V SA/Wa 896/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... lutego 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego K. P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ... zł (...złotych ... groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy); 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Obywatel G. A. M. (zwany dalej: skarżącym) pierwszy wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy złożył w dniu ... stycznia 2005 r. powołując się na zaangażowanie w działalność opozycyjną w kraju pochodzenia, prześladowanie z tego powodu i wyjazd do Polski na podstawie wizy załatwionej mu przez białego mężczyznę. Decyzją z dnia ... listopada 2005 r., nr ..., Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców (obecnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców) nie dając wiary twierdzeniom skarżącego odmówił nadania statusu uchodźcy oraz nakazał skarżącemu opuszczenie terytorium RP. Od tej decyzji A. M. nie wniósł odwołania wobec czego powyższa decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Cudzoziemiec nie zastosował się jednakże do nakazu opuszczenia Polski. W sierpniu 2006 r. zawarł związek małżeński z obywatelką Polski A. K., w marcu 2007 r. uzyskał polską kartę pobytu a w kwietniu 2007 r. urodził mu się syn. Następnie cała rodzina wyjechała do W. W lutym 2008 r. skarżący wszedł w konflikt z prawem co spowodowało, iż jego żona z dzieckiem wróciła do Polski. W grudniu 2009 r. A. K. uzyskała rozwód z wyłącznej winy męża i pozbawienie go praw rodzicielskich do syna. Cudzoziemiec wiedzę o swej sytuacji rodzinnej uzyskał dopiero w marcu 2010 r., po przekazaniu go do Polski przez policję brytyjską. Wcześniej nie interesował się żoną ani dzieckiem. Od razu po znalezieniu się w Polsce, w dniu ... marca 2010 r., skarżący złożył kolejny (drugi) wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. W swym oświadczeniu dotyczącym przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia podał okoliczności rozbieżne z tymi, na które powoływał się we wniosku z 2005 r. Decyzją z dnia ... kwietnia 2010 r., nr ..., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrzył powyższy wniosek jako oczywiście bezzasadny. Organ I instancji odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany. Organ I instancji ustalił, iż przedstawione przez skarżącego dowody i wyjaśnienia są sprzeczne, nieprawdopodobne i niewystarczające do uznania faktu prześladowania a więc dawały podstawę do rozpatrzenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy jako oczywiście bezzasadnego. Wbrew informacjom uzyskanym przez organ od Konsula RP w S. i od Ambasady RP w D., iż skarżący przyjechał do Polski w celach handlowych, osobiście składał wniosek o polską wizę i posługiwał się własnym paszportem Cudzoziemiec twierdził, iż przynależał do partii opozycyjnej, został aresztowany, po miesiącu został potajemnie wypuszczony z więzienia a jakiś biały człowiek załatwił mu wizę i wyjazd do Polski. Oceniając cały zebrany materiał dowodowy organ nie znalazł żadnych podstaw, by uznać zgłaszane przez skarżącego obawy przed powrotem do G. za uzasadnione w świetle art. 15 i 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Organ I instancji wskazał, iż całkowity brak zainteresowania Cudzoziemca rodziną w Polsce, brak jakichkolwiek jego kontaktów z dzieckiem w czasie, gdy przebywał w W. i sprawowanie całkowitej opieki nad dzieckiem przez matkę wyłącza podstawę do zastosowania art. 97 ust. 1 pkt a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. W konkretnej sytuacji tej rodziny wydalenie Cudzoziemca nie będzie stanowiło naruszenia praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka z 20 listopada 1989 r. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia ... października 2010 r., nr ..., Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu I instancji i w pełni podzieliła stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców co do oczywistej bezzasadności wniosku skarżącego o nadanie statusu uchodźcy. Zdaniem Rady postępowanie administracyjne w pełni wykazało, iż Cudzoziemiec nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy, objęcia go ochroną uzupełniającą lub do wyrażenia zgody na jego pobyt tolerowany w Polsce. Organ II instancji zaakcentował, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przesłanka ochrony życia rodzinnego. Małżeństwo Cudzoziemca z obywatelką Polski zostało rozwiązane przez rozwód z jego winy. Władza rodzicielska została przyznana wyłącznie matce. Ojciec zupełnie nie interesował się synem, nie miał z nim - od wyjazdu dziecka z W. - żadnych kontaktów osobistych. Orzekając w sprawie, na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2928/10 uchylił decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... października 2010 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd nie uwzględnił zarzutów skarżącego odnośnie odmowy udzielenia mu ochrony uzupełniającej podnosząc, iż materiał dowodowy, zgodnie z art. 77 k.p.a., został zebrany i rozpatrzony wnikliwe, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji spełniających wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Podstawę uchylenia decyzji, jak wyjaśnił Sąd rozpoznający sprawę, stanowi wyłącznie skarga obejmująca zarzuty dotyczące utrzymania w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców orzeczenia organu I instancji o wydaleniu skarżącego z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W ocenie Sądu szczególne znaczenie ma ugoda sądowa zawarta pomiędzy skarżącym a jego byłą żoną podpisana w dniu ... września 2010 r. i współudział byłej żony skarżącego w ustalaniu jego kontaktów z synem. Może to bowiem stanowić gwarancję ich rzeczywistej realizacji, co wpływałoby korzystnie na rozwój dziecka. Sąd wyjaśnił również, iż uchylając całą decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... października 2010 r. miał na względzie wyłącznie pozostawienie organowi swobody w technicznej redakcji rozstrzygnięcia wydawanego w zakresie pobytu tolerowanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponownie orzekając w sprawie, na skutek zapadłego w sprawie wyroku z dnia ... lipca 2011 r., Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia ... lutego 2012 r., nr ... utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... kwietnia 2010 r. W jej uzasadnieniu, po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Rada podtrzymała swoje stanowisko uznane za zasadne przez WSA w Warszawie, że w sprawie skarżącego nie występują realne, ustawowe przesłanki określone w art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony. Skarżący, zdaniem organu odwoławczego, nie uwiarygodnił w najmniejszym zakresie przynależności do jakiejkolwiek partii politycznej oraz, że prowadził działalność mogącą skutkować represjami ze strony władz. Nie można tym samym przyjąć, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia grozi mu orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, poddanie go torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Dalej analizując sytuację w kraju pochodzenia skarżącego Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że zmiany, które zaszły w Republice G. w ostatnich dwóch latach nie pozwalają stwierdzić, aby skarżący w przypadku powrotu do kraju pochodzenia był narażony na zagrożenia wskazane w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu ochrony. W ocenie organu bezsprzecznym faktem jest, że życie rodzinne pomiędzy skarżącym a jego żoną zostało faktycznie i formalnie przerwane na mocy orzeczenia sądu o rozwiązaniu małżeństwa poprzez orzeczenie rozwodu. Zatem, jak podkreślił organ, można tylko rozważyć, czy chęć utrzymywania kontaktów z dzieckiem – może być uznana za wartość chronioną i przemawiającą za wyrażeniem zgody na pobyt tolerowany. W tym kontekście Rada do Spraw Uchodźców nie uznała tej argumentacji za trafną i oceniła ją jako sprzeczną z duchem art. 97 wspomnianej ustawy bowiem wspomniany pkt 1a ustawy dotyczący przesłanki życia rodzinnego należy rozpatrywać łącznie z przesłankami wymienionymi w punkcie pierwszym tj. ustaleniem, czy wydalenie będzie stanowiło zagrożenie praw wnioskodawcy w rozumieniu Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 04.11.1950 r. Rada do Spraw Uchodźców zwróciła uwagę, iż podczas pobytu w W. skarżący nie wykazywał żadnego zainteresowania ani swoją ówczesną żoną, ani małoletnim dzieckiem. Zainteresowanie to pojawiło się dopiero po jego deportacji z W. i stanięciu w obliczu realizacji decyzji o wydaleniu go z terytorium RP. Wobec powyższego Rada do Spraw Uchodźców nie wykluczyła zasadności domniemania, że takie nagłe zainteresowanie się losem dotychczas ignorowanego dziecka jest spowodowane wyłącznie zamiarem uniemożliwienia wykonania decyzji o wydaleniu i zyskania zgody na osiedlenie się na terytorium RP i dalszego korzystania z pomocy społecznej państwa polskiego. W skardze na powyższą decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... lutego 2012 r. skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zarzucając organowi naruszenie: A) - prawa materialnego tj. art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu ochrony poprzez stwierdzenie, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie oraz art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 18 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r.; B) - prawa procesowego tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organ do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu sądu; - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. W ocenie skarżącego organ odwoławczy ponownie orzekając w sprawie w żaden sposób nie zbadał obecnej sytuacji rodzinnej skarżącego na okoliczność jego kontaktów z dzieckiem, sprawowaniem nad nim opieki i realizowaniem swoich opraw i obowiązków wynikających z ugody zawartej z jego żoną przed sądem. Jak dalej podkreślił, Rada do Spraw Uchodźców ograniczyła się jedynie do ponownego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego podczas postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie wyroku przez WSA w jego sprawie. Prawo do życia rodzinnego, jak dalej wyjaśnił skarżący, czy też prawa dziecka mogą zostać naruszone przez sam fakt wydalenia jego rodzica z terytorium RP jak i przez sam fakt wymuszonej przez władze danego państwa wieloletniej rozłąki rodzica z dzieckiem. Zdaniem skarżącego przedstawione przez niego argumenty wskazują, iż organ II instancji dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu ochrony, która pozostaje w sprzeczności z treścią wyroku WSA wydanego w jego sprawie. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi podnosząc, iż w świetle istniejących dowodów w sprawie, zarzuty skarżącego zawarte w skardze nie dają podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze Rada stoi na stanowisku, że wydalenie skarżącego z terytorium RP nie będzie stanowiło naruszenia pkt 1a cytowanego art. 97 ustawy o udzielaniu ochrony dotyczącego życia rodzinnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. z 2012 r., poz. 270 j.t.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W tym kontekście zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem postępowania sądowego, w którym to postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt VSA/Wa 2928/10, uchylając decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... października 2011 r. określił zakres postępowania administracyjnego (dowodowego), konieczny do przeprowadzenia przez organ administracji publicznej, a niezbędny do właściwego wyjaśnienia sprawy. Uwzględniając fakt uprawomocnienia się wydanego w sprawie wyroku Sądu z dnia ... lipca 2011 r. należy wyjaśnić, że Rada do Spraw Uchodźców orzekając ponownie w sprawie zobowiązana była do uwzględnienia wskazań zawartych w w/w orzeczeniu Sądu, czego nie uczyniła. W zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji dalej nie wyjaśniono istotnych dla sprawy okoliczności, co do pobytu tolerowanego skarżącego z uwzględnieniem ewentualnego wpływu ugody sądowej z dnia ... września 2010 r. zawartej pomiędzy skarżącym a jego byłą żoną na zaistnienie przesłanek określonych w art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Na jej podstawie ustalone bowiem zostały zasady, miejsce i czas kontaktowania się skarżącego z małoletnim synem A. K. i jak orzekł Sąd Administracyjnym w poprzednio rozpoznawanej sprawie, ugoda ta stwarza nowe okoliczności faktyczne w sprawie rzutujące istotnie na sytuację skarżącego. Sąd w tym miejscu zauważa, iż Rada do Spraw Uchodźców wydając w dniu ... lutego 2012 r. zaskarżoną decyzję oparła swoje rozważania wyłączenie na materiale dowodowym zgromadzonym na potrzeby wcześniej prowadzonego postępowania, w którym wydano decyzję z dnia ... października 2010 r. Tymczasem Rada do Spraw Uchodźców, zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia ... lipca 2012 r. zobowiązana była ustalić obecną sytuację rodzinną skarżącego i rozważyć ją w kontekście przesłanek z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze treści zawarte w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. i w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. Szczególnej uwagi wymagała również analiza czynników mających wpływ na rozwój psychofizyczny dziecka skarżącego. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, iż Rada do Spraw Uchodźców przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe, niezbędne do realizacji wskazań Sądu, powinna była m.in. ustalić czy skarżący kontaktuje się ze szkołą (przedszkolem) swojego syna, czy rozmawiał z wychowawczynią dziecka, czy jest widywany przez sąsiadów np. będąc z synem na spacerze bądź na placu zabaw tj. ustalić te okoliczności, które mogą rzeczywiście świadczyć o kontaktach skarżącego z synem, co może stanowić gwarancję ich rzeczywistej realizacji, co wpływałoby korzystnie na rozwój dziecka. W tym tez zakresie Rada do Spraw Uchodźców powinna także przesłuchać matkę dziecka (byłą żonę) oraz samego skarżącego na okoliczność, na czym polegają kontakty z dzieckiem. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylając całą decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... lutego 2012 r. miał na względzie konieczność ponownego przeanalizowania sprawy z uwzględnieniem wytycznych wskazanych w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2011 r. i obecnych spostrzeżeń Sądu, co do ewentualnego wpływu kontaktów skarżącego z małoletnim synem na rozwój psychofizyczny dziecka tj. tych okoliczności które mogą uzasadniać spełnienie przesłanek określonych w art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu ochrony. Wobec naruszenia przez organ tego zakresu postępowania dowodowego zasadnie, w ocenie Sądu, zarzucono zaskarżonej decyzji z dnia ... lutego 2012 r. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., których to z kolei naruszenie mogło doprowadzić do dokonania przez organ błędnej wykładni art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez stwierdzenie, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie. Dodatkowo należy wyjaśnić, iż decyzja organu I instancji w zakresie odmowy nadania A. M. statusu uchodźcy stała się ostateczna wobec nie objęcia jej odwołaniem do Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... maja 2011 r. Utrzymanie w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... kwietnia 2010 r. w zakresie odmawiającym skarżącemu udzielenia mu ochrony uzupełniającej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za w pełni uzasadnione, właściwie przez organ argumentowane, mające oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, przede wszystkim w szczegółowych opracowaniach Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia. Organ zasadnie przyjął, jak wymaga art. 80 kpa, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, iż skarżący nie wykazał faktów i okoliczności mogących uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem wyrażającym się (art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) w przypadku powrotu do kraju pochodzenia narażeniem na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. W rozpoznawanej sprawie, co podniesiono w powyższych rozważaniach, Sąd uznał skargę za zasadną wyłącznie w części dotyczącej utrzymania w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców orzeczenia organu I instancji o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2002, Nr 163, poz.1349). Podstawę orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej interpretacji stanowi przepis art., 152 p.p.s.a.