V SA/Wa 846/08

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: 1. przyznać A. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.; 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W ślad za wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r. oddalającego skargę A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, skarżąca wnioskiem z dnia 29 lipca 2008 r. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego) celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wymienionego orzeczenia. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w formularzu PPF, A. K. podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, mając na utrzymaniu dwóch niepracujących synów. Według oświadczenia zawartego w formularzu, źródłem dochodu rodziny jest wynagrodzenie otrzymywane przez wnioskodawczynię z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę (kwota 1550 zł brutto) oraz renta męża (w wysokości 930 zł brutto). Skarżąca nie posiada oszczędności pieniężnych ani jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. Przysługuje jej spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 42 m². Stałe koszty utrzymania, jakie ponosi rodzina, związane są z koniecznością uregulowania opłaty za czynsz (kwota 380 zł), energię elektryczną (kwota 50 zł), telefon (kwota 80 zł). W stosunku do skarżącej prowadzona jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. egzekucja administracyjna z wynagrodzenia (kwota do potrącenia z wynagrodzenia - 39245,16 zł), pomniejszająca uzyskiwane miesięcznie dochody. Ze względu na stan zdrowia męża, gospodarstwo domowe obciążone jest również znaczącą kwotą związaną z koniecznością zakupu leków (około 300 zł miesięcznie). Zgodnie z przyjętymi przez skarżącą wyliczeniami, popartymi załączonymi do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentami (faktury za telefon, zakup leków, energię elektryczną, zaświadczenie o wysokości czynszu), potwierdzającymi ponoszone wydatki, kwota, jaka pozostaje na utrzymanie czteroosobowej rodziny, nieznacznie przekracza 740 zł, co jest niewystarczające na poczynienie jakichkolwiek oszczędności. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W rozpoznawanej sprawie skarżąca sformułowała swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, że jego zakresem objęła zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Odnosząc się do powyższego wniosku, w pierwszym rzędzie zwrócić należało uwagę na to, że przedmiotem złożonej przez skarżącą skargi do sądu administracyjnego była decyzja utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Okoliczność ta powoduje, że skarżąca zwolniona jest z obowiązku poniesienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (również na etapie złożenia środka odwoławczego) jakichkolwiek kosztów sądowych. Przywołane zwolnienie znajduje swoje uzasadnienie (podstawę prawną) w art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., który stanowi, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych, jej wniosek o zwolnienie z tychże kosztów musi zostać uznany za bezprzedmiotowy. Dalszą konsekwencją tego ustalenia, jest oddalenie wniosku w sprawie przyznania skarżącej prawa pomocy w wyżej rozważonym zakresie. Stwierdzona bezprzedmiotowość wniosku nie mogła być łączona z uznaniem postępowania prowadzonego w sprawie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych za bezprzedmiotowe i skutkować w konsekwencji wydaniem postanowienia o umorzeniu (w tym zakresie) postępowania sądowego, albowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w toku postępowania, nie należy do wniosków, o których mowa w art. 63 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 23.06.2005 r., sygn. II OZ 541/05), a co za tym idzie, nie jest możliwe odpowiednie zastosowanie w sprawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (bezprzedmiotowość postępowania wynikająca z innych przyczyn niż wynikające z art. 161 § 1 pkt 1-2 p.p.s.a.). Przechodząc do oceny złożonego wniosku w pozostałej jego części, a więc odnośnie do żądania ustanowienia radcy prawnego, uznać trzeba, że jest on zasadny z uwagi na to, iż sytuacja majątkowa składającej wniosek jest na tyle trudna, że nie pozwala jej ponieść samodzielnie kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Dochody uzyskiwane przez skarżącą oraz męża mają co prawda charakter stały, nie oznacza to jednak, by mogły one zostać uznane – w kontekście miesięcznych bieżących potrzeb finansowych - za wystarczające do pokrycia wydatków w postaci zakupu żywności, środków higieny osobistej, ubrań itp. Złą sytuację majątkową wnioskodawczyni potwierdzają znajdujące się w aktach sądowych dokumenty odnoszące się do wykazania ponoszonych kosztów utrzymania oraz prowadzenia w stosunku do składającej wniosek postępowania egzekucyjnego. Nie budzi zastrzeżeń przedstawione przez skarżącą rozliczenie stałych kosztów utrzymania, wątpliwości nie może też nasuwać przytoczone przez stronę stanowisko, że pozostająca do dyspozycji kwota 740 zł nie wystarcza, by mogły z niej zostać pokryte równolegle zarówno bieżące koszty funkcjonowania czteroosobowej rodziny, jak i koszty ustanowienia zawodowego pełnomocnika w toczącym się postępowaniu sądowym. Przyznanie pierwszeństwa drugiemu z wymienionych powyżej zobowiązań w dużym stopniu musiałoby się negatywnie odbić na możliwości pokrycia elementarnych potrzeb bytowych rodziny. Tak postrzegana sytuacja świadczy o tym, że strona składająca w rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi o wypełnieniu w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy (w zakresie częściowym), o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.