V SA/Wa 889/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009r. sprawy ze skarg PTH oraz małoletniej TTYN, w imieniu której występuje przedstawiciel ustawowy - matka P T H na decyzje Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Wojewody [...] z [...] .11.2008 r. Nr [..] i Nr [...] 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego W dniu 19.05.2008 r. obywatelka Socjalistyczne Republiki [...] P T H wystąpiła, za pośrednictwem Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w H do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, motywując go pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim M M. Cudzoziemka złożyła również wniosek o udzielenie przedmiotowego zezwolenia jej córce — małoletniej TT Y Y ur. [...] .03.1997 r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] 11.2008r. Wojewoda [...] odmówił udzielenia Cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji stwierdził, iż związek małżeński zawarty przez Wnioskodawczynię miał na celu obejście przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z tego samego dnia nr [..] Wojewoda odmówił udzielenia przedmiotowego zezwolenia także małoletniej córce Cudzoziemki argumentując, iż jej pobyt jest integralnie związany z pobytem matki. Od w/w rozstrzygnięć pełnomocnik Cudzoziemki wniósł w ustawowym terminie odwołania do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Decyzją z dnia [...] .03.2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w stosunku do P T H , zaś w dniu [..] .04.2009 r. takie samo rozstrzygnięcie zapadło w stosunku do jej małoletniej córki. W uzasadnieniu decyzji z [...] .03.2009 r. organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego. Natomiast stosownie do postanowień art. 55 ust. 1 w/w ustawy organ prowadząc postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54 ust. 1, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie; 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą; 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru. Dalej organ odwoławczy wskazał, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone organ l instancji wykazało, iż istnieją poważne przesłanki, by sądzić, że małżeństwo P T H z M M zostało zawarte wyłącznie w celu uzyskania prawa pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej. O powyższym – jego zdaniem - świadczy m.in. fakt, iż małżonkowie nie zamieszkują razem i tym samym nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego oraz nie posługują się językiem zrozumiałym dla obojga. W tym miejscu organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, iż z dołączonej do akt sprawy opinii organu przyjmującego przedmiotowy wniosek tj. konsula w H wynika, iż w trakcie przeprowadzonej z Cudzoziemką w dniu [...] .05.2008r. rozmowy stwierdziła ona , iż podjęła decyzję o zamieszkaniu w Polsce wraz z córką – T TY N ur. [...] .03.1997 r. ( którą posiada z poprzedniego związku z obywatelem [...] i w związku z tym zwróciła się do swojej kuzynki, zamieszkałej w Polsce , o pomoc w znalezieniu osoby – Polaka, który mógłby się z nią ożenić, co zapewniłoby jej oraz dziecku legalizację pobytu w naszym kraju. Składając w dniu [..] .09.2008 r. wyjaśnienia do protokółu Cudzoziemka zeznała: "Chciałam wyjść za mąż za Polaka i prosiłam ciotkę o znalezienie oraz wysłanie zdjęcia Polaka – kandydata". Kandydatem tym okazał się M M. PTH i M M przed zawarciem związku małżeńskiego spotkali się dwukrotnie. Po raz pierwszy – w lutym 2007 r., kiedy M. M przyjechał do [...] na okres 2 tygodni, z czego na odwiedziny swojej przyszłej żony i teściów poświecił 1 dzień. Następna wizyta przypadła w maju 2007 r. – przyszli małżonkowie spędzili ze sobą 5 dni. Po raz trzeci M M przyjechał na kilka dni do [...] w listopadzie 2007 r., aby zawrzeć z P T H związek małżeński. Akt małżeństwa został zarejestrowany w dniu [..] 11.2007 r. przez [...] w prowincji N A. Organ zwrócił uwagę, że była to ostatnia wizyta M.M w W. Ponadto wskazał, że Cudzoziemka niewiele wie o swoim mężu, nie zna jego wykształcenia, nie potrafi podać adresu w Polsce , nie wie jak duże jest jego mieszkanie, gdzie – jak deklaruje – zamierza zamieszkać. Nie wie też dokładnie czym się zajmuje zawodowo jej mąż. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że małżonkowie mówią językiem zrozumiałym dla ich obojga – muszą korzystać z pomocy osób trzecich. Dodatkowo organ II instancji zwrócił uwagę na jeszcze dwie okoliczności. Po pierwsze wskazał, M M od pewnego czasu utrzymuje bliskie kontakty z [...] z cudzoziemcami pochodzącymi z tego kraju. Jako wiceprezes firmy "[...] " podpisywał wiele zaproszeń dla obywateli [...] przy czym [...] osób , które przyjechały do Polski na jego zaproszenie nie opuściło naszego kraju w terminach wskazanych w posiadanych wizach pobytowych , a reprezentowane przez nich firmy nie były zarejestrowane. Po drugie organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż małżonkowie nie wypełniają zobowiązań wynikających z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964r. Nr 9 poz. 59 z późn. zm. ) Zgodnie z omawianym przepisem małżonkowie są obowiązani m.in. do wspólnego pożycia. Obowiązek ten obliguje małżonków, by dołożyli wszelkich starań, aby powstała więź psychiczna, fizyczna i gospodarcza, która powinna zespalać małżonków oraz umożliwić im urzeczywistnianie celów małżeństwa. Małżonkowie pozostający we wspólnym pożyciu z reguły zamieszkują wspólnie oraz prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wspólne zamieszkiwanie oraz prowadzenie gospodarstwa domowego najlepiej sprzyja prawidłowej realizacji spoczywających na małżonkach praw i obowiązków. Dlatego też odstępstwo od tej reguły powinno mieć charakter wyjątkowy oraz powinno być usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Zdaniem organu w przedmiotowe] sprawie założyć nie można, iż istnieje okoliczność usprawiedliwiająca fakt nieprowadzenia przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego, albowiem z akt sprawy nie wynika, by istniały jakiekolwiek przeszkody formalnoprawne uniemożliwiające przyjazd PT H do naszego kraju w celu zamieszkania wraz z mężem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że stosownie do postanowień art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54 ust. 1, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W ocenie organu II instancji, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje podstawy do stwierdzenia, iż związek małżeński Cudzoziemki wykazuje cechy zawarcia w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec treści powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie małoletniej córce Cudzoziemki T TY N. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Cudzoziemki mąż M M wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody[...] . Zarzucił jej : 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 53 ust. 1 pkt 6, art. 53a ust. 1 pkt 2, art. 55 ust. 1 oraz art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach oraz rażące naruszenie art. 8 Konwencji ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) polegające na ingerencji w wykonywanie przez męża skarżącej prawa do poszanowania mojego życia rodzinnego, które stanowi część praw podstawowych, chronionych – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem trybunału, dodatkowo potwierdzonym przez preambułę Jednolitego aktu europejskiego i art. 6 ust. 2 UE – przez wspólnotowy porządek prawny; rażące naruszenie art. 8, art. 3, art. 9 i art. 18 Międzynarodowej Konwencji Praw Dziecka; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy : - rażące naruszenie art. 7 kpa przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony; - rażące naruszenie art. 10 kpa przez niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu; - rażące naruszenie art. 75 § 1 kpa, art. 76 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego z przekroczeniem granicy swobodnej oceny dowodów, przez nieuwzględnienie dokumentu urzędowego sporządzonego w urzędowej formie przez powołane do tego organy państwowe w postaci wyroku Sądu [...] z dnia [...] września 2007 stwierdzającego, że nie było związku małżeńskiego pomiędzy skarżącą PT H i T V T wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego powyższego dokumentu z dnia [...] września 2008 r.; - rażące naruszenie art. 78 § 1 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa oraz w związku z art. 80 kpa przez pominięcie dowodu z dokumentu – zaświadczenia lekarskiego [...] Prowincji N A stwierdzającego, że skarżąca jest w ciąży wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego tego dokumentu . Analogiczne zarzuty i wnioski znalazły się w skardze, którą P T H wniosła w imieniu małoletniej córki T YN. W odpowiedzi na skargi Szef Urzędu do Sprawa Cudzoziemców ’ wniósł o ich uwzględnienie i uchylenie zaskarżonych decyzji wraz z decyzjami je poprzedzającymi. Organ podzielił zarzuty skargi P TH dotyczące naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7 i 75, 76,77 i 78 oraz 80 kpa. Zgodził się, że w postępowaniu odwoławczym i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całkowicie pominięto dołączone do odwołania dowody m.in. wspólne zdjęcia małżonków, pieniężne przekazy od M M do żony. Ponadto pominięto dołączony już po złożeniu odwołania dowód w postaci zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że Cudzoziemka spodziewa się dziecka. Za przedwczesną Szef Urzędu uznał wyrażoną w decyzjach obu instancji ocenę, że małżonkowie nie potrafią porozumieć się samodzielnie w języku zrozumiałym dla obojga i w celu porozumienia się ze sobą muszą korzystać z pomocy osób trzecich. Jego zdaniem z zeznań małżonków nie sposób wywieść takiego wniosku, Z cyt. w w/w decyzjach zeznań małżonków wynika jedynie, że w przypadku potrzeby użycia trudniejszego słownictwa konieczna komunikacji jest pomoc osób trzecich, ale z zasady komunikacja odbywa się w języku[...] . Organ wskazał, że organy obu instancji zaniechały przesłuchania męża Cudzoziemki z udziałem tłumacza języka[...] , co pozwoliłoby na zweryfikowanie stopnia znajomości przez M Mr języka [... ] i tym samym – na ocenę wiarygodność zeznań małżonków dotyczących w/w kwestii. Zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie poparte dowodami było również zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że nie istnieje okoliczność usprawiedliwiająca fakt nieprowadzenia przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego. Organy obu instancji zaniechały ustalenia, czy zainteresowana ubiegała się o wizę i ew. czy w/w wizy udzielono, czy nie. Powyższe uchybienie nie pozwoliło na dokonanie rzetelnej oceny czy małżonkowie mieli możliwość wspólnego zamieszkania w Polsce. Dokumenty dołączone do akt sprawy i skargi wskazują, iż Cudzoziemce odmówiono wizy. Dalej Szef Urzędu wskazał, że informacje przedstawione wraz z wnioskiem przez Konsula w H uzasadniały potrzebę szerszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza , że M M podpisywał wiele zaproszeń dla obywateli [...] , przy czym [...] osób nie opuściło Polski po upływie terminu ważności wiz. Jednak, w ocenie organu , również ta kwestia nie została należycie wyjaśniona. Z tych też względów, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za przedwczesne należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego, gdyż warunkiem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego są poprawne i wyczerpujące ustalenia faktyczne. Do chwili obecnej wobec istotnych uchybień proceduralnych stan faktyczny nie został wystarczająco wyjaśniony, zaś z uwagi na rozmiar w/w uchybień i zakres czynności dowodowych, które należy wykonać, zdaniem organu celowe jest uchylenie także decyzji organu I instancji, tak aby możliwe było zachowanie zasady dwuinstancyjności. Na rozprawie w dniu 9.10.2009 r. Sąd na zasadzie art. 111 p.p.s.a. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg PT H oraz małoletniej TT Y N uznając, że pozostają one ze sobą w związku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Zatem sądy administracyjne sprawdzają zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozważając w tym kontekście zarzuty podniesione w skardze oraz badając zaskarżone decyzje w granicach określonych przepisami ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach ( t.j. Dz. U. z 2006 nr 234, poz. 1694 ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędy te zostały dostrzeżone przez organ na etapie postępowania sądowego i szczegółowo wymienione w odpowiedzi na skargę. Sąd zgadza się w pełni z zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę oceną postępowania odwoławczego i uważa , że czynności szczegółowo opisane w odpowiedzi na skargę powinny być wykonane w toku ponownego rozpoznania sprawy. Niewątpliwie działalność M M polegająca na wielokrotnym wystawianiu zaproszeń dla obywateli [...] , przy czym [..] osób przez niego zaproszonych pozostało na terenie Polski po upływie ważności wizy, nakazywały daleko idącą ostrożność i pogłębione zbadanie zawartego przez niego małżeństwa. Tym bardziej, że małżonkowie zdecydowali się na związek po bardzo krótkiej i powierzchownej znajomości. Nawet sami nie twierdzą, że znają dobrze swoje zwyczaje , upodobania czy też sprawy życia codziennego. Nie twierdzą też , że nie mają problemów z komunikowaniem się, gdyż M.M co najwyżej słabo zna język [...] , a jego żona nie włada żadnym innym. To czyni niezasadnym zarzuty dot. nieusprawiedliwionej ingerencji władz w prawem chronioną sferę życia prywatnego – w ocenie Sądu organy administracji miały dość powodów, aby mieć uzasadnione wątpliwości co do przyczyn zawarcia związku małżeńskiego przez Skarżącą i M m. To jednak nie usprawiedliwia błędów postępowania , szczególnie na etapie rozpoznawania odwołania, kiedy materiał dowodowy został przez stronę wnioskującą uzupełniony o istotne dokumenty, całkowicie pominięte przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji usuną braki postępowania, szczegółowo i wyczerpująco wymienione w odpowiedzi na skargę. Jednak obecnie rozpoznając wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie muszą mieć na względzie fakt, iż małżonkom urodziło się wspólne dziecko, które ma prawo wychowywać się w pełnej rodzinie w ojczystym kraju ojca. Dalsze postępowanie winno być więc prowadzone bez zbędnej zwłoki ,aby interes małoletniego dziecka stron nie zaznał uszczerbku. Sąd uznał argument zawarty w odpowiedzi na skargę dot. konieczności uchylenia decyzji obu instancji, aby ze względu na rozległość materiału dowodowego do oceny, czynności te wykonał organ I instancji. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje oraz decyzje je poprzedzające z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 200 p.p.s.a.