V SA/Wa 869/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. K. O., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). W dniu [...] utego 2009 r. A. L. został ukarany za popełnienie wykroczenia – wejście na przejście dla pieszych przy czerwonym świetle - mandatem karnym kredytowym, nr [...], w kwocie 100 zł. W dniu 1 kwietnia 2009 r. A. L. złożył do Wojewody [...] wniosek o umorzenie tego mandatu powołując się na ciężką sytuację materialną – utrzymywanie się z renty w wysokości 591 zł i pomocy matki. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr 291, odmówił umorzenia należności pieniężnej z tytułu grzywny nałożonej w drodze prawomocnego mandatu karnego kredytowego na Wnioskodawcę. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda powołał się na prowadzone przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] postępowanie egzekucyjne oraz na gruncie art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych wyraził przekonanie o możliwości wyegzekwowania należności. W dniu 23 października 2009 r. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie powołując się na swą trudną sytuację materialną i życiową. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister powołał się na fakt wyegzekwowania należności pieniężnej w kwocie 100 zł i stwierdził, iż w tej sytuacji postępowanie administracyjne w zakresie umorzenia grzywny nałożonej mandatem karnym stało się bezprzedmiotowe, co skutkuje jego umorzeniem na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r. Skarżący wnosił nadal o umorzenie grzywny, wyraził protest przeciwko jej wyegzekwowaniu, wnosił o zwrot kwoty 105,40 zł oraz o wydanie mu pisma zwalniającego ze wszystkich podatków, płatności i należności. Skarżący ponownie odwołał się do trudnej sytuacji materialnej i życiowej podając, iż nie pracuje, utrzymuje się z renty w kwocie 614 zł i pomocy matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 lipca 2010r. sygn. akt V SA/Wa 306/10 oddalając skargę na powyższą decyzję podniósł, że bezsporna jest w sprawie okoliczność, że postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne. Wobec tego odpadł przedmiot postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącego z 1 kwietnia 2009 r. Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo i piśmiennictwo podzielił pogląd, iż o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można mówić, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje przyczyn umorzenia postępowania organu I instancji, jednakże organ odwoławczy w takim przypadku kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., a więc bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania. A. L. zaskarżył w całości powyższy wyrok skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2012r. sygn. akt II GSK 1257/10 uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając zaskarżony wyrok w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd stwierdził, że o bezprzedmiotowości postępowania w rozpoznawanej sprawie mówić nie można, gdyż istnieje przedmiot postępowania w postaci wniosku strony o umorzenie nałożonej grzywny w drodze mandatu karnego i podmiot(skarżący), który domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie należności. Przymusowe wyegzekwowanie należności nie stanowi przesłanki bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 p.p.s.a., natomiast okoliczność ta powinna podlegać ocenie w postępowaniu o umorzenie należności. Żądanie umorzenia należności winno być ocenione w postępowaniu administracyjnym, które powinno udzielić odpowiedzi na pytanie czy jest ono zasadne czy bezzasadne w świetle przesłanek prawa materialnego. Wskazał ponadto, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy bezprzedmiotowością żądania a jego bezzasadnością. W związku z tym skarga kasacyjna w tym względzie została uwzględniona, Sąd stwierdził natomiast, że pozostałe zarzuty nie były uprawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując sprawę zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 , dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jednocześnie - stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2012r. sygn. akt II GSK 1257/10 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej skarżącego. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku wskazał, że istotą rozpatrywanej sprawy jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy znajdowało oparcie w obowiązujących przepisach prawa rozstrzygnięcie organu odwoławczego o uchyleniu decyzji I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia należności wynikającej z mandatu karnego i umorzenie postępowania z tej tylko przyczyny, że należność została wyegzekwowana, a tym samym wierzyciel zaspokojony. Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo i piśmiennictwo wyraził pogląd, iż o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można mówić, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże – zdaniem NSA - w rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowość postępowania nie zachodziła, albowiem fakt, iż w toku postępowania w sprawie umorzenia należności doszło do jej przymusowego wyegzekwowania nie oznaczał, jak przyjął Sąd I instancji, że odpadł przedmiot postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącego z [...] kwietnia 2009 r. O bezprzedmiotowości postępowania w rozpoznawanej sprawie mówić nie można, gdyż istnieje przedmiot postępowania w postaci wniosku skarżącego o umorzenie nałożonej grzywny w drodze mandatu karnego i podmiot (skarżący), który domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie należności. Przymusowe wyegzekwowanie należności nie stanowi przesłanki bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 p.p.s.a., natomiast okoliczność ta powinna podlegać ocenie w postępowaniu o umorzenie należności. Żądanie umorzenia należności winno być zatem ocenione przez organ II instancji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, a które powinno udzielić odpowiedzi na pytanie, czy jest ono zasadne czy bezzasadne w świetle przesłanek prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich wskazanych wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2012r. sygn. akt II GSK 1257/10, jak również mieć na względzie powyższe uwagi oraz treść obowiązujących przepisów prawa, w szczególności ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), w zw. z treścią art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241 z p. zm. ). Z uwagi na powyższe, nie przesądzając ostatecznego merytorycznego wyniku sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.