywnie rozpoznać wniosek zobowiązanego, jeżeli stwierdzi, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego. Konkludując wskazać należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wydając zaskarżone postanowienie prawidłowo zastosował przepisy prawa. W tym stanie rzeczy za niezasadne uznano zarzuty skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).