V SA/Wa 856/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-28
Skład orzekający: Andrzej Kania, Irena Jakubiec-Kudiura, Beata Krajewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych za piąty rok działalności jest zasadna, gdy stwierdzono, że grupa sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych, ponieważ stwierdziły, że grupa sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Działanie grupy, polegające na sprzedaży 100% produktów do powiązanej spółki, świadczyło o braku realizacji celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu i stanowiło obejście przepisów prawa.Stan faktyczny
Grupa producentów rolnych złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej za piąty rok działalności. Organy administracji odmówiły przyznania środków, stwierdzając, że grupa prowadziła pozorną działalność, sprzedając 100% produktów do powiązanej spółki, co miało na celu sztuczne stworzenie warunków do uzyskania dotacji. Grupa zaskarżyła decyzję odmowną do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Grupy P. Z. "S." Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu wspierania grup producentów rolnych; oddala skargę.
Przedmiotem skargi Grupy Producentów Zbóż (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości S., dalej: "Skarżąca" lub "Grupa" jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej: "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "Prezes ARiMR" z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora W.-M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej: "organ I instancji" lub "Dyrektor Oddziału" z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) o odmowie przyznania płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, w okresie od 27 sierpnia 2014 r. do 26 sierpnia 2015 r. tj. za V rok działalności, dalej: "pomoc finansowa".
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia (..) października 2010 r. nr (...) Dyrektor Oddziału przyznał Skarżącej pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od dnia 27 sierpnia 2010 r. do dnia 26 sierpnia 2015 r. w wysokości limitów procentowych i kwotowych określonych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013,
W dniu 24 września 2014 r. Grupa złożyła wniosek o płatność za okres od dnia 27 sierpnia 2014 r. do dnia 26 sierpnia 2015 r., to jest za piąty rok prowadzenia działalności.
W związku z nieprawidłowościami ujawnionymi w toku kontroli administracyjnej organ I Instancji pismem z dnia 9 grudnia 2015 r. wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących m.in. sprzedaży 100 % produktu do C. Sp. z o.o., w której 100% udziałów posiada R. P. P.-H. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. będące członkiem Grupy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca (w piśmie z dnia 17 grudnia 2015 r.) wyjaśniła, iż w okresie objętym wnioskiem jedynym odbiorcą jej produktów była C. Sp. z o.o., gdyż podmiot ten oferował najlepsze warunki handlowe, zarówno pod względem ceny, jak i dostawy. Grupa współpracuje z tym podmiotem już dość długo, przez co ma możliwość uzyskania korzystniejszych warunków, aniżeli oferowane przez inne podmioty. Ponadto ww. kontrahent Skarżącej funkcjonuje na rynku rolnym od 1992 r., posiada ugruntowaną i stabilną pozycję, co daje rękojmię wykonania podjętych zobowiązań. W ten sposób Grupa realizuje jeden z jej podstawowych celów statutowych jakim jest koncentracja na podaży oraz organizowanie sprzedaży produktów rolnych z jednoczesną stabilizacją rynków zbytu dla produktów jej członków.
W dniu (...) grudnia 2015 r. organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Prezes ARiMR decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że członkowie grupy prowadzili pozorną działalność, poprzez sprzedaż produktów wytworzonych w gospodarstwach członków, wyłącznie do przedsiębiorstwa należącego do członków grupy producentów rolnych oraz na potrzeby spełnienia warunku minimalnej liczby członków w Grupie (dwóch członków Grupy dokonało wznowienia produkcji). Prezes ARiMR zgodził się z oceną organu I instancji, że utworzenie Grupy miało na celu jedynie stworzenie sztucznej jednostki/podmiotu gospodarczego w cyklu produkcyjnym i sprzedażowym, nieprzynoszącej efektu dodanego dla produkcji członków grupy, ale jedynie sztuczne ogniwo w celu uzyskania korzyści w postaci dotacji przyznawanej w ramach działania "Grup producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ II instancji przeprowadził w zaskarżonej decyzji analizę stanu faktycznego, uwzględniając elementy obiektywne i subiektywne mające na celu ustalenie, czy działanie Grupy należy uznać za stworzenie sztucznych warunków. Podzielił ocenę Dyrektora Oddziału, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do wypłaty Skarżącej pomocy finansowej za okres od 27 sierpnia 2014 r. do 26 sierpnia 2015 r. tj. za piąty rok prowadzenia działalności.
Powyższą decyzję Grupa zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddziału z (...) grudnia 2015 r., a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1387 ze zm.), dalej: "ustawa o wspieraniu", w zw. z § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r., Nr 81, poz. 550 ze zm.), dalej: "rozporządzenie o warunkach", poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że występuje podstawa do odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej oraz wydanie w tym przedmiocie decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a.,
art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - Dz.U. UE seria L 277 z dnia 21 października 2005 r., str. 1, ze zm., dalej: "rozporządzenie 1698/2005", poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w świetle występującego w sprawie stanu faktycznego nie zostały spełnione cele, których spełnienie warunkuje uzyskanie przez Beneficjenta wsparcia z tytułu pomocy finansowej,
art. 4 pkt 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE seria L 25 z dnia 28 stycznia 2011 r., str. 8, ze zm.), dalej: "rozporządzenie 65/2011", poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Grupa sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania środków z tytułu pomocy finansowej celem uzyskania korzyści sprzecznych z przyjętym systemem wsparcia,
§ 8 ust. 1 rozporządzenia o warunkach, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w świetle występującego w sprawie stanu faktycznego brakuje podstawy do uznania, że Grupa spełnia warunki do przyznania środków z tytułu pomocy finansowej,
art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu, poprzez naruszenie zasady praworządności polegające na bezpodstawnym uznaniu, że Grupa działała w sposób niezapewniający osiągnięcia celów uzyskania pomocy finansowej, a to poprzez stworzenie "sztucznych warunków" do jej uzyskania,
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności art. 6, art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. i 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięcie słusznego interesu strony postępowania, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 10 listopada 2016 r. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci: decyzji Dyrektora Oddziału o przyznaniu Grupie pomocy finansowej za I, II i III rok działalności – na okoliczność przyznania Skarżącej pomocy finansowej; raportu z czynności kontrolnych z 28 października 2011 r. z załącznikiem – na okoliczność zakresu i przedmiotu kontroli Skarżącej oraz ustaleń, że zboże trafia do jednego odbiorcy; faktury VAT z dnia 22 maja 2014 r. – na okoliczność uzyskiwania w przypadku zakupu większej ilości pszenicy wyższej ceny, a co za tym idzie istnienie efektu dodanego Grupy, a także faktur VAT z dnia: 24 lutego 2014 r., 30 lipca 2014 r., 1 i 13 sierpnia 2014 r. - na okoliczność uzyskiwania w przypadku zakupu mniejszej ilości pszenicy od "drobnych" rolników niższej ceny, a co za tym idzie istnienie efektu dodanego Grupy.
Zdaniem Skarżącej, powiązania osobowe i własnościowe pomiędzy odrębnymi pod względem prawnym podmiotami zajmującymi się działalnością rolniczą nie dają podstawy do odmowy przyznania pomocy finansowej. Powiązania personalne świadczą o tym, że Grupę utworzyły osoby mające do siebie zaufanie, co z kolei wpływa na większą efektywność jej działania. Również zawężenie kanałów dystrybucji do jednego podmiotu, tj. C. Sp. z o.o. nie może być oceniane jako sprzeczne z celami wsparcia, bo rozdrabnianie się ilościowe na odbiorców nie zawsze świadczy o ilościowym wzroście sprzedaży; w przypadku Skarżącej jeden duży podmiot zakupuje więcej produktów niż kilku czy kilkunastu małych odbiorców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego.
W rozpatrywanej sprawie badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm.; dalej: "ustawa o grupach").
Stosownie do art. 2 ustawy o grupach, osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.
Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa o wspieraniu, w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy o wspieraniu).
W treści art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy o wspieraniu, czyli w rozporządzeniu o warunkach.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 "wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:
dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;
wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności."
Przepisy wykonawcze do rozporządzenia 1698/2005 zostały zawarte m. in. w rozporządzeniu 65/2011. Z treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 wynika, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Wydanie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej jest wynikiem spełnienia przez beneficjenta warunków określonych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia o warunkach. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia o warunkach, wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu. Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi.
Zadaniem organów administracji było zatem zbadanie, czy Grupa spełniła kryteria przyznania pomocy oraz, czy przyznanie pomocy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia 1698/2005 i rozporządzenia 65/2011. Celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu.
W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni omówionych wyżej przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Istotą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest uznanie przez organy, że doszło do stworzenia przez Grupę czy też jej członków sztucznych warunków do otrzymania płatności w rozumieniu powołanego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. Należy zauważyć, że przepis ten ma takie same brzmienie jak obowiązujący w poprzednim stanie prawnym art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. U.E. L. 2006. 368.74). Kwestia dotycząca właściwego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1141/11 (to i powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w bazie orzeczeń na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na złożoną konstrukcję wewnętrzną art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia nr 1975/2006. Otóż zgodnie z tym przepisem przesłanką odmowy płatności jest:
1) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności oraz
2) wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1595/12 pogląd ten podzielił i stwierdził, że pozostaje on aktualny na gruncie obecnie obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. Oznacza to, że oceniając zgodność z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy skonfrontować jego subsumcje z tymi elementami stanu faktycznego, które potwierdzają, że beneficjent, w tym wypadku, grupa producentów rolnych, stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, oraz tymi ustaleniami, które wykazują cel, ich stworzenia.
Kwestia interpretacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 była też przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwość UE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. C-434/12 w sprawie ze skargi Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencija. Trybunał wskazał, że aby zbadać czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności należy ocenić elementy obiektywne i subiektywne. W ramach tych pierwszych należy ocenić warunki i cele wsparcia – czy są przez dany projekt realizowane (np. skierowanie pomocy do określonego kręgu podmiotów). Co do elementu subiektywnego to przy dokonywaniu tego oceny można wziąć pod uwagę, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję (LEX nr 1362597).
W ocenie Sądu obie kwestie zostały przez organy administracji wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Poprzez wykazanie wzajemnych powiązań między członkami Grupy organy w sposób czytelny odniosły się do elementu subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Suma okoliczności faktycznych sprawy sprawia, że stanowisko organów o spełnieniu, w realiach tej konkretnej sprawy, sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy jest w pełni zasadne.
Sąd podziela ocenę, że w rozpoznawanym przypadku doszło do tworzenia przez członków grupy, przede wszystkim przez W. K. i O. K. pozornej działalności, poprzez sprzedaż przez członków Grupy produktów wytworzonych przez nich wyłącznie do przedsiębiorstwa należącego do członków Grupy. Grupa stanowi sztuczną jednostkę w cyklu produkcyjnym i sprzedażowym, nieprzynoszącą efektu dodanego dla produkcji jej członków. W istocie jest sztucznym ogniwem utworzonym w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci pomocy finansowej w ramach działania grup producentów rolnych. Powyższa ocena oparta jest na następujących faktach:
1. Sprzedaż 100 % produktu Grupy spółce C., w której 100% udziałów posiada R. P. P.-H. C. Sp. z o. o. - spółka będąca członkiem Grupy Producentów Zbóż (...) Sp. z o. o. W każdej wymienionej powyżej spółce 100% udziałów posiadają: W. K. i O. K..
2. Usługi kompleksowe (uprawa ziemi, nawożenie i ochrona chemiczna) świadczy na rzecz wszystkich członków Grupy – G. R. C. Sp. z o. o., a więc członek Grupy. Usługi rozliczane są na zasadzie kompensacji.
3. Grupa nie posiada magazynów. Sprzedaż odbywa się bezpośrednio z gospodarstw poszczególnych członków lub członkowie Grupy korzystają z bazy magazynowej G. R. C. Sp. z o.o. w S. i G. R.-U. Sp. z o.o. w B..
Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia kontroli przeprowadzonej na miejscu, w siedzibie Grupy oraz jej członków. W toku kontroli organy stwierdziły, że wymienieni członkowie Grupy: O. K. i W. K., G. R.-U. Sp. z o.o. oraz R. P. P.-H. C. Sp. z o. o. nie posiadają niezbędnego sprzętu rolniczego do prowadzenia produkcji ziarna zbóż. Całość prac związanych z działalnością rolniczą jest wykonywana przez innego członka Grupy, tj. G. R. C. Sp. z o.o. Powyższe ustalenie wskazuje, iż członkowie Grupy nie są samodzielnymi producentami rolnymi, a dołączyli do Grupy jedynie w celu spełniania minimalnej ilości członków grupy producentów rolnych.
Potwierdzenie powyższej tezy znajdziemy również w fakcie, iż w przypadku dwóch członków Grupy: G. R.-U. Sp. z o.o. oraz R.P.P.-H. C. Sp. z o.o. na potrzeby założenia grupy producentów rolnych ponownie rozpoczęli prowadzenie działalności rolniczej w roku 2010. Podzielić należy wnioski organów, że podejmowane czynności dokonane zostały, aby spełnić warunek minimalnej liczby członków Grupy.
Na podstawie przeprowadzonej kontroli organ II instancji potwierdził, iż Grupa występuje jako sztuczne ogniwo w cyklu produkcyjnym i sprzedaży, realizowanym przez jej członków do spółek od niej zależnych (G. R. C. Sp. z o. o., C. Sp. z o. o.).
Działaniem sprzecznym z celem funkcjonowania analizowanego systemu wsparcia była koncentracja podaży i wprowadzanie przez Grupę do obrotu produktów swoich członków. W przypadku Skarżącej następowało "sztuczne" generowanie obrotu i wykonywanie zadań Grupy w postaci sprzedaży produktów na zewnątrz, przez firmę powiązaną osobowo/kapitałowo z członkami Grupy.
Organy administracji zauważyły również, iż podmioty tworzące Grupę zarówno przed jej utworzeniem, jak i po jej utworzeniu nie zmieniły odbiorców swoich produktów. Zatem fakt utworzenia Grupy w żaden sposób nie wpłynął na poszerzenie kanałów dystrybucyjnych. Wręcz przeciwnie, sprzedaż została zawężona tylko do jednego podmiotu, tj. C. Sp. z o. o.
Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że fakt powiązań osobowych między spółkami, do których sprzedawane są produkty wytworzone w gospodarstwach członków a Grupą, powoduje, że podmioty te dokonują transakcji, które nie skutkują wprowadzeniem produktów do obrotu i na rynek, a jedynie do dokonania sprzedaży między wzajemnie "powiązanymi" podmiotami, których struktura własnościowa udziałów należy do tych samych osób. Faktyczne wprowadzenie towarów do obrotu i na rynek nastąpiło dopiero, kiedy spółka C. sprzedała towar kolejnym odbiorcom. O wprowadzeniu produktu do obrotu i na rynek możemy powiedzieć wówczas, gdy sprzedający został pozbawiony faktycznej możliwości rozporządzania danym produktem.
Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów organy administracji prawidłowo stwierdziły, że powołanie grupy producentów rolnych składającej się z pięciu członków, gdzie w przypadku wszystkich członków Grupy zachodzą powiązania kapitałowe pomiędzy osobami fizycznymi tworzącymi Grupę Producentów Zbóż (...) Sp. z. o.o., tj. O. K. i W. K., a pozostałymi członkami Grupy będącymi podmiotami gospodarczymi, tj. G. R.-U.Sp. z o.o., G. R. C. Sp. o.o. i R. P. P.-H. "C." Sp. z o.o. Posiadanie wszystkich udziałów w tych spółkach wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w celu otrzymania pomocy poprzez obejście przepisów. Faktem potwierdzającym brak samodzielnego prowadzenie produkcji rolniczej jest także wykonywanie kompleksowych usług związanych z prowadzeniem produkcji rolnej w zakresie uprawy zboża przez G. R. C. Sp. o.o. dla wszystkich członków Grupy.
Istotne jest również ustalenie, iż O. K. i W. K. pełnią funkcję członków zarządu, są uprawnieni do reprezentacji C. Sp. z o.o., a tym samym decydują o kierunkach działalności podmiotu oraz zarządzają tym podmiotem oraz produktem, który zakupił. Świadczy to o wywieraniu decydującego wpływu przez te osoby na przedsiębiorstwo, a tym samym o występowaniu relacji powiązania za pośrednictwem tych osób.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zbierając go uprzednio zgodnie z przepisami, w szczególności art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu. Należy przy tym pamiętać, że w myśl art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu, na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów i dawania zgodnych z prawem wyjaśnień, co do okoliczności sprawy, zwłaszcza dowodzących faktów, z których strona wywodzi skutki prawne.
Stanowisko organów, wyjaśnienia, argumentacja oraz wyciągnięte wnioski są logiczne i spójne. Organ szczegółowo przedstawił fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także wyjaśnił przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Jednocześnie Skarżąca nie wykazała, aby poczynione przez organy obu instancji ustalenia były niezgodne ze stanem faktycznym.
Dlatego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, jak też art. 107 § 3 k.p.a.
Z treści art. 21 ustawy o wspieraniu wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. nie są zasadne. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy orzekające odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Wyjaśniły też dlaczego nie dały wiary dowodom zgłaszanym przez stronę. Bezpodstawny jest więc zarzut naruszenia art. 80 k.p.a.
Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń tak prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, jak i naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani okoliczności powodujących stwierdzenie nieważności objętych kontrola decyzji.
Sąd oddalił wnioski dowodowe Skarżącej zgłoszone w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie weryfikacji podlegał piąty rok działalności Grupy, tj. okres od 27 sierpnia 2014 r. do 26 sierpnia 2015 r. W związku z tym przeprowadzenie dowodów z: decyzji przyznających Skarżącej pomoc finansową za pierwsze trzy lata działalności, raportu z czynności kontrolnych z 28 października 2011 r. czy też faktur zakupu ziarna dokonanego przed okresem objętym weryfikacją nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Odnosząc się do argumentacji pisma procesowego z 10 listopada 2016 r. podkreślić należy, iż prawo nie zabrania prowadzenia działalności gospodarczej w formie wielu spółek z tymi samymi udziałowcami. Jednak tam gdzie ustawodawca wprowadził pewne ograniczenia (jak np. limity pomocy) lub cele, dla których ta pomoc jest przyznawana, organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać zarówno przyczyny powstania grupy producentów rolnych, sposób jej funkcjonowania, jak i fakt istnienia powiązań łączących grupę z odbiorcami produkowanych przez nią towarów.
W tej sytuacji skargę jako niezasadną, na podstawie art.151 p.p.s.a. należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło