V SA/Wa 857/13

WyrokWSA w Warszawie2013-09-17

Skład orzekający: Andrzej Kania, Jarosław Stopczyński, Joanna Zabłocka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność ONW, jeśli nie jest faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów rolnych, mimo że posiadał upoważnienie do ich deklarowania?
Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługuje płatność ONW, jeśli nie jest faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów rolnych. Samo posiadanie tytułu prawnego lub upoważnienia do deklarowania gruntów nie jest wystarczające do przyznania płatności. Kluczowe jest rzeczywiste, gospodarcze korzystanie z gruntów i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej.
Stan faktyczny
Rolnikowi przyznano płatność ONW na rok 2007. Postępowanie zostało wznowione z urzędu z uwagi na nowe okoliczności faktyczne – okazało się, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem części deklarowanych działek, a jedynie posiadał upoważnienie od właściciela. Po wznowieniu postępowania, organ uchylił pierwotną decyzję i odmówił przyznania płatności, nakładając sankcje. Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, twierdząc, że to on użytkował sporne działki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), , Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu (...) września 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) lutego 2013 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. oddala skargę Decyzją z dnia ... marca 2008 r. nr ... Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Kierownik BP ARiMR) przyznał J. G. (dalej: skarżący) płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2007 r. w łącznej kwocie ... zł. Na płatność składały się: płatność ONW Nizinna strefa I w wysokości ... zł i ONW Nizinna strefa II w wysokości ... zł. Decyzja w całości uwzględniała żądanie wnioskodawcy w zakresie powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności ONW. Ten sam organ – postanowieniem z dnia ... kwietnia 2012 r. – wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej wydaniem ww. decyzji, wskazując na istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji, a nieznane organowi (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Powodem tego działania była informacja przekazana przez P. W., z której wynikało, że jest on właścicielem działek ewidencyjnych, które we wniosku o przyznanie płatności deklarował skarżący, pomimo, że nie był ich posiadaczem i faktycznym użytkownikiem. W wyniku wznowienia postępowania Kierownik BP ARiMR wydał dnia ... sierpnia 2012 r. decyzję nr ..., którą uchylił decyzję w sprawie przyznania płatności ONW z ... marca 2008 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na rok 2007 i nałożył sankcję w wysokości ... zł (Nizinna strefa I) oraz sankcję w wysokości ... zł (Nizinna strefa II). Skarżący pismem z dnia ... sierpnia 2012 r. złożył odwołanie, w którym zarzucił, że zeznania świadków H. Z. i P. W. są nieprawdziwe. Skarżący wniósł o dołączenie nowych dowodów i zeznań świadków, a także podważył wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2012 r. w zakresie w jakim dotyczyła ona użytkowania działki rolnej W w 2007 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia ... lutego 2013 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia ... sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz.U. nr 64, poz.427 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. Nr 40, poz. 329). Dalej stwierdził, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r.. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68 poz. 448; dalej: rozporządzenie ONW) płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...): 1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (D.Urz.WE L160 z 2606.1999, str.80mze zm.Dz.Urz.UE Wydanie polskie specjalne, rozdz.3 t.25, str.391.); 2. jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha; 3. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4. jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 5. jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.). Organ odwoławczy wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że przez "posiadanie" należy rozumieć efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, czyli faktyczne użytkowanie rzeczy-gruntów rolnych. Samo legitymowanie się posiadaniem samoistnym lub tym bardziej zgodą posiadacza samoistnego na deklarowanie gruntów do płatności obszarowych nie może wystarczyć do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłaty. Niezbędnym warunkiem jest faktyczne użytkowanie posiadanych gruntów rolnych. Przyznanie płatności determinuje więc stan faktyczny dotyczący prowadzenia działalności rolniczej, a nie stan prawny. Organ podkreślił, że płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Rozstrzygające dla przyznania płatności jest zatem, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, w tym w szczególności poczynił nakłady np. ponosił koszty zakupu nawozów, przeprowadzał inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków. W konsekwencji rolnik ubiegając się o przyznanie płatności ONW winien wykazać, że posiada grunty rolne, tj. trwale, faktycznie je użytkuje i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska. Wnioskodawca zobowiązany jest zatem do przedstawienia we wniosku obszarowym aktualnego stanu posiadania działek rolnych. Nadto, stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Następnie organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, że użytkownikiem spornych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: ... nie był skarżący. Okoliczności te ustalono przede wszystkim w oparciu o oświadczenie samego skarżącego z dnia ... lipca 2012 r., gdzie oświadczył, że nie użytkował spornych działek a ich deklaracja we wniosku wynikała z upoważnienia jakie otrzymał od P. W. jako właściciela, do ubiegania się o płatności na te działki. Organ odwoławczy wskazał także, że w wyniku przeprowadzonej dnia ... marca 2012 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego ustalono, że w roku składania wniosku na działkach rolnych ... nie była prowadzona działalność rolnicza natomiast na działkach ... oraz ... stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności. Okoliczność braku użytkowania spornych działek potwierdzona została również przez inne dowody zgromadzone w toku postępowania tj. oględziny spornych działek z ... czerwca i ... lipca 2012 r. oraz zeznania świadków. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z §3 ust.1 rozporządzenia ONW wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych. Stosownie do §4 tego rozporządzenia kwotę płatności ONW oblicza się, biorąc pod uwagę działki rolne lub ich części położone na obszarach ONW, dla których obowiązują stawki podstawowe - w kolejności od najwyższej do najniższej. Dalej organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 16 ust. 3 i ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm., dalej: rozporządzenie 1975/2006) jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% to płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną , która będzie potrącana w kolejnych trzech latach następujących po roku wykrycia nieprawidłowości. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane. Następnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania i tak – co do żądania skarżącego przesłuchania świadków w jego obecności – wskazał, że skarżący był informowany o dacie i miejscu przesłuchań świadków i nie skorzystał z możliwości uczestnictwa. Organ zauważył, że skarżący tylko ogólnie wskazał, że zeznania świadków są nieprawdziwe, nie wskazując jakie zeznania są nieprawdzie. Odnośnie żądania konfrontacji zeznań strony i świadków Z. i W., organ stwierdził, że jest ono niezasadne, z uwagi na fakt, że dotychczasowe zeznania strony i świadków są identyczne odnośnie faktycznego użytkowania. Co do żądania skarżącego dołączenia nowych dowodów i świadków w sprawie, organ wskazał, iż czyniąc zadość żądaniu skarżącego wystosował ... listopada 2012 r. zawiadomienie informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości dostarczenia nowych dowodów w sprawie zgodnie z żądaniem strony. Zawiadomienie doręczono skarżącemu ... listopada 2012 r., skarżący stawił się w Oddziale Regionalnym ARiMR dnia ... listopada 2012 r. złożył oświadczenie, w którym zobowiązał się do dostarczenia dowodów, czego do dnia wydania decyzji nie zrobił. Ustosunkowując się do podważania przez skarżącego wiarygodności wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej ... marca 2012 r., organ wskazał, że skarżący nie zgadzając się z wynikami kontroli mógł skorzystać z przysługującego mu uprawnienia i wnieść zastrzeżenia. W przedmiotowej sprawie skarżący nie był obecny podczas przeprowadzania kontroli, nie mniej jednak nie wpływa to na wynik kontroli. Jeżeli rolnik nie brał udziału w kontroli, raport jest mu przekazywany w terminie późniejszym. Kopia raportu została przekazana skarżącemu ... kwietnia 2012 r. przesyłką pocztową poleconą wraz z pouczeniem o możliwości zgłoszenia w terminie 14 dni umotywowanych zastrzeżeń do raportu. Skarżący nie zgłosił na piśmie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu z kontroli zastrzeżeń do jego treści. Następnie organ przypomniał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle powyższego przepisu strona zobowiązana jest dostarczyć organowi dowody na poparcie okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. Jeśli strona nie przedstawi w toku postępowania dowodów, z których w ocenie organu jednoznacznie będzie wynikać, iż spełnia przesłanki do przyznania płatności, organ na podstawie art. 21 ust 3 ustawy uznaje daną okoliczność za nieudowodnioną. Analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji potwierdza prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Przy czym organ zaznaczył, że nie można uznać, iż nieprawidłowości nie wynikają z winy skarżącego, gdyż to skarżący złożył i podpisał wniosek tym samym potwierdzając prawdziwość danych w nim zawartych, pomimo posiadanej wiedzy, że deklarowane przez niego działki w znacznej większości nie spełniają warunków do objęcia płatnościami w świetle obowiązujących przepisów. W skardze z ... lutego 2013 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący J. G. stwierdził, że to on użytkował sporne działki, a nie użytkowali tych działek ani P. W., który mieszka w B. ani H. Z., która nie posiada numeru gospodarstwa. Wyjaśnił, że P. W. upoważnił go do dysponowania działkami i nieprawdą jest, że H. Z. była dzierżawcą tych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie – jak w niniejszym wypadku – w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego skontrolowanej decyzji, ale tylko w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli zakwestionowane rozstrzygnięcie podjęto zgodnie z przepisami, skarga podlega oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. Biorąc pod rozwagę przytoczone, podstawowe zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów: Na wstępie wskazać należy, że kontrolowane przez Sąd orzeczenie zostało wydane we wznowionym postępowaniu, a więc w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikowania ostatecznych decyzji administracyjnych, którego regulacja zawiera specyficzne rozwiązania normatywne, względem zasad regulujących zwykłe postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę wspomnianą specyfikę regulacji instytucji wznowienia postępowania, Sąd zobligowany był przede wszystkim do sprawdzenia, czy w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania co do decyzji przyznającej skarżącemu płatności ONW na 2007 r. Sąd stwierdza, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do podważenia zasadności stanowiska organów obu instancji o wystąpieniu podstawy do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w postaci ujawnienia się istotnej dla sprawy, nowej okoliczności stanu faktycznego, która istniała już co prawda w dniu wydania decyzji z 2008 r., ale nie była wtedy znana Kierownikowi BP ARiMR. Tą okolicznością jest fakt rolniczego użytkowania części działek nr ... objętych wnioskiem skarżącego, przez innych niż skarżący rolników. Podkreślić należy, że mimo zmieniających się aktów prawnych regulujących zasady przyznawania płatności ONW, zawsze podstawowym wymogiem, od spełnienia którego uzależnione było uprawnienie do skutecznego żądania płatności, było posiadanie zadeklarowanych we wniosku gruntów i ich utrzymywanie zgodnie z normami. Powyższe wynika z przepisów § 2 rozporządzenia ONW , zgodnie z którym płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391); 2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym". Mając na uwadze cytowane przepisy należy zgodzić się interpretacją organu przedstawioną w zaskarżonej decyzji, że dla prawa do otrzymania płatności liczy się faktyczne korzystanie z gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt II GSK 1034/10 z 18 października 2011 r. wskazał, że posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć (pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA wskazał też, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Podkreślić należy, że istotą płatności do gruntów rolnych jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1062/10 z 16 listopada 2010 r. pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy. Przekładając to na sytuację skarżącego wskazać należy, że bez znaczenia dla sprawy jest to, czy skarżący posiadał umowy dzierżawy na część zgłoszonych do płatności działek, a także to, że działek tych nie uprawiali H. Z. i P. W. W sprawie dla oceny prawidłowości przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności istotne jest to, czy skarżący faktycznie te działki uprawiał. Sąd stwierdza, że ustalony przez organ stan faktyczny odnoszący się do posiadania przez skarżącego spornych działek świadczy o tym, że skarżący nie był ich posiadaczem, czyli faktycznie ich nie użytkował. Organy przeprowadziły w tym zakresie szerokie postępowanie dowodowe składające się: z przeprowadzenia kontroli na miejscu na poszczególnych działkach (... czerwca i ...lipca 2012 r.) oraz zgromadzenia oświadczeń od licznych świadków – mieszkańców terenów na których znajdują się sporne działki i użytkowników tych działek tj. P. W. (działka nr ...), P. P., H. S. (działka nr ...), S.W.(działka nr ...), E. L. (działka nr ...), M. K. (działka nr ...), F. K. i K. W. (działka nr ...). Należy w tym miejscu podkreślić, że sam skarżący podczas przesłuchania z ... lipca 2012 r. (protokół k. 127 i nast. akt adm.) odpowiadając na pytanie, czy ww. działki użytkował osobiście czy przez osoby trzecie oświadczył, że "Pan P. W. w porozumieniu z poprzednimi właścicielami upoważniał ich do prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach, a dopłaty za moim pośrednictwem będzie pobierał sam". Z powyższego stwierdzenia skarżącego organ trafnie wywiódł w zaskarżonej decyzji, że skarżący działek tych nie użytkował. Ponadto z powyższych ustaleń wynikało, że w roku składania wniosku na działkach rolnych ... nie była w ogóle prowadzona działalność rolnicza. Natomiast na działkach ...stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności. W konsekwencji w ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanych płatności przez skarżącego za 2007 r. co do działek nr ...z uwagi na brak posiadania, jak również co do części działek nr ... z powodu ich nie utrzymywania zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. W dalszej kolejności Sąd stwierdza, że oprócz prawidłowej odmowy przyznania wnioskowanej płatności ONW, organ zasadnie, powołując się w zaskarżonej decyzji na mające zastosowanie w sprawie (ze względu na rok, którego dotyczy pomoc ONW) przepisy art.16 ust.3 i 6 rozporządzenia 1975/2006, nałożył na skarżącego sankcję i stwierdził, że będzie ona potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych następujących po roku wykrycia nieprawidłowości. Podkreślić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia kryteria art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ II instancji odniósł się w sposób prawidłowy do wszystkich zarzutów odwołania, wyjaśniając, że skarżący był informowany o dacie i miejscu przesłuchań świadków i nie skorzystał z możliwości uczestnictwa, skarżący nie przedstawił dowodów, które kwestionowałyby zeznania świadków. Organ II instancji wskazał też regulacje prawne dotyczące wiarygodności wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej... marca 2012 r. na zgłoszonych we wniosku skarżącego gruntach, a także podkreślił, że skarżący nie złożył zastrzeżeń do doręczonego mu raportu z kontroli, przez co zaakceptował poczynione w nim ustalenia. Sąd podkreśla także, co trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności ONW, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art.21ust. 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3). Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art.21 ust.2 i 3 ustawy, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W przedmiotowej sprawie organy kompleksowo odniosły się do zebranego materiału dowodowego, a jednocześnie umożliwiły skarżącemu przedstawienie własnych środków dowodowych. Sąd odnosząc się do zarzutu, że spornych działek nie użytkowali H. Z. i P. W. stwierdza, iż fakt ten nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Tak jak podkreślono wyżej, płatność ONW przysługuje tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, a w przedmiotowej sprawie skarżący co do części zgłoszonych działek takim podmiotem nie był, a dodatkowo część działek w ogóle nie spełniała warunków do objęcia płatnościami w świetle obowiązujących przepisów. Sąd stwierdził, że nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji błędne wskazanie w jej uzasadnieniu, że zastosowanie w sprawie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W dalszej części uzasadnienia organ II instancji odwoływał się prawidłowo do mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Nie jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji również zacytowanie §2 rozporządzenia z 2009 r. jako §2 rozporządzenia z 2007 r. Powyższe błędy nie miały wpływu na wynik postępowania ponieważ przesłanki odmowy przyznania skarżącemu płatności ONW (brak posiadania/użytkowania działek, jak również co do części działek nie utrzymywanie ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy), zostały ustalone prawidłowo w oparciu o obowiązujące dla ocenianego okresu przepisy prawa, co zostało wyżej przedstawione. Sąd nie dopatrzył się wreszcie istnienia w niniejszej sprawie okoliczności, które wyłączałyby dopuszczalność uchylenia we wznowionym postępowaniu pierwotnej decyzji z dnia ... marca 2008 r. Nie zaistniały w szczególności przesłanki negatywne określone w art. 146 k.p.a. W momencie wydawania rozstrzygnięć – i to przez organy obu instancji orzekających we wznowionym postępowaniu – nie upłynął jeszcze 5-cio letni termin zakreślony w § 1 in fine tego artykułu. Wszystkie dotychczasowe rozważania wskazują, że we wznowionym postępowaniu musiała zapaść decyzja merytoryczna o innej treści (w stosunku do pierwotnej decyzji z dnia ... marca 2008r.). Nie zachodzi też zatem sytuacja określona w art. 146 § 2 k.p.a. Dlatego też, uwzględniając dyspozycję art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło