V SA/Wa 864/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 11 sierpnia 2017 r. V SA/Wa 864/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi (...) Sp. z o.o. w S. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2017 r. V SA/Wa 864/17. Spółka z o.o. Przedsiębiorstwo Usługowe G. z siedzibą w S. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł, natomiast rubryki nr 7 (wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok) oraz nr 8 (wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy) nie zostały wypełnione. Skarżąca wskazała, iż posiada rachunek bankowy, na którym nie zgromadzono środków pieniężnych. Ponadto oświadczyła, iż nie posiada środków w kasie, natomiast posiada nieuregulowane zobowiązania względem banku, ZUS, organów skarbowych, wobec czego wobec Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne. W uzasadnieniu opisano sytuację majątkową skarżącej, podnosząc w szczególności, iż zobowiązana jest do zapłaty na rzecz banku kwoty [...] zł z tytułu udzielonej gwarancji wraz z odsetkami w wysokości [...] zł za każdy dzień, a także spłaty udzielonego kredytu w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł za każdy dzień. Do wniosku załączono kopie dokumentów finansowych Spółki za rok 2015, jak również dokumentów wystawionych w prowadzonych wobec skarżącej postępowaniach egzekucyjnych. Zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2017 r. wezwano Spółkę do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania oraz nadesłanie dokumentów, pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi skarżąca złożyła pismo z dnia 6 lipca 2017 r., w którym wyjaśniła, iż nadal prowadzi działalność gospodarczą i obraca środkami finansowymi, nie zawiesiła formalnie działalności, nie zostało wszczęte wobec niej postepowania upadłościowe lub likwidacyjne. Spółka posiada środki trwałe, których sprzedaż stanowi źródło finansowania obsługi prawnej. W roku 2016 odnotowała stratę w wysokości [...] zł. Do pisma załączyła: aktualny wykaz środków trwałych; zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r., deklaracje dla podatku VAT za miesiące od stycznia do marca 2017 r., bilans na dzień 31.12.2016 r., rachunek zysków i strat za 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych, raporty kasowe, listy płac. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa Spółki nie pozwala na zastosowanie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Prawidłowo wskazał referendarz, że Skarżąca jest przedsiębiorcą mającym status osoby prawnej, która jako podmiot tego rodzaju winna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (zob. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 61/04). Oceniając sytuację majątkową Spółki wskazać należy, iż z przedłożonego bilansu Spółki wynika, iż na koniec 2015 r. skarżąca posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł, w tym środki trwałe o wartości [...] zł, na które składały się grunty o wartości [...] zł, jak również budynki i lokale o wartości [...] zł. Z kolei na koniec 2016 r. wartość aktywów trwałych Spółki wynosiła [...] zł, w tym środki trwałe – [...] zł, grunty – [...] zł, budynki i lokale – [...] zł. Również z nadesłanych wykazów środków trwałych wynika, iż na dzień 30 czerwca 2017 r. skarżąca posiadała grunty o wartości [...] zł, budynki o wartości [...] zł, jak również składniki majątku ruchomego w postaci maszyn, urządzeń i samochodów, których łączna wartość netto wynosiła [...] zł. Wszystkie wskazane powyżej wartości wielokrotnie zatem przewyższają wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego ([...] zł). Przyjąć zatem należy, iż Spółka nie była i nadal nie jest pozbawiona majątku, a wręcz przeciwnie dysponuje majątkiem o znacznej wartości, wobec czego prowadząc działalność gospodarczą, jak również licząc się z możliwością wystąpienia sporów sądowych, winna ona dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby zabezpieczyć z niego sumy potrzebne na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych. Zauważyć następnie należy, iż Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. Jak wynika z przedłożonego zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2015, Spółka zadeklarowała przychody w wysokości [...] zł oraz koszty ich uzyskania w wysokości [...] zł. Jeżeli chodzi o przychody za rok 2016, to wskazać w pierwszej kolejności należy, o czym będzie też mowa później, iż skarżąca nie nadesłała zeznania podatkowego CIT-8 za ten rok. Natomiast jak wynika z rachunku zysków i strat za 2016 r., Spółka osiągnęła przychody netto w wysokości [...] zł oraz wykazała koszty działalności operacyjnej w wysokości [...] zł. Odnosząc się do podnoszonych przez Spółkę trudności finansowych, zauważyć należy że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Nie mogła stanowić usprawiedliwienia dla zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych również okoliczność, iż ciążą na niej zobowiązania wobec banku z tytułu udzielonych kredytów i gwarancji. Jak już to wyżej wskazano, takie zobowiązania prywatne skarżącej nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Sąd podzielił zatem stanowisko starszego referendarza sądowego zgodnie z którym Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ona możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.